Proces adaptacji i asymilacji po 1957 r. w pamięci potomków braci czeskich na Dolnym Śląsku
DOI:
https://doi.org/10.11649/sn.3339Słowa kluczowe:
Dolny Śląsk, Strzelin, bracia czescy, historia mówiona, asymilacjaAbstrakt
Na podstawie dziewięciu samodzielnie przeprowadzonych wywiadów w ramach historii mówionej analizuję w niniejszym artykule, jak przebiegał w latach 1957–1989 proces asymilacji i adaptacji potomków braci czeskich w okolicach Strzelina na Dolnym Śląsku. Moim głównym celem jest odpowiedź na pytanie, w jaki sposób te osoby w swoich narracjach biograficznych przedstawiają i wartościują proces asymilacji w nowej rzeczywistości społecznej po 1956 roku. Na początku podsumowuję sytuację społeczności w 1957 roku oraz przedstawiam powody, dla których poszczególne osoby pozostały na Dolnym Śląsku. Następnie opisuję różne wymiary funkcjonowania członków wspólnoty w okresie Polski Ludowej w organizacji mniejszościowej, zborze ewangelicko-reformowanym, a także rodzinach mieszanych i społeczności lokalnej. Badania te przyczyniają się do zrozumienia dynamiki relacji rodzinnych, sąsiedzkich i samorządowych w regionie postmigracyjnym i stanowią zastosowanie tzw. historii ratowniczej na poziomie mikrohistorii.
Bibliografia
Czachorowski, J. (2018, July 8). Ostatni wyjazd Czechów z Ziemi Strzelińskiej. Słowo Regionu. https://sloworegionu.pl/strzelin/11894-ostatni-wyjazd-czechow-z-ziemi-strzelinskiej.html
Domańska, E. (2014). Historia ratownicza. Teksty Drugie, 2014(5), 12–26.
Dworzaczkowa, J. (2005). Bracia czescy – kalwiniści – ewangelicy reformowani: Problem terminologii. Biblioteka, 9(18), 143–148.
Franzkowski, D. (2017). Die böhmische, evangelisch-reformierte Kirchengemeinde im niederschlesischen Hussinetz in den Jahren 1945–1958 [Unpublished doctoral dissertation]. Univerzita Palackého v Olomouci.
Gałęziowski, J., Jarząbek, M., Urbanek, J., & Żłobecka, K. (2018). Rekomendacje etyczne Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej. Polskie Towarzystwo Historii Mówionej. https://pthm.pl/rekomendacje/etyka
Hirsch, M. (1997). Family frames: Photography, narrative and postmemory. Harvard University Press.
Kaźmierska, K., & Waniek, K. (2020). Autobiograficzny wywiad narracyjny: Metoda, technika, analiza. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8142-868-2 DOI: https://doi.org/10.18778/8142-868-2
Kłoskowska, A. (2023). Kultury narodowe u korzeni (2nd ed.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lárová, M. (2017). Návrat: Husinec, Poděbrady – české osady v pruském Dolním Slezsku. Marienprint.
Luckmann, T. (1967). The invisible religion: The problem of religion in modern society. Macmillan.
Misztal, J. (1990). Weryfikacja narodowościowa na Ziemiach Odzyskanych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Olejnik, L. (2003). Polityka narodowościowa Polski w latach 1944–1960. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Olejnik, L. (2013). Czesi i Słowacy. In S. Dudra & B. Nitsche (Eds.), Stowarzyszenia mniejszości narodowych, etnicznych i postulowanych w Polsce po II wojnie światowej (pp. 139–162). Zakład Wydawniczy “Nomos”.
Pałys, P. (2009). Skupiska czeskie w Kłodzkiem, Raciborskiem, Głubczyckiem i Żytawskiem wobec planów zmiany granic państwowych po II wojnie światowej. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Pięczka, W. (1969). Osadnictwo w powiecie strzelińskim w latach 1945–1947. Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka, 24(3), 401–418.
Radetzki, B. (2016). Hussinetz – Husinec – Gęsiniec: 1749–2013. Stowarzyszenie Exulant.
Rozpędowski, P. (2015). Jedna społeczność wpisana w historię trzech krajów: Działalność braci czeskich na ziemi strzelińskiej od 1749 r. do chwili obecnej. Tum Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej.
Skawiński, J., & Tworek, A. (2003). O języku czeskich emigrantów na Dolnym Śląsku: Wstęp do analizy fonologiczno-fonetycznej. In Z. Tarajło-Lipowska & J. Malicki (Eds.), Wrocław w Czechach – Czesi we Wrocławiu: Literatura, język, kultura (pp. 178–184). Oficyna Wydawnicza Atut.
Štěříková, E. (2005). Země otců: Z historie a vzpomínek k 50. výročí reemigrace potomků českých exulantů. Kalich.
Stola, D. (2010). Kraj bez wyjścia? Migracje z Polski 1949–1989. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Strauchold, G. (2001). Autochtoni polscy, niemieccy, czy… Od nacjonalizmu do komunizmu (1945–1949). Wydawnictwo Adam Marszałek.
Szczepankiewicz-Battek, J. (2010). Osadnictwo ewangelików reformowanych na Śląsku w ramach kolonizacji fryderycjańskiej. In M. Barwiński (Ed.), Obszary metropolitalne we współczesnym środowisku geograficznym (Vol. 2, pp. 181–191). Oddział Łódzki Polskiego Towarzystwa Geograficznego; Wydział Nauk Geograficznych UŁ.
Szczepankiewicz-Battek, J. (2013). Bracia czescy w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w Polsce – przeszłość i teraźniejszość. Studia z Geografii Politycznej i Historycznej, 2, 239–262. https://doi.org/10.18778/2300-0562.02.11 DOI: https://doi.org/10.18778/2300-0562.02.11
Tańczuk, R. (2017). Skarb jako mnemotopos Dolnoślązaków. Tematy z Szewskiej, 2017(1), 91–104.
Techmańska, B. (2019). Szkolnictwo mniejszości narodowych na Dolnym Śląsku w latach 1945–1989. Wydawnictwo LTW.
Tobjański, Z. (1994). Czesi w Polsce. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Czechów i Słowaków w Polsce.
Traba, R. (2012). Procesy akulturacji/asymilacji w perspektywie badań historycznych: Przypadek pogranicza polsko-niemieckiego w XIX–
XX wieku. In R. Traba (Ed.), Akulturacja/asymilacja na pograniczach kulturowych Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku: Vol. 2. Sąsiedztwo polsko-niemieckie (pp. 7–32). Instytut Studiów Politycznych PAN; Niemiecki Instytut Historyczny.
Vaculik, J. (2004). Czesi na polskim Śląsku po 1945 roku. Studia Zachodnie, 7, 219–237.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Maciej Zawistowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
