Religious Literature of Polish Tatars in the Post-War Period (1945–1989)
DOI:
https://doi.org/10.11649/abs.2557Keywords:
Polish Tatars, Polish People’s Republic (1945–1989), Muslim religiousness, Islamic writings, prayer books, ephemeral prints, didactic materialsAbstract
The article opens with a general overview of the socio-political situation of the Tatars and the specificity of their religiosity in the People’s Republic of Poland (1945–1989), leading to the main part: an analysis of ephemeral religious prints created and distributed by Polish Tatars. The description of the sources is introduced with a presentation of the broad socio-political context which determined the functioning of this minority after World War II. The study characterises the basic types of religious literature of the Tatars: (a) traditional manuscripts, (b) periodicals and publishing activities, (c) ephemeral prints. It also considers the significance of these types of literature in the period between 1945 and 1989. The analysis of seven prayer books and three teaching materials provides the basis of general observations concerning ephemeral religious prints created by Polish Tatars after World War II. The analysed sources have not as yet been studied by researchers.
References
Akiner, S. (2009). Religious language of a Belarusian Tatar kitab: A cultural monument of Islam in Europe. Harrassowitz Verlag.
Chazbijewicz, S. (Red.). (1998). Leon Najman Mirza Kryczyński: Lider Ruchu Kulturalnego Tatarów Polskich. Związek Tatarów Polskich.
Czachorowski, D. S. (Tłum. & Oprac.). (2020). Tatarskie losy: Akta z sowieckich archiwów. Muzułmański Związek Religijny w RP – Najwyższe Kolegium Muzułmańskie.
Czachorowski, M. Ç. (2015). Czasopiśmiennictwo tatarskie i muzułmańskie w Polsce w latach 1945–2015. Inicjatywa Wydawnicza Çaxarxan Xucalıq.
Czerwiński, G., & Konopacki, A. (Red.). (2015). Estetyczne aspekty literatury polskich, białoruskich i litewskich Tatarów (od XVI do XXI w.). Alter Studio. DOI: https://doi.org/10.12775/LC.2016.032
Drozd, A. (1999). Arabskie teksty liturgiczne w przekładzie na język polski XVII wieku. Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Drozd, A. (2000). Rękopisy tatarskie w zbiorach muzealnych i bibliotecznych. W A. Drozd, M. M. Dziekan, & T. Majda (Red.), Piśmiennictwo i muhiry Tatarów polsko-litewskich (ss. 8–11). Fundacja Res Publica Multiethnica.
Drozd, A., Dziekan, M. M., & Majda, T. (2000). Piśmiennictwo i muhiry Tatarów polsko-litewskich. Fundacja Res Publica Multiethnica.
Dumin, S., Jakubauskas, A., & Sitdykow, G. (2012). Tatarskie biografie: Tatarzy polsko-litewscy w historii i kulturze. Muzułmański Związek Religijny w RP – Najwyższe Kolegium Muzułmańskie.
Dziekan, M. (2008). Dzieje kultury arabskiej. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Jabłońska, M. (2003). Problem definicji druków ulotnych gromadzonych w archiwach. Archeion, 105, 180–193.
Jakubowycz, M. (2018). Ostrogscy Tatarzy. Przegląd Tatarski, 2018(3), 17–18.
Jankowski, H., & Łapicz, C. (2000). Klucz do raju: Księga Tatarów litewsko-polskich z XVIII wieku. Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Jasiewicz, Z. (1980). Tatarzy polscy: Grupa etniczna czy etnograficzna? Lud, 64, 145–157.
Jord, N. (1994), Koran rękopiśmienny w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Karpińska, M. (2018). „Drukowane piśmiennictwo dnia codziennego” – druki ulotne w warsztacie historyka. W M. Karpińska (Red.), Druki ulotne w procesie komunikacji społecznej w XIX wieku (do 1918) (ss. 7–13). Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323537397.pp.7-14
Konopacki, A. (2010). Życie religijne Tatarów na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI–XIX wieku. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323511076 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323511076
Konopacki, M. (1966). Piśmiennictwo Tatarów polsko-litewskich w nauce polskiej i obcej. Przegląd Orientalistyczny, 1966(3), 225–240.
Kryczyński, S. (2000). Tatarzy litewscy: Próba monografii historyczno-etnograficznej. Związek Tatarów Polskich. (Oryginalna praca opublikowana w 1938).
Kulwicka-Kamińska, J. (2004). Kształtowanie się polskiej terminologii muzułmańskiej: Na podstawie piśmiennictwa religijnego Tatarów litewsko-polskich. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kulwicka-Kamińska, J. (2013). Przekład terminologii religijnej islamu w polskich tłumaczeniach Koranu na tle biblijnej tradycji translatorycznej. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kulwicka-Kamińska, J., & Łapicz, C. (Red.). (2013). Tatarzy Wielkiego Księstwa Litewskiego w historii, języku i kulturze. Toruńskie Towarzystwo Naukowe.
Kulwicka-Kamińska, J., & Łapicz, C. (Red.). (2015). Tefsir Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego: Teoria i praktyka badawcza. Wydział Filologiczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kulwicka-Kamińska, J., & Łapicz, C. (Red.). (2019). Rękopis z Czombrowa: Filomacki przekład Koranu – edycja i studium historyczno-filologiczne zabytku. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kulwicka-Kamińska, J., Łapicz, C., & Miškinienė, G. (Red.). (2018a). Tatarskie dziedzictwo kulturowe: T. 1. Rękopiśmienne księgi religijne: 50 lat kitabistyki. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Kulwicka-Kamińska, J., Łapicz, C., & Miškinienė, G. (Red.). (2018b). Tatarskie dziedzictwo kulturowe: T. 2. Historia. Literatura. Sztuka. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Lesisz, L. (2016). Rola muzeum w ochronie dziedzictwa kulturowego Tatarów polsko-litewskich. Litteraria Copernicana, 2016(2(18), 133–151. https://doi.org/10.12775/LC.2016.023 DOI: https://doi.org/10.12775/LC.2016.023
Łapicz, C. (1986). Kitab Tatarów litewsko-polskich (Paleografia. Grafia. Język). Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Łyszczarz, M. (2016). Znaczenie piśmiennictwa religijnego we współczesnym życiu polskich Tatarów. W M. Krajewska, J. Kulwicka-Kamińska, & A. Szulc (Red.), Święte księgi judaizmu, chrześcijaństwa i islamu w słowiańskim kręgu kulturowym: Prace dedykowane Profesorowi Czesławowi Łapiczowi: T. 2. Księgi wyznawców judaizmu i islamu: Historia – socjologia – sztuka (ss. 87–119). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Łyszczarz, M. (2017a). Wpływ procesów asymilacji i sekularyzacji na religijność polskich Tatarów. Sensus Historiae, 28(3), 219–237.
Łyszczarz, M. (2017b). Zabiegi lecznicze znachorów oraz czarna magia w tradycji etnicznej polskich Tatarów. W A. Anczyk, J. Doroszewska, & K. M. Hess (Red.), Czarownice: Studia z kulturowej historii fenomenu (ss. 93–102). Wydawnictwo Sacrum.
Miśkiewicz, A. (2009). Tatarzy na Ziemiach Zachodnich Polski w latach 1945–2005. Wydawnictwa Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gorzowie Wielkopolskim.
Miśkiewicz, A. (Red.). (2017). Słownik biograficzny Tatarów polskich XX wieku. Muzułmański Związek Religijny w RP – Najwyższe Kolegium Muzułmańskie.
Ossowski, S. (1967). Analiza socjologiczna pojęcia ojczyzny. W S. Ossowski, Dzieła: T. 3. Z zagadnień psychologii społecznej (ss. 201–226). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Pierzchała, M., & Walczak-Duraj, D. (2014). Obywatelskość jako płaszczyzna integracji społeczności muzułmańskich ze społeczeństwem polskim. Na przykładzie Ligi Muzułmańskiej w Rzeczypospolitej Polskiej. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Switat, M. (2017). Społeczność arabska w Polsce: Stara i nowa diaspora. Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Szabanowicz, A. (2009). Mróz był wtedy tęgi… Przegląd Tatarski, 2009(4), 16–19.
Tyszkiewicz, J. (2002). Z historii Tatarów polskich 1794–1944 (2. wyd.). Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2021 Michał Łyszczarz, Michał Moch
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
