Socjolingwistyczny aspekt ukraińsko-rosyjskiej dwujęzyczności dzieci na podstawie badań rodzin ukraińskich
DOI:
https://doi.org/10.11649/cs.2323Słowa kluczowe:
linguistic situation, bilingualism, mother tongue, dominant language, child's communicative competence, code switching, language mix (surzhyk)Abstrakt
W artykule przedstawiona zostaje sytuacja językowa na Ukrainie, gdzie kluczową osobliwością socjolingwistyczną jest masowe rozprzestrzenianie się różnych typów i rodzajów dwujęzyczności ukraińsko-rosyjskiej. Szczególny nacisk kładzie się na dwujęzyczność dzieci, posługujących się blisko spokrewnionymi językami, która reprezentuje rzeczywistą sytuację językową poza jakimkolwiek kontekstem historycznym lub politycznym. Opisano specyfikę formowania się dwujęzyczności dzieci przez pryzmat zmieniającego się priorytetu pierwotnego i wtórnego medium społecznego dla dziecka. Wyniki badania obejmują środowisko rodzinne, którego analiza jest metodą identyfikacji kluczowych trendów w mowie dzieci na Ukrainie, co pozwala następnie na śledzenie korelacji między językiem ojczystym / drugim językiem rodziców, językiem komunikacji rodzinnej a językiem narodowym na Ukrainie. Ponadto pomaga rozważyć możliwość wprowadzenia / niewprowadzania praktyk dwujęzycznych na wczesnych etapach kształtowania się osobowości językowej dziecka. Omówiono też koncepcję „dwujęzycznej osobowości językowej” i wymieniono pewne aspekty postrzegania świata przez dzieci dwujęzyczne. Rozważono kwestie i kryteria koncepcji „języka ojczystego” w środowiskach dwujęzycznych. Scharakteryzowano pojęcie „przełączania kodu językowego”, a także jego wpływ na kształtowanie się dwujęzycznych kompetencji komunikacyjnych u dzieci. Nacisk położono na wykorzystanie mieszanych form dwujęzyczności ukraińsko-rosyjskiej w kontekście praktyk komunikacyjnych dzieci dwujęzycznych. Poddano analizie osobliwy typ dwujęzyczności, typowy dla pewnej kategorii dwujęzycznych przedszkolaków i dzieci ze szkół podstawowych, kiedy każda strona aktu komunikacji ma tendencję do zachowania swojego dominującego języka w nieformalnym otoczeniu.
Bibliografia
Armon-Lotem, S., De Jong, J., & Meir, N. (2015). Assessing multilingual children: Disentangling bilingualism from language impairment. Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/9781783093137 DOI: https://doi.org/10.21832/9781783093137
Bilaniuk, L. (1997). Speaking of “Surzhyk”: Ideologies and mixed languages. Harvard Ukrainian Studies, 21(1–2), 93–117. http://www.jstor.org/stable/41036643
Birdsong, D. (2014). Dominance and age in bilingualism. Applied Linguistics, 35(4), 374–392. https://doi.org/10.1093/applin/amu031 DOI: https://doi.org/10.1093/applin/amu031
Chirsheva, G. N. (2014). Rodnoĭ i nerodnoĭ iazyki v usloviiakh formirovaniia rannego detskogo bilingvizma. Filologicheskiĭ klass, 2014(1(35)), 101–104.
De Houwer, A. (1995). Bilingual language acquisition. In P. Fletcher & B. MacWhinney (Eds.), The handbook of child language (pp. 219–250). Blackwell. https://doi.org/10.1111/b.9780631203124.1996.00009.x DOI: https://doi.org/10.1111/b.9780631203124.1996.00009.x
Del Gaudio, S. (2012). The Russian language in Ukraine: Some unsettled questions about its status as a ‘national' variety. In R. Muhr (Ed.), Non-dominant varieties of pluricentric languages: Getting the picture (In memory of Michael Clyne) (pp. 207–226). Peter Lang.
Hentschel, G., Taranenko, O., Woolhiser, C., & Zaprudski, S. (Eds.). (2007). Studies on Belarusian trasjanka and Ukrainian surzhyk as results of Belarusian– and Ukrainian–Russian language contact [Papers from a conference]. Oldenburg, July 15–18, 2007.
Hymes, D. H. (1971). On communicative competence. University of Pennsylvania Press.
Lambert, W. E. (1972). Language, psychology, and culture. Stanford University Press.
Levchuk, P. (2015). Bilingwizm ukraińsko-polski w świetle badań ankietowych. In I. Bundza, A. Krawczuk, J. Kowalewski, & O. Śliwiński (Eds.), Język polski i polonistyka w Europie Wschodniej: Przeszłość i współczesność (pp. 143–158). INKOS.
Lewczuk, P. (2016). Socjolingwistyczny status surżyka. LingVaria, 11(1(21)), 177–189. https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.21.15 DOI: https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.21.15
Lincoln, P. C. (1979). Dual-lingualism: Passive bilingualism in action. Te Reo: Journal of the Linguistic Society of New Zealand, 22, 65–72.
Masenko, L. (2009). Language situation in Ukraine: Sociolinguistic analysis. In J. Besters-Dilger (Ed.), Language policy and language situation in Ukraine (pp. 101–138). Peter Lang.
Masenko, L. (2011). Surzhyk: Mizh movoiu i iazykom. Kyievo-Mohyliansʹka akademiia.
Meisel, J. M. (2004). The bilingual child. In T. K. Bhatia & W. C. Ritchie (Eds.), The handbook of bilingualism (pp. 91–113). Blackwell. https://doi.org/10.1002/9780470756997.ch4 DOI: https://doi.org/10.1002/9780470756997.ch4
Meisel, J. M. (2011). First and second language acquisition: Parallels and differences. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511862694 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511862694
Meisel, J. M. (2018). Early child second language acquisition: French gender in German children. Bilingualism: Language and Cognition, 21(4), 656–673. https://doi.org/10.1017/S1366728916000237 DOI: https://doi.org/10.1017/S1366728916000237
Serbensʹka, O. (Ed.). (1994). Antysurzhyk. Svit.
Trub, V. (2000). IAvyshche “surzhyku” iak forma prostorichchia v sytuatsiï dvomovnosti. Movoznavstvo, 2000(1), 46–58.
Tucker, G. R., Lambert, W. E., Rigault, A. A., & Segalowitz, N. (1968). A psychological investigation of French speakers skill with grammatical gender. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 7(2), 312–316. https://doi.org/10.1016/S0022-5371(68)80007-6 DOI: https://doi.org/10.1016/S0022-5371(68)80007-6
Vygotskiĭ, L. (1983). K voprosu o mnogoiazychii v detskom vozraste. In A. M. Matiushkin (Eds.), Sobranie sochineniĭ: Vol. 3. Problemy razvitiia psikhiki (pp. 314–328). Pedagogika.
Weinreich, U. (1953). Languages in contact: Findings and problems. Linguistic Circle.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2020 Olha Shevchuk-Kliuzheva

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.



