Kim, czym, kiedy, gdzie i dlaczego są polscy Żydzi? Wyobrażanie, konstruowanie i zawłaszczanie Żydów polskich
DOI:
https://doi.org/10.11649/slh.1636Słowa kluczowe:
polscy Żydzi, historia polskich Żydów, współczesna historia Żydów, historiografia Żydów, stosunki polsko-żydowskie, antysemityzmAbstrakt
Artykuł stanowi omówienie odmiennych sposobów, jakimi różne społeczności badaczy wyobrażają grupę polskich Żydów, badają ją i nauczają o niej. Na podstawie analizy działalności naukowej badaczy z Izraela, Polski i Stanów Zjednoczonych ostatnich dwóch pokoleń autor pokazuje, że każda społeczność badaczy konstruuje własny, specyficzny obraz grupy zwanej „polskimi Żydami” i że obrazy te pozostają pod przemożnym wpływem współczesnych potrzeb i wymogów o naturze społecznej, politycznej i wspólnotowej. Na skutek tych różnic uczeni tworzą często radykalnie odmienne obrazy historii i społeczeństwa polskich Żydów. Różnice stanowią odzwierciedlenie przeszkód i utrudnień, jakie po 1989 roku wiążą się z badaniem i opisywaniem historii i kultury polskich Żydów.
Bibliografia
Arendt, H. (1993). Korzenie totalitaryzmu (M. Szawiel & D. Grinberg, Tłum.). Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza.
Assaf, D. (1995). „Chasidut polin” o „he-chasidut be-polin”: Li-weajat ha-geografia ha-chasidit. Gal-ed, 14, 197–206.
Auerbach, K. (2013). The house at Ujazdowskie 16: Jewish families in Warsaw after the Holocaust. Bloomington, IN: Indiana University Press.
Bałaban, M. (1934). Album pamiątkowy ku czci Berka Joselewicza pułkownika wojsk polskich w 125-letnią rocznicę Jego bohaterskiej śmierci, 1809–1934. Warszawa: Tege.
Bartal, I. (2005). The Jews of Eastern Europe, 1772–1881. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press. https://doi.org/10.9783/9780812200812 DOI: https://doi.org/10.9783/9780812200812
Bartal, I., & Ury, S. (2013). Between Jews and their neighbours: Isolation, confrontation and influence in Eastern Europe. W I. Bartal, A. Polonsky, & S. Ury (Red.), Jews and their neighbours in Eastern Europe since 1750 (ss. 3–30). Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. (Polin Studies in Polish Jewry, 24). DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv2vr8vhx.6
Bartal, I., & Frankel, J. (1994). Historia we-szlihut: Szmuel Ettinger – choker jahadut mizrach eropa. W S. Ettinger, Bejn polin le-rusja (I. Bartal & J. Frankel, Red.) (ss. 11–23). Jeruszalajim: Zalman Szazar Senter.
Bartov, O. (1998). Defining enemies, making victims: Germans, Jews and the Holocaust. American Historical Review, 103(3), 771–816. https://doi.org/10.1086/ahr/103.3.771 DOI: https://doi.org/10.2307/2650572
Biale, D. (Red.). (2002). Cultures of the Jews: A new history. New York, NY: Schocken.
Bideluex, R., & Jeffries, I. (1998). A history of Eastern Europe: Crisis and change. London: Routledge.
Blobaum, R. E. (Red.). (2005). Antisemitism and its opponents in modern Poland. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Boyarin, D., & Boyarin, J. (1993). Diaspora: Generation and the ground of Jewish identity. Critical Inquiry, 19(4), 693–725. https://doi.org/10.1086/448694 DOI: https://doi.org/10.1086/448694
Brumberg, A. (1999). Anniversaries in conflict: On the centenary of the Jewish Socialist Labor Bund. Jewish Social Studies (New Series), 5(3), 196–217. https://doi.org/10.1353/jss.1999.0002 DOI: https://doi.org/10.1353/jss.1999.0002
Cala, A. (1997). Tnuat he-hitbolelut be-polin. W I. Bartal & I. Gutman (Red.), Kijum we-szewer: Jehudej polin le-dorotejhem (ss. 337–351). Jeruszalajim: Zalman Szazar Senter.
Cała, A. (2005). Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Cała, A., & Datner-Śpiewak, H. (Red.). (1997). Dzieje Żydów w Polsce, 1944–1968: Teksty źródłowe. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny.
Dajczgewand, J. (1989). Nie chcę być kimś innym. W A. Mieszanek (Red.), Krajobraz po szoku (ss. 133–144). Warszawa: Przedświt.
Datner, H. (2007). Ta i tamta strona: Żydowska inteligencja Warszawy drugiej połowy XIX wieku. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny.
Davies, N. (1998). Europa: Rozprawa historyka z historią (E. Tabakowska & R. Śmietana, Tłum.). Kraków: Znak.
Dąbrowska, K. (2015). Marzenie o równości: Esej w trzech odsłonach o zmaganiach polskich Żydów ze zmiennymi kolejami historii powojennej. W K. Dąbrowska, M. Grabowska, & A. Kościańska (Red.), Antropologia wobec dyskryminacji (ss. 129–145). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323521235.pp.99-118
Dinur, B. C. (1978a). Darka he-historit szel jahadut polin. W B. C. Dinur, Dorot u-reszumot (ss. 193–201). Jeruszalajim:Mosad Bialik.
Dinur, B. C. (1978b). Galujot we-churbanam. W B. C. Dinur, Dorot u-reszumot (ss. 175–192). Jeruszalajim: Mosad Bialik.
Dynner, G. (2006). Men of silk: The Hasidic conquest of Polish Jewish society. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195175226.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195175226.001.0001
Endelman, T. M. (1991). The legitimization of the Diaspora experience in recent Jewish historiography. Modern Judaism, 11(2), 195–209. https://doi.org/10.1093/mj/11.2.195 DOI: https://doi.org/10.1093/mj/11.2.195
Engel, D. (1996). Bejn szichrur li-wricha: Nicolej ha-szoa be-polin we-ha-ma’awak al hanhagatam, 1944-1946. Tel Awiw: Am Owed.
Engel, D. (2009). On reconciling the histories of two chosen peoples. American Historical Review, 114(4), 914–929. https://doi.org/10.1086/ahr.114.4.914 DOI: https://doi.org/10.1086/ahr.114.4.914
Engelking-Boni, B., & Leociak, J. (2001). Getto warszawskie: Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Englander, N. (1999a). Reb kringle. W N. Englander, For the relief of unbearable urges (ss. 139–191). New York, NY: A. A. Knopf.
Englander, N. (1999b). The wig. W N. Englander, For the relief of unbearable urges (ss. 81–106). New York, NY: A. A. Knopf.
Ettinger, S. (1994). Darka he-historit szel jahadut polin. W S. Ettinger, Bejn polin le-rusja (I. Bartal & J. Frankel, Red.) (ss. 1–11). Jeruszalajim: Zalman Szazar Senter.
Feldman, J. (2008). Above the death pits, beneath the flag: Youth voyages to Poland and the performance of Israeli national identity. New York, NY: Berghahn Books.
Foucault, M. (1977). Archeologia wiedzy (A. Siemek, Tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Frankel, J. (1981). Prophecy and politics: Socialism, nationalism and the Russian Jews, 1862–1917. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511572494 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511572494
Garton Ash, T. (1986). Życie śmierci. Aneks, 1986(41–42), 36–51. DOI: https://doi.org/10.1177/000313138603600319
Garton Ash, T. (1990). Kilka myśli… co nie nowe. W T. Garton Ash, Pomimo i wbrew: Eseje o Europie Środkowej (A. Husarska, Tłum.) (ss. 149–152). London: Polonia.
Geary, P. (1994). Phantoms of remembrance: Memory and oblivion at the end of the first millennium. Princeton, NJ: Princeton University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400843541
Giladi, D. (1994). Klitat alija, awoda we-chakika socjalit [1949–1956]. W M. Awizohar et al. (Red.), Golda: Cmichata szel manhiga, 1921–1956 (ss. 251–407). Tel Awiw: Am Owed.
Grabowski, J. (2011). Judenjagd: Polowanie na Żydów 1942–1945: Studium dziejów pewnego powiatu. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów.
Greenblatt, R. (2014). To tell their children: Jewish communal memory in early modern Prague. Stanford, CA: Stanford University Press.
Gross, J. T. (2000). Sąsiedzi: Historia zagłady żydowskiego miasteczka. Sejny: Pogranicze.
Gross, J. T. (2008). Strach: Antysemityzm w Polsce tuż po wojnie: Historia moralnej zapaści. Kraków: Znak.
Gross, N. C. (1997a, maj 15). The Old Boys Club: New York’s Jewish Claims Conference keeps heirs from their inheritance. Jerusalem Report, 8(1), 30–36.
Gross, N. C. (1997b, maj 29). The outrage grows: The Claims Conference, part II. Jerusalem Report, 8(2), 30–32.
Gur, B. (1999, czerwiec 11). Polanim gejim. Ha-arec, s. B10.
Halpern, I. (1968). Jehudim we-jahadut be-mizrach eropa: Mechkarim be-toldotejhem. Jeruszalajim: Magnes Press.
Ha-rechusz ha-ciburi. (1998, grudzień 4). Ha-arec, s. B7.
Heller, C. S. (1977). On the edge of destruction: Jews of Poland between the two world wars. New York, NY: Columbia University Press.
Hoffman, E. (2001). Sztetl: Świat Żydów polskich (M. Ronikier, Tłum.). Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza.
Hurwic-Nowakowska, I. (1986). A social analysis of postwar Polish Jewry. Jerusalem: Zalman Shazar Center for Jewish History.
Judt, T. (2015). Przestępstwa i wykroczenia. W T. Judt, Kiedy zmienają się fakty (J. Homans, Red., A. Jankowski, Tłum.) (ss. 65–85). Poznań: Rebis.
Karni, G. (Producent). (1999, maj 29). Jessie Congo. Tewat tehuda. Ha-raszut ha-sznija le-telewizja we-radio.
Kaufman, A. (b.d.). File No. K 2435/208, Yad Vashem Archives, Oral Testimony Division.
Kersten, K. (1992). Polacy, Żydzi, komunizm: Anatomia półprawd, 1939–1968. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza.
Kiryk, F. (Red.). (1991). Żydzi w Małopolsce: Studia z dziejów osadnictwa i życia społecznego. Przemyśl: Południowo-Wschodni Instytut Naukowy.
Klein Halevi, Y. (1997, marzec 6). The accounting: Who has the right to negotiate for the assets of Jews murdered by the Nazis?. Jerusalem Report, 7(22), 26–32.
Krzemiński, I. (Red.). (1996). Czy Polacy są antysemitami?: Wyniki badania sondażowego. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Krzywiec, G. (2009). Szowinizm po polsku: Przypadek Romana Dmowskiego (1886–1905). Warszawa: Neriton.
Kugelmass, J., & Boyarin, J. (1983). Introduction. W J. Kugelmass & J. Boyarin (Red.), From a ruined garden: The memorial books of Polish Jewry (ss. 1–22). New York, NY: Schocken.
Kula, M., Osęka, P., & Zaremba, M. (Red.). (1998). Marzec 1968: Trzydzieści lat później: materiały konferencji zorganizowanej pod patronatem Prezydenta m. stoł. Warszawy przez Instytut Historyczny UW, Instytut Studiów Politycznych PAN oraz Żydowski Instytut Historyczny przy współpracy Wydawnictwa Naukowego PWN SA na Uniwersytecie Warszawskim 6 i 7 marca 1998 r.: Referaty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kundera, M. (1984). Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej. Zeszyty Literackie, 1984(5), 23–38.
Kupfer, F. (1953). Ber Meisels i jego udział w walkach wyzwoleńczych narodu polskiego (1846, 1848, 1863–1864). Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny.
Kurek-Lesik, E. (1992). Gdy klasztor znaczył życie: Udział żeńskich zgromadzeń zakonnych w akcji ratowania dzieci żydowskich w Polsce w latach 1939–1945. Kraków: Znak.
LaCapra, D. (1997). Lanzmann’s „Shoah”: „Here There Is No Why”. Critical Inquiry, 23(2), 231–269. https://doi.org/10.1086/448828 DOI: https://doi.org/10.1086/448828
Lederhendler, E. (1989). The road to modern Jewish politics: Political tradition and political reconstruction in the Jewish community of tsarist Russia. New York, NY: Oxford University Press.
Lederhendler, E. (1995). Did Russian Jewry exist prior to 1917?. W Y. Ro’i (Red.), Jews and Jewish Life in Russia and the Soviet Union (ss. 15–27). Ilford: Frank Cass & Co.
Lehrer, E. T. (2013). Jewish Poland revisited: Heritage tourism in unquiet places. Bloomington: Indiana University Press.
Lendvai, P. (1971). Anti-Semitism without Jews: Communist Eastern Europe. New York, NY: Doubleday.
Liberles, R. (1995). Salo Wittmayer Baron: Architect of Jewish history. New York, NY: New York University Press.
Mac, J. S. (1998a, marzec 8). Marzec hańby. Wprost, (10), 26–28.
Mac, J. S. (1998b, marzec 8). Strażnicy grobów. Wprost, (10), 29–30.
Mahler, J. (1998). The Polish perplex: Is Norman Davies innocent?. Lingua Franca, 8(2), 45–50.
Mahler, R. (1961). He-chasidut we-he-haskala be-galicja u-we-polin ha-kongresait be-mahacit ha-riszona szel ha-mea ha-tsza-esre. Merchawia: Sifrijat Poalim.
Manekin, R. (1999a). Ha-brit he-chadasza: Jehudim ortodoksim we-polanim katolim be-galicja, 1879–1883. Cijon, 64(2), 157–186.
Manekin, R. (1999b). Politics, religion, and national identity: The Galician Jewish vote in the 1873 parliamentary elections. W I. Bartal & A. Polonsky, Focusing on Galicia: Jews, Poles, and Ukrainians, 1772–1918 (ss. 100–119). Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. (Polin Studies in Polish Jewry, 12). DOI: https://doi.org/10.3828/liverpool/9781874774594.003.0008
Mendelsohn, E. (1981). Zionism in Poland: The formative years, 1915–1926. New Haven, CT: Yale University Press.
Mendelsohn, E. (1989a). Interwar Poland: Good for the Jews or bad for the Jews. W C. Abramsky, M. Jachimczyk, & A. Polonsky (Red.), The Jews in Poland (ss. 130–139). Oxford: Basil Blackwell. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110970449.249
Mendelsohn, E. (1989b). Jewish politics in interwar Poland: An overview. W Y. Gutman, E. Mendelsohn, J. Reinharz, & C. Shmeruk (Red.), The Jews of Poland between two World Wars (ss. 9–19). Hanover, NH: Brandeis University Press.
Mendelsohn, E. (2002). Painting a people: Maurycy Gottlieb and Jewish art. Hanover, NH: University of New England Press.
Mendelsohn, E. (2004). Jewish historiography on Polish Jewry in interwar Poland. W A. Polonsky, E. Mendelsohn, & J. Tomaszewski, Jews in independent Poland, 1918–1939 (ss. 3–13). Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. (Polin Studies in Polish Jewry, 8). DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv4rfrpv.7
Miller, M. L., & Ury, S. (2010). Cosmopolitanism: The end of Jewishness?. European Review of History, 17(3), 337–359. https://doi.org/10.1080/13507486.2010.481923 DOI: https://doi.org/10.1080/13507486.2010.481923
Miłosz, C. (1986). O naszej Europie. Kultura, 1986(463), 3–12.
Moss, K. B. (2012). At home in in late imperial Russian modernity – except when they weren’t: New histories of Russian and East European Jews, 1881–1914. Journal of Modern History, 84(2), 401–452. https://doi.org/10.1086/664733 DOI: https://doi.org/10.1086/664733
Mosse, G. (1993). Confronting the nation: Jewish and Western nationalism. Hanover, NH: Brandeis University Press.
Myers, D. N. (1988). History as ideology: The case of Ben Zion Dinur, Zionist historian „par excellence”. Modern
Judaism, 8(2), 167–93. https://doi.org/10.1093/mj/8.2.167 DOI: https://doi.org/10.1093/mj/8.2.167
Myers, D. N. (1994). Was there a „Jerusalem School”? An inquiry into the first generation of historical researchers at the Hebrew University. W J. Frankel (Red.), Reshaping the past: Jewish history and the historians (ss. 66–92). Oxford: Oxford University Press. (Studies in Contemporary Jewry, 10).
Myers, D. N. (1995). Re-inventing the Jewish Past: European Jewish intellectuals and the Zionist return to history. Oxford: Oxford University Press.
Myers, D. N. (2009). Is there still a „Jerusalem School”? Reflections on the state of Jewish historical scholarship in Israel. Jewish History, 23(4), 389–406. https://doi.org/10.1007/s10835-009-9094-y DOI: https://doi.org/10.1007/s10835-009-9094-y
Nathans, B. (2002). Beyond the pale: The Jewish encounter with late imperial Russia. Berkeley: University of California Press. https://doi.org/10.1525/california/9780520208308.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1525/california/9780520208308.001.0001
Opalski, M., & Bartal, I. (1992). Poles and Jews: A failed brotherhood. London: University Press of New England for Brandeis University Press.
Orla-Bukowska, A. (1994). Shtetl communities: Another image. W A. Polonsky, E. Mendelsohn, & J. Tomaszewski, Jews in independent Poland, 1918–1939 (ss. 89–113). Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. (Polin Studies in Polish Jewry, 8). DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv4rfrpv.11
Paulsson, G. S. (2002). Secret city: The hidden Jews of Warsaw, 1940–1945. New Haven, CT: Yale University Press.
Pfister, J., & Schnog, N. (Red.). (1997). Inventing the psychological: Toward a cultural history of emotional life in America. New Haven, CT: Yale University Press.
Podgórska, J. (1998, maj 30). Ilu jest Żydów w Polsce?. Polityka, 1998(2143), 3–8.
Radzik, T. (Red.). (1995). Żydzi w Lublinie: Materiały do dziejów społeczności żydowskiej Lublina (T. 1). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Radzik, T. (Red.). (1998). Żydzi w Lublinie: Materiały do dziejów społeczności żydowskiej Lublina (T. 2). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Rechter, D. (1994). Neither East nor West: Viennese Jewish politics in World War One (Nieopublikowana praca doktorska). Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie.
Rechusz jehudi li-wealaw. (1999, październik 26). Ha-arec, s. B1.
Roskies, D. G. (1999). The Jewish search for a usable past. Bloomington: Indiana University Press.
Rozenblit, M. L. (1983). The Jews of Vienna, 1867-1914: Assimilation and identity. Albany, NY: SUNY Press. DOI: https://doi.org/10.1353/book10156
Said, E. W. (1991). Orientalizm (W. Kalinowski, Tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Schiper, I. (1932). Żydzi Królestwa Polskiego w dobie powstania listopadowego. Warszawa: F. Hoesick.
Segev, T. (1993). The Seventh Million: The Israelis and the Holocaust (H. Watzman, Tłum.). New York, NY: Hill & Wang.
Shanes, J. (2012). Diaspora nationalism and Jewish identity in Habsburg Galicia. New York, NY: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139013642 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139013642
Slezkine, Y. (2006). Wiek Żydów (S. Kowalski, Tłum.). Warszawa: Nadir Media Lazar.
Stanisławczyk, B. (1997). Czterdzieści twardych. Warszawa: ABC Future.
Steinlauf, M. C. (2001). Pamięć nieprzyswojona: Polska pamięć Zagłady (A. Tomaszewska, Tłum.). Warszawa: Cyklady.
Sternhell, Z. (1998). The founding myths of Israel: Nationalism, socialism and the making of the Jewish state (D. Maisel, Tłum.). Princeton, NJ: Princeton University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400822362
Stola, D. (2000). Kampania antysyjonistyczna w Polsce 1967–1968. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.
Szapira, A. (1997). Jehudim chadaszim, jehudim jeszanim. Tel Awiw: Am Owed.
Szeleg, J. (1999, kwiecień 6). Meszicha acharona mi-bank ha-zikaron. Ha-arec, s. B6.
Szlomi, H. (1997). Hitargenut szel seridej ha-jehudim be-polin le-achar milchemet ha-olam ha-sznija, 1944–1950. W I. Bartal & I. Gutman (Red.), Kijum we-szewer: Jehudej polin le-dorotejhem (ss. 523–547). Jeruszalajim: Zalman Szazar Senter.
Śliwiński, K. (1997). Towards a Polish-Jewish dialogue: The way forward. W G. D. Hundert (Red.), Jews in early modern Poland (ss. XVII–XXVI). Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. (Polin Studies in Polish Jewry, 10).
Teller, A. (2012). Polish-Jewish relations: Historical research and social significance: On the legacy of Jacob Goldberg. Studia Judaica, 2012(29–30), 27–47.
Todorova, M. (2014). Bałkany wyobrażone (M. Budzińska & J. Dzierzgowski, Tłum.). Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Tomaszewski, J. (Red.). (1996). Żydzi w obronie Rzeczypospolitej: Materiały konferencji w Warszawie 17 i 18 października 1993 r. Warszawa: Cyklady.
Tomaszewski, J. (1998). Polish history through the eyes of three popular Jewish historians. W A. Polonsky (Red.), Focusing on aspects and experiences of religion (ss. 312–318). Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. (Polin Studies in Polish Jewry 11). DOI: https://doi.org/10.3828/liverpool/9781874774051.003.0021
Tony, J. (2012). Wielkie złudzenie? Eseje o Europie (A. Jankowski, Tłum.). Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
Ury, S. (2000). Who, what, when, where, and why is Polish Jewry? Envisioning, constructing, and possessing Polish Jewry. Jewish Social Studies, 6(3), 205–228. https://doi.org/10.1353/jss.2000.0015 DOI: https://doi.org/10.1353/jss.2000.0015
Vishniac, R. (1965). Polish Jews: A pictorial record. New York, NY: Schocken.
Vishniac, R. (1983). A vanished world. New York, NY: Farrar, Straus and Giroux.
Wistrich, R. S. (1990). The Jews of Vienna in the age of Franz Joseph. Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1rmk7c
Wodziński, M. (2004a). Good Maskilim and bad assimilationists: Towards a new history of the Haskalah in Poland. Jewish Social Studies, 10(3), 87–122. https://doi.org/10.1353/jss.2004.0017 DOI: https://doi.org/10.2979/JSS.2004.10.3.87
Wodziński, M. (2004b). Language, ideology and the beginnings of the integrationist movement in the Kingdom of Poland in the 1860s. East European Jewish Affairs, 34(2), 21–40. https://doi.org/10.1080/1350167052000340869 DOI: https://doi.org/10.1080/1350167052000340869
Wodziński, M. (2013). Hasidism and politics: The Kingdom of Poland, 1815–1864. Oxford: The Littman Library of Jewish Civilization. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1rmh60
Wolff, L. (1994). Inventing Eastern Europe: The map of civilization on the mind of the Enlightenment. Stanford, CA: Stanford University Press.
Woźniakowski, J. (1999, sierpień 15). Tożsamość, pluralizm, edukacja: Wykład inauguracyjny w dniu otwarcia Katedry Kultury Polskiej na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Tygodnik Powszechny, 1999(33), 14.
Wróbel, P. (1997). Double memory: Poles and Jews after the Holocaust. East European Politics and Societies, 11(3), 560–574. https://doi.org/10.1177/0888325497011003006 DOI: https://doi.org/10.1177/0888325497011003006
Wróbel, P. (1998). Migracje Żydów polskich: Próba syntezy. Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego, 1998(185–186), 3–30.
Zukowski, A. (1994–1995). Żydzi z ziem polskich w Afryce Południowej na przełomie XIX i XX wieku. Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego, 1994–1995(172–174), 37–44.
Żbikowski, A. (1997). Żydzi. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie. (A to Polska właśnie).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Scott Ury
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
