Błogosławieństwa w „Dziejach Pawła i Tekli” w języku cerkiewnosłowiańskim. Tłumaczenie i interpretacja
DOI:
https://doi.org/10.11649/sm.3521Słowa kluczowe:
błogosławieństwa, makaryzm, przypisania, enkratyzm, chrześcijaństwo judaistyczne, ascetyzm, tłumaczenie, język cerkiewnosłowiański, Dzieje Pawła i Tekli, apokryfyAbstrakt
Artykuł poświęcony jest najbardziej zróżnicowanemu fragmentowi Dziejów Pawła i Tekli w przekładzie na język cerkiewnosłowiański. Na podstawie dwunastu rękopisów cyrylickich autorka komentuje cerkiewnosłowiańską wersję Błogosławieństw oraz rozważa tę część tekstu w świetle pytań dotyczących oryginalnego tekstu greckiego. Porównanie tekstów greckich i cerkiewnosłowiańskich oraz analiza znaczeń słów w ich kontekstach kulturowych potwierdza, że czytanie tekstów w różnych językach może zmieniać interpretację, nawet jeśli tłumaczenie jest poprawne. Zostało wskazane, że cerkiewnosłowiańska wersja Błogosławieństw jest wynikiem długiego procesu ich „uortodoksyjniania”, który rozpoczął się na etapie spisania rękopisów greckich i trwał nawet po ich przetłumaczeniu, o czym świadczą późniejsze rękopisy.
Bibliografia
Barrier, J. W. (2009). The Acts of Paul and Thecla: A critical introduction and commentary. Mohr Siebeck. https://doi.org/10.1628/978-3-16-151613-9
Barrier, J. W. (2013). Asceticism in the Acts of Paul and Thecla’s beatitudes: The Coptic Heidelberg papyrus as an exegetical test case. In H.-U. Weidemann (Ed.), Asceticism and exegesis in early Christianity: The reception of New Testament texts in ancient ascetic discourses (pp. 163–185). Vandenhoeck & Ruprecht. https://doi.org/10.13109/9783666593581.163
Bible: New Revised Standard Version Catholic Edition. (n.d.). Bible Gateway. Retrieved May 25, 2026, from https://www.biblegateway.com/versions/New-Revised-Standard-Version-CatholicEdition-NRSVCE-Bible
Cecire, R. C. (1985). Encratism: Early Christian ascetic extremism [Unpublished doctoral dissertation]. University of Kansas.
Daniélou, J. (1964). The Theology of Jewish Christianity (J.A. Baker, Trans. & Ed.). Darton, Longman & Todd.
Daniélou, J. (1968). A new vision of Christian origins: Judaeo-Christianity. CrossCurrents, 18(2), 163–173.
Elliott, J. K. (Ed.). (2005). The apocryphal New Testament: A collection of apocryphal Christian literature in an English translation. Oxford University Press.
Fitzmyer, J.A. (2000). The Dead Sea scrolls and Christian origins. William B. Eerdmans Publishing Company.
Guffey, A. R. (2014). Motivations for encratite practices in early Christian literature. The Journal of Theological Studies, 65(2), 515–549. https://doi.org/10.1093/jts/flu124
Hagner, D.A. (1993). Matthew 1–13. Word Book.
Häring, B. (2003). Asceticism (theological aspect). In B. L. Marthaler (Ed.), New Catholic encyclopedia: Vol. 1. A–Azt (2nd ed., pp. 777–778). Thomson Gale.
Harrington, D.J. (1991). The Gospel of Matthew. A Michael Glazier Book, The Liturgical Press.
Ivanov, A. (2023). The first translation of the Passio Theclae in Old Church Slavonic: A new
approach to critical text-editing in Palaeoslavic studies [Unpublished doctoral dissertation]. Ghent University.
Kaestli, J.-D. (1990). Fiction littéraire et réalité sociale: Que peut-on savoir de la place des femmes dans le milieu de production des actes apocryphes des Apôtres? Apocrypha, 1(1), 279–302. https://doi.org/10.1484/J.APOCRA.2.301311
Lachowski, J. (2003). Asceticism (in the New Testament). In B. L. Marthaler (Ed.), New Catholic encyclopedia: Vol. 1. A–Azt (2nd ed., pp. 776–777). Thomson Gale.
Lehtipuu, O. (2010). The example of Thecla and the example(s) of Paul: Disputing women’s role in early Christianity. In S. P. Ahearne-Kroll, P. A. Holloway, & J.A. Kelhoffer (Eds.), Women and gender in ancient religions: Interdisciplinary approaches (pp. 349–378). Mohr Siebeck.
Lipsius, R.A. (Ed.). (1891). Acta Petri. Acta Pauli. Acta Petri et Pauli. Acta Pauli et Theclae. Acta Thaddaei. Hermann Mendelssohn.
Mullins, T. Y. (1973). Ascription as a literary form. New Testament Studies, 19(2), 194–205. https://doi.org/10.1017/S0028688500003933
Snyder, G. E. (2013). Acts of Paul: The formation of a Pauline corpus. Mohr Siebeck. https://doi.org/10.1628/978-3-16-152774-6
Syroїd, D. (2023). Blazhenstva u Muchenytstvi sviatoї Tekli, abo pro dekil′ka mirkuvan′ pro asketyzm u davn′okyїvs′kiĭ literaturi. Ucrainica Mediaevalia, 5, 263–271. https://doi.org/10.5281/ZENODO.11074980
Syroїd, D. (2025). Sviata apostolka i pervomuchenytsia: Apokryfichni Diiannia Pavla i Tekli v kyїvs′kiĭ tradytsiї. Vydavnytstvo Ukraїns′koho Katolyts′koho Universytetu.
Syroyid, D. (2023). Some observations on the composition of the medieval Slavonic translation of the Acts of Paul and Thecla. Palaeobulgarica/Starobŭlgaristika, 47(2), 107–118. https://doi.org/10.59076/2603-2899.2023.2.06
Zamfir, K. (2010). Asceticism and otherworlds in the Acts of Paul and Thecla. In T. Nicklas, J. Verheyden, E. M. M. Eynikel, & F. García Martinez (Eds.), Other worlds and their relation to this world: Early Jewish and ancient Christian traditions (pp. 281–304). Brill. https://doi.org/10.1163/ej.9789004186262.i-402.83
Zamfir, K. (2024). Some lessons from the medieval reception of the Acts of Thecla in the light of the Latin manuscripts. Studia Universitatis Babeş-Bolyai Theologia Catholica Latina, 69(1), 47–81. https://doi.org/10.24193/theol.cath.latina.2024.LXIX.1.03
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Dariya Syroyid
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
