Rola konceptualizacji w ludzkiej aktywności poznawczej
DOI:
https://doi.org/10.11649/cs.2985Słowa kluczowe:
konceptualizacja, pojęcie, konceptosfera, kategoryzacja, aktywność poznawcza, znaczenie, sensAbstrakt
W artykule poddano analizie poznawczy proces konceptualizacji, który jest procesem i wynikiem umysłowej konstrukcji obiektów i zjawisk. Konceptualizacja polega na strukturyzacji wiedzy o świadomości określonych informacji. Pojęcia, które są wynikiem konceptualizacji, tworzą odrębny system wzajemnych powiązań i podporządkowania, a tym samym tworzą konceptosferę kultury narodowej. Pojedyncze pojęcie może być wyrażone na kilka sposobów, a jednocześnie jedno słowo może wyrażać różne pojęcia. W artykule podkreślono, że badanie konceptualizacji wzmacnia zrozumienie roli pojęć w tworzeniu obrazu świata. Wynikiem konceptualizacji jest nie tylko lista utworzonych pojęć, ale także konceptosfera jako system, który obejmuje zarówno pojęcia, jak i połączenia między nimi.
Bibliografia
Arkhipov, I. K. (2001). Kontseptualizatsiia, kategorizatsiia, tekst, diskurs. Osnovnye teoreticheskie poniatiia. In Filologiia i kulʹtura: Materialy III Mezhdunarodnoĭ nauchnoĭ konferentsii 16–18 maia 2001 (Vol. 1, pp. 13–15). Tambovskiĭ gosudarstvennyĭ universitet im. G. R. Derzhavina.
Bessonova, O. L. (2019). Lingvokognitivnye i lingvokulʹturologicheskie issledovaniia iazykovykh edinits i kategoriĭ. In Mir: Chelovek: IAzyk: Sbornik nauchnykh trudov (pp. 12–20). Izdatelʹstvo VlGU.
Boldyrev, N. N. (2021). Kognitivnaia semantika: Vvedenie v kognitivnuiu lingvistiku. Izdatelʹskiĭ dom TGU im. G. R. Derzhavina.
Croft, W., & Cruse, D. A. (2004). Cognitive linguistics. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511803864 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511803864
Dobrovolʹskaia, E. V. (2020). O tipakh kontseptov v kognitivnykh i lingvokulʹturologicheskikh issledovaniiakh. Vestnik Rossiĭskogo novogo universiteta. Seriia: Chelovek v sovremennom mire, 1, 69–75.
Dobrovolʹskij, D. (2021). On some specific features of conventional figurative language (Acerca de algunas características específicas del lenguaje figurado convencional). Studies in Psychology, 42(2), 373–398. https://doi.org/10.1080/02109395.2021.1913550 DOI: https://doi.org/10.1080/02109395.2021.1913550
Dymytrenko, L. V. (1999). Kontseptualʹna kartyna svitu v poetychnykh tvorakh. In Movni i kontseptualʹni kartyny svitu: Zbirnyk naukovykh pratsʹ (Vol. 1, pp. 37–44). Kyïvsʹkyĭ natsionalʹnyĭ universytet imeni Tarasa Shevchenka.
Dymytrenko, L. V., & Stroieva, O. H. (2019). Poniattia kontseptualʹnoho styliu v suchasniĭ linhvistytsi. In Materialy studentsʹkoï naukovoï konferentsiї Khersonsʹkoho natsionalʹnoho tekhnichnoho universytetu (pp. 80–82). Khersonsʹkyĭ natsionalʹnyĭ tekhnichnyĭ universytet.
Evans, V., Bergen, B., & Zinken, J. (2022). The cognitive linguistics reader. Equinox.
Evans, V. A. (2007). A glossary of cognitive linguistics. Edinburg University Press. https://doi.org/10.1515/9780748629862 DOI: https://doi.org/10.1515/9780748629862
Frumkina, P. M. (1992). Kontseptualʹnyĭ analiz s tochki zreniia lingvista i psikhologa (kontsept, kategoriia i prototip). Nauchno-tekhnicheskaia informatsiia. Seriia 2: Informatsionniie protsessy i sistemy, 3, 1–7.
Karasik, V. I. (2023). Marshruty lingvokulʹturologii: Kontsepty, stsenarii, tipazhi, siuzhety. In Materialy VI Vserossiĭskoĭ nauchnoĭ konferentsii “Filologicheskie chteniia” (pp. 61–71). IAroslavskiĭ gosudarstvennyĭ universitet im. P. G. Demidova.
Karasik, V. I., & Slyshkin, G. G. (2001). Lingvokulʹturnyĭ kontsept kak edinitsa issledovaniia. In I. A. Sternin (Ed.), Metodologicheskie problemy kognitivnoĭ lingvistiki (pp. 75–80). VGU.
Katsnelʹson, S. D. (2001). Kategorii iazyka i myshleniia: Iz nauchnogo naslediia. IAzyki slavianskoĭ kulʹtury.
Kubriakova, E. S. (2004). IAzyk i znanie: Na puti polucheniia znaniĭ o iazyke: Chasti rechi s kognitivnoĭ tochki zreniia: Rolʹ iazyka v poznanii mira. IAzyki slavianskoĭ kulʹtury.
Kubriakova, E. S., Demʹiankov, V. Z., Pankrats, IU. G., & Luzina, L. G. (1996). Kratkiĭ slovarʹ kognitivnykh terminov. Filologicheskiĭ fakulʹtet MGU.
Ladyka, O. V., & Bohachuk, N. (2022). The concept AMERICAN DREAM: Comparative analysis. Molodyĭ vchenyĭ, 7(107), 66–70. https://doi.org/10.32839/2304-5809/2022-7-107-14 DOI: https://doi.org/10.32839/2304-5809/2022-7-107-14
Manerko, L .A. (2020). Sopostavitelʹnoe izuchenie iazykov i kontseptualʹnye universalii v kognitivnykh issledovaniiakh. Voprosy romano-germanskoĭ i russkoĭ filologii, 2020(1), 6–15.
Maslova, V. A. (2019). Rolʹ kontseptualʹnoĭ kartiny mira v formirovanii iazykovoĭ i poėticheskoĭ kartin. In T. V. Semashko (Ed.), Problemy kontseptualizatsii deĭstvitelʹnosti i modelirovaniia iazykovoĭ kartiny mira: Sbornik nauchnykh trudov (Vol. 9, pp. 259–266). BIBKOM.
Nelson, K. (1983). Some evidence for the cognitive primacy of categorization and its functional basis. In P. N. Johnson-Laird & P. C. Wason (Eds.), Thinking: Readings in cognitive science (pp. 223–238). Cambridge University Press.
Pavilënis, R. I. (1983). Problema smysla: Sovremennyĭ logiko-filosofskiĭ analiz iazyka. Myslʹ.
Poliuzhyn, M. M. (2019). Kontsept i osoblyvosti frazeolohichnoï nominatsiï v anhliĭskiĭ movi. Naukovyĭ visnyk Uzhhorodsʹkoho universytetu. Seriia: Filolohiia, 1(41), 100–105. https://doi.org/10.24144/2663-6840.2019.1.(41).100-105 DOI: https://doi.org/10.24144/2663-6840.2019.1.(41).100-105
Popova, Z. D., & Sternin, I. A. (2002). Ocherki po kognitivnoĭ lingvistike. Istoki.
Postovalova, V. I. (2022). Nauka o iazyke v svete ideala tselʹnogo znaniia: V poiskakh integralʹnykh paradigm. URSS.
Prykhodʹko, A. M. (2008). Kontsepty i kontseptosystemy v kohnityvno-dyskursyvniĭ paradyhmi linhvistyky. Premʹier.
Prykhodʹko, A. M. (2020). Kohnityvno-dyskursyvni parametry (linhvo)kontseptu. Naukovi zapysky. Seriia: Filolohichni nauky, 187, 421–427. DOI: https://doi.org/10.5004/dwt.2020.26167
Schwarz-Friesel, M. (2015). Language and emotion: The cognitive linguistic perspective. In U. M. Lüdtke (Ed.), Emotion in language: Theory – research – application (pp. 157–174). John Benjamins Publishing Company. https://doi.org/10.1075/ceb.10.08sch DOI: https://doi.org/10.1075/ceb.10.08sch
Shilova, N. V. (2005). Psikhologicheskoe soderzhanie poniatiia “kontsept”. In Tretiĭ IAroslavskiĭ metodologicheskiĭ seminar “Psikhosfera”: Tezisy dokladov (Moskva, 2005). Retrieved March 18, 2021, from http://psysis.ru/?PSIHOLOGIChESKOE_SODERZhANIE_PONYaTIYa_%ABKONCEPT%BB
Sternin, I. A. (2006). Slovo i kontsept. In Materialy mezhdunarodnoĭ nauchnoĭ konferentsii “Edinstvo sistemnogo i funktsional’nogo analiza iazykovykh edinits” (Belgorod, 11–13 aprelia 2006 g.) (pp. 189–190). BGU.
Terkulov, V. I. (2020). IAzykovoĭ znak, znachenie, kontsept. Kulʹtura v fokuse nauchnykh paradigm, 10–11, 107–118.
Tomenchuk, M. V. (2008). Variantno zumovlena kontseptualizatsiia diĭsnosti u suchasniĭ anhliĭsʹkiĭ movi [Unpublished doctoral dissertation]. Zakarpatsʹkyĭ derzhavnyĭ universytet.
Tomenchuk, M. V. (2020). Binary concepts as an object of linguistic research. Naukovi zapysky Natsionalʹnoho universytetu “Ostrozʹka akademiia”: Seriia “Filolohiia”, 9(77), 78–80. https://doi.org/10.25264/2519-2558-2020-9(77)-78-80 DOI: https://doi.org/10.25264/2519-2558-2020-9(77)-78-80
Zalevskaia, A. A. (2003). IAzykovoe soznanie: Voprosy teorii. Voprosy psikholingvistiki, 1, 30–35.
ZHaĭvoroniuk, V. V. (2004). Etnolinhvistyka v koli sumizhnykh nauk. Movoznavstvo, 5–6, 23–35.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Yevheniia Terniievska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
