Wittgenstein the saviour? The problem of rules in Pierre Bourdieu’s theory of practice
DOI:
https://doi.org/10.11649/slh.1555Keywords:
Pierre Bourdieu, Ludwig Wittgenstein, habitusAbstract
The text constitutes a thorough and exhaustive analysis of the impact of Ludwig Wittgenstein’s philosophy on Pierre Bourdieu’s theory of practice and especially on his notions of practical sense and logic of practice. The author first considers both philosophers’ attitude to objectivism. Then she proposes a reading of Wittgenstein’s theory that might prove useful and inspiring in the sociological field. In the final section, the author analyses the other, partly oppositional in relation to Bourdieu’s, theories of practice, proposed by Anthony Giddens and Michel de Certeau, putting them in the light of Wittgenstein’s analyses.
References
Berger, P., & Luckmann, T. (1983). Społeczne tworzenie rzeczywistości (J. Niżnik, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bourdieu, P. (1990). In other words: Essays towards a reflexive sociology (M. Adamson, Tłum.). Stanford: Stanford University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781503621558
Bourdieu, P. (1999). Postscript. W P. Bourdieu, A. Accardo, G. Balazs i in., The weight of the world: Social suffering in contemporary society (P. Parkhurs Ferguson i in., Tłum.). Stanford: Stanford University Press.
Bourdieu, P. (2002). Bachelors’ ball (R. Nice, Tłum.). Chicago: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (2004a). Męska dominacja (L. Kopciewicz, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Bourdieu, P. (2004b). Science of science and reflexivity (R. Nice, Tłum.). Chicago: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (2007). Szkic teorii praktyki poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów (W. Kroker, Tłum.). Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Bourdieu, P. (2008). Zmysł praktyczny (M. Falski, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bourdieu, P. (2009). Rozum praktyczny: O teorii działania (J. Stryjczyk, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. (1992). An invitation to reflexive sociology. Chicago: The University of Chicago Press.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. (2001). Zaproszenie do socjologii refleksyjnej (A. Sawisz, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Bouvresse, J. (1999). Rules, dispositions, and the habitus. W R. Shusterman (Red.), Bourdieu: A critical reader (ss. 45–63). Oxford: Blackwell Publishers.
Buchanan, I. (2000). Michel de Certeau: Cultural theorist. London: Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446218235
Certeau, M. de. (2008). Wynaleźć codzienność: Sztuki działania (K. Thiel-Jańczuk, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Certeau, M. de, Giard, L., & Mayol, P. (2011). Wynaleźć codzienność: T. 2. Mieszkać, gotować (K. Thiel-Jańczuk, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Crary, A. (2009). O stosunku filozofii Wittgensteina do myśli politycznej (L. Rasiński, Tłum.). W A. Crary & R. Read (Red.), Wittgenstein – nowe spojrzenie (ss. 147–178). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Dreyfus, H., & Rabinow, P. (1999). Can there be a science of existential structure and social meaning. W R. Shusterman (Red.), Bourdieu: A critical reader (ss. 84–93). Oxford: Blackwell Publishers.
Finkelstein, D. H. (2009). Wittgenstein o regułach i platonizmie (T. Zarębski, Tłum.). W A. Crary & R. Read (Red.), Wittgenstein – nowe spojrzenie (ss. 73–96). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Gerrans, P. (2005). Tacit knowledge, rule following and Pierre Bourdieu’s philosophy of social science. Anthropological Theory, 5(1), 53–74. https://doi.org/10.1177/1463499605050869 DOI: https://doi.org/10.1177/1463499605050869
Giddens, A. (2002). Nowoczesność i tożsamość: „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności (A. Szulżycka, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Giddens, A. (2003). Stanowienie społeczeństwa: Zarys teorii strukturacji (S. Amsterdamski, Tłum.). Poznań: Wydawnictwo Zysk i Spółka.
Giddens, A. (2009). Nowe zasady metody socjologicznej: Pozytywna krytyka socjologii interptretatywnych (G. Woroniecka, Tłum.). Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Highmore, B. (2002). Everyday life and cultural theory: An introduction. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203464229 DOI: https://doi.org/10.4324/9780203464229
Kripke, S. (2007). Wittgenstein o regułach i języku prywatnym (K. Posłajko & L. Wroński, Tłum.). Warszawa: Fundacja Aletheia.
McGinn, M. (1997). Wittgenstein and the „philosophical investigations”. London: Routledge.
Pancewicz-Puchalska, M. (2008). Przemoc daru: Pierre Bourdieu o podwójnej prawdzie gier społecznych. W M. Baczewska (Red.), Portrety przemocy: Filozofia – społeczeństwo – kultura (ss. 50–61). Lublin: Wydawnictwo Akapit.
Pancewicz-Puchalska, M. (2011). Praktykowanie kultury poprzez ciało – o pewnych wątkach fenomenologicznych w socjologii Pierre’a Bourdieu. W K. Łukasiewicz & I. Topp (Red.), Kultura jako cultura (ss. 127–145). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Schatzki, T. R. (1996). Social practices: A Wittgensteinian approach to human activity and the social. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527470 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511527470
Schatzki, T. R. (1997). Practices and actions: A Wittgensteinian critique of Bourdieu and Giddens. Philosophy of the Social Sciences, 3(27), 283–308. https://doi.org/10.1177/004839319702700301 DOI: https://doi.org/10.1177/004839319702700301
Schatzki, T. R. (2000). Wittgenstein and the social context of an individual life. History of the Human Sciences, 13(1), 93–107. https://doi.org/10.1177/09526950022120629 DOI: https://doi.org/10.1177/09526950022120629
Schatzki, T. R., Knorr-Cetina, K., & Savigny, E. von (2001). Practice turn in contemporary theory. London: Routledge.
Sewell, W. H. Jr. (2006). Teoria struktury: Dwoistość, podmiotowość sprawcza a transformacja (A. Zawadzka & W. Derczyński, Tłum.). W A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, & M. Ziółkowski (Wyb.), Współczesne teorie socjologiczne (T. 2, ss. 700–722). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Shotter, J. (1995). Wittgenstein’s world: Beyond the way of theory toward a social poetics. Pobrano 3 października 2013, z http://www.massey.ac.nz/~alock/virtual/poetics.htm
Stone, M. (2009). Wittgenstein o dekonstrukcji (K. Liszka, Tłum.). W A. Crary & R. Read (Red.), Wittgenstein – nowe spojrzenie (ss. 107–145). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Swartz, D. (1997). Culture and power: The sociology of Pierre Bourdieu. Chicago: The University of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226161655.001.0001
Szacki, J. (1991). Obiektywizm i subiektywizm w socjologii. W J. Szacki, Dylematy historiozofii idei oraz inne szkice i studia (ss. 167–217). Warszawa: PWN.
Szacki, J. (2002). Historia myśli socjologicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tarkowska, E. (1974). Ciągłość i zmiana socjologii francuskiej: Durkheim, Mauss, Lévi-Strauss. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Taylor, C. (1993). To follow a rule… W C. Calhoun, E. LiPuma, & M. Postone (Red.), Pierre Bourdieu: Critical perspectives (ss. 45–60). Cambridge: Polity Press.
Wacquant, L. (1992). Toward a social praxeology: The structure and logic of Bourdieu’s sociology. W P. Bourdieu & L. Wacquant, An invitation to reflexive sociology (ss. 1–59). Chicago: The University of Chicago Press.
Wacquant, L. (1998). Pierre Bourdieu. W M. Stones (Red.), Key sociological thinkers (ss. 215–230). London: Macmillan Press. https://doi.org/10.1007/978-1-349-26616-6_17 DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-26616-6_17
Wacquant, L. (2001). Wprowadzenie. W P. Bourdieu & L. Wacquant, Zaproszenie do socjologii refleksyjnej (A. Sawisz, Tłum.) (ss. 8–41). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Winch, P. (1995). Idea nauki o społeczeństwie i jej związki z filozofią (B. Chwedeńczuk, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Wittgenstein, L. (1980a). Culture and value (G. H. von Wright, Red., P. Winch, Tłum.). Chicago: University of Chicago Press.
Wittgenstein, L. (1980b). Remarks on philosophy of psychology (G. E. M. Anscombe, Tłum.). Oxford: Basil Blackwell.
Wittgenstein, L. (1993). Big typescript sections 86–93. W J. Klagge & A. Nordmann (Red.), Philosophical occasions 1912–1951. Indianapolis, IN: Hackett.
Wittgenstein, L. (2000). Uwagi różne (M. Kowalewska, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo KR.
Wittgenstein, L. (2008). Dociekania filozoficzne (B. Wolniewicz, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2017 Magdalena Pancewicz-Puchalska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
