Stary język o nowym statusie. Kilka aspektów tożsamości Kvenów na Pograniczu

Abstrakt

Kvenowie są jedną z kilku grup uznawanych w Norwegii za mniejszości. Zarówno definicja jak i etnonim „Kven” budzą wiele kontrowersji. W myśl najpowszechniejszej definicji Kvenowie to potomkowie fińskich imigrantów w Norwegii. Jednakże trzeba pamiętać, że posługując się słowem „imigranci” możemy natrafić na sprzeciw, ponieważ w przypadku Kvenów mówimy często o migracjach na obszarze północnej Skandynawii wcześniejszych od ustanowienia dzisiejszych granic państwowych. Podobnie termin Finowie nie jest powszechnie akceptowany. Wątpliwości budzi on zwłaszcza wśród badaczy oraz tych członków grupy, którzy podkreślają zróżnicowanie etniczne dzisiejszej Finlandii. Mimo to wielu członków grupy nazywanej Kvenami uważa, że „Kven” i „Fin” oznaczają to samo. Protestują przy tym przeciwko nazywaniu ich Kvenami, ponieważ to niegdyś używane przez norweską większość słowo miało pejoratywny wydźwięk. Wśród współczesnych definicji kategorii „Kven” często pojawia się następująca: „Kvenowie to fińskojęzyczny lud przybyły do Norwegii przed rokiem 1900 oraz jego potomkowie” (Skarstein 2002: 85). Również i ta definicja może napotkać opór, ponieważ kveński uważany jest w Norwegii za odrębny język od roku 2005, a różnicę między kveńskim a fińskim bardzo wielu badaczy i użytkowników języka uważa za istotną. W niniejszym artykule zajmę się kwestią języka jako znaczącego czynnika tworzącego tożsamość. Przedstawię najważniejsze wiadomości o mało znanej mniejszości, a następnie omówię krótko klasyfikację i status języka kveńskiego w Norwegii, dawniej i dzisiaj. W końcu zajmę się kwestią wykorzystywania języka w procesie tworzenia tożsamości Kvenów.