Wybawca Wittgenstein? Problem reguł w teorii praktyki Pierre’a Bourdieu
DOI:
https://doi.org/10.11649/slh.1555Słowa kluczowe:
Pierre Bourdieu, Ludwig Wittgenstein, habitusAbstrakt
Tekst stanowi dociekliwą i wyczerpującą analizę wpływu filozofii Ludwiga Wittgensteina na teorię praktyki Pierre’a Bourdieu, a zwłaszcza na wypracowane przez Bourdieu pojęcia zmysłu praktycznego i logiki praktycznej. Autorka rozważa stosunek do obiektywizmu obu filozofów. Następnie proponuje takie odczytanie teorii Wittgensteina, które mogłoby okazać się pożyteczne i inspirujące w polu socjologicznym. W ostatniej części artykułu autorka analizuje inne, po części opozycyjne wobec teorii Pierre’a Bourdieu teorie praktyki, zaproponowane przez Anthony’ego Giddensa i Michela de Certeau i stawia je w świetle analiz Wittgensteina.
Bibliografia
Berger, P., & Luckmann, T. (1983). Społeczne tworzenie rzeczywistości (J. Niżnik, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bourdieu, P. (1990). In other words: Essays towards a reflexive sociology (M. Adamson, Tłum.). Stanford: Stanford University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781503621558
Bourdieu, P. (1999). Postscript. W P. Bourdieu, A. Accardo, G. Balazs i in., The weight of the world: Social suffering in contemporary society (P. Parkhurs Ferguson i in., Tłum.). Stanford: Stanford University Press.
Bourdieu, P. (2002). Bachelors’ ball (R. Nice, Tłum.). Chicago: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (2004a). Męska dominacja (L. Kopciewicz, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Bourdieu, P. (2004b). Science of science and reflexivity (R. Nice, Tłum.). Chicago: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (2007). Szkic teorii praktyki poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów (W. Kroker, Tłum.). Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Bourdieu, P. (2008). Zmysł praktyczny (M. Falski, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bourdieu, P. (2009). Rozum praktyczny: O teorii działania (J. Stryjczyk, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. (1992). An invitation to reflexive sociology. Chicago: The University of Chicago Press.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. (2001). Zaproszenie do socjologii refleksyjnej (A. Sawisz, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Bouvresse, J. (1999). Rules, dispositions, and the habitus. W R. Shusterman (Red.), Bourdieu: A critical reader (ss. 45–63). Oxford: Blackwell Publishers.
Buchanan, I. (2000). Michel de Certeau: Cultural theorist. London: Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446218235
Certeau, M. de. (2008). Wynaleźć codzienność: Sztuki działania (K. Thiel-Jańczuk, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Certeau, M. de, Giard, L., & Mayol, P. (2011). Wynaleźć codzienność: T. 2. Mieszkać, gotować (K. Thiel-Jańczuk, Tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Crary, A. (2009). O stosunku filozofii Wittgensteina do myśli politycznej (L. Rasiński, Tłum.). W A. Crary & R. Read (Red.), Wittgenstein – nowe spojrzenie (ss. 147–178). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Dreyfus, H., & Rabinow, P. (1999). Can there be a science of existential structure and social meaning. W R. Shusterman (Red.), Bourdieu: A critical reader (ss. 84–93). Oxford: Blackwell Publishers.
Finkelstein, D. H. (2009). Wittgenstein o regułach i platonizmie (T. Zarębski, Tłum.). W A. Crary & R. Read (Red.), Wittgenstein – nowe spojrzenie (ss. 73–96). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Gerrans, P. (2005). Tacit knowledge, rule following and Pierre Bourdieu’s philosophy of social science. Anthropological Theory, 5(1), 53–74. https://doi.org/10.1177/1463499605050869 DOI: https://doi.org/10.1177/1463499605050869
Giddens, A. (2002). Nowoczesność i tożsamość: „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności (A. Szulżycka, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Giddens, A. (2003). Stanowienie społeczeństwa: Zarys teorii strukturacji (S. Amsterdamski, Tłum.). Poznań: Wydawnictwo Zysk i Spółka.
Giddens, A. (2009). Nowe zasady metody socjologicznej: Pozytywna krytyka socjologii interptretatywnych (G. Woroniecka, Tłum.). Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Highmore, B. (2002). Everyday life and cultural theory: An introduction. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203464229 DOI: https://doi.org/10.4324/9780203464229
Kripke, S. (2007). Wittgenstein o regułach i języku prywatnym (K. Posłajko & L. Wroński, Tłum.). Warszawa: Fundacja Aletheia.
McGinn, M. (1997). Wittgenstein and the „philosophical investigations”. London: Routledge.
Pancewicz-Puchalska, M. (2008). Przemoc daru: Pierre Bourdieu o podwójnej prawdzie gier społecznych. W M. Baczewska (Red.), Portrety przemocy: Filozofia – społeczeństwo – kultura (ss. 50–61). Lublin: Wydawnictwo Akapit.
Pancewicz-Puchalska, M. (2011). Praktykowanie kultury poprzez ciało – o pewnych wątkach fenomenologicznych w socjologii Pierre’a Bourdieu. W K. Łukasiewicz & I. Topp (Red.), Kultura jako cultura (ss. 127–145). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Schatzki, T. R. (1996). Social practices: A Wittgensteinian approach to human activity and the social. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527470 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511527470
Schatzki, T. R. (1997). Practices and actions: A Wittgensteinian critique of Bourdieu and Giddens. Philosophy of the Social Sciences, 3(27), 283–308. https://doi.org/10.1177/004839319702700301 DOI: https://doi.org/10.1177/004839319702700301
Schatzki, T. R. (2000). Wittgenstein and the social context of an individual life. History of the Human Sciences, 13(1), 93–107. https://doi.org/10.1177/09526950022120629 DOI: https://doi.org/10.1177/09526950022120629
Schatzki, T. R., Knorr-Cetina, K., & Savigny, E. von (2001). Practice turn in contemporary theory. London: Routledge.
Sewell, W. H. Jr. (2006). Teoria struktury: Dwoistość, podmiotowość sprawcza a transformacja (A. Zawadzka & W. Derczyński, Tłum.). W A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, & M. Ziółkowski (Wyb.), Współczesne teorie socjologiczne (T. 2, ss. 700–722). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Shotter, J. (1995). Wittgenstein’s world: Beyond the way of theory toward a social poetics. Pobrano 3 października 2013, z http://www.massey.ac.nz/~alock/virtual/poetics.htm
Stone, M. (2009). Wittgenstein o dekonstrukcji (K. Liszka, Tłum.). W A. Crary & R. Read (Red.), Wittgenstein – nowe spojrzenie (ss. 107–145). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Swartz, D. (1997). Culture and power: The sociology of Pierre Bourdieu. Chicago: The University of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226161655.001.0001
Szacki, J. (1991). Obiektywizm i subiektywizm w socjologii. W J. Szacki, Dylematy historiozofii idei oraz inne szkice i studia (ss. 167–217). Warszawa: PWN.
Szacki, J. (2002). Historia myśli socjologicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tarkowska, E. (1974). Ciągłość i zmiana socjologii francuskiej: Durkheim, Mauss, Lévi-Strauss. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Taylor, C. (1993). To follow a rule… W C. Calhoun, E. LiPuma, & M. Postone (Red.), Pierre Bourdieu: Critical perspectives (ss. 45–60). Cambridge: Polity Press.
Wacquant, L. (1992). Toward a social praxeology: The structure and logic of Bourdieu’s sociology. W P. Bourdieu & L. Wacquant, An invitation to reflexive sociology (ss. 1–59). Chicago: The University of Chicago Press.
Wacquant, L. (1998). Pierre Bourdieu. W M. Stones (Red.), Key sociological thinkers (ss. 215–230). London: Macmillan Press. https://doi.org/10.1007/978-1-349-26616-6_17 DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-26616-6_17
Wacquant, L. (2001). Wprowadzenie. W P. Bourdieu & L. Wacquant, Zaproszenie do socjologii refleksyjnej (A. Sawisz, Tłum.) (ss. 8–41). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Winch, P. (1995). Idea nauki o społeczeństwie i jej związki z filozofią (B. Chwedeńczuk, Tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Wittgenstein, L. (1980a). Culture and value (G. H. von Wright, Red., P. Winch, Tłum.). Chicago: University of Chicago Press.
Wittgenstein, L. (1980b). Remarks on philosophy of psychology (G. E. M. Anscombe, Tłum.). Oxford: Basil Blackwell.
Wittgenstein, L. (1993). Big typescript sections 86–93. W J. Klagge & A. Nordmann (Red.), Philosophical occasions 1912–1951. Indianapolis, IN: Hackett.
Wittgenstein, L. (2000). Uwagi różne (M. Kowalewska, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo KR.
Wittgenstein, L. (2008). Dociekania filozoficzne (B. Wolniewicz, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Magdalena Pancewicz-Puchalska
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
