Bocian biały jako okaz językowy, czyli polsko-chorwackie wędrówki lingwistyczne
DOI:
https://doi.org/10.11649/a.2518Słowa kluczowe:
okaz językowy, definicja, językowy obraz świata, język polski, język chorwacki, bocian białyAbstrakt
W artykule została zaprezentowana nowatorska koncepcja wprowadzająca pojęcie okazu językowego, czyli gatunku biologicznego, zjawiska przyrodniczego, fizycznego, chemicznego widzianego przez pryzmat realizacji językowych. Jako podstawę analizy przyjęto języki polski i chorwacki, a definicja okazu językowego została zaprezentowana na podstawie bardzo popularnego w Europie gatunku ptaka, jakim jest bocian biały (łac. Ciconia ciconia). Proponowane pojęcie jest ściśle powiązane z językowym obrazem świata, jednak może stanowić wobec niego wcześniejsze ogniwo w procesie pozyskiwania przez człowieka informacji przetwarzanych później w interpretacje językowe i kulturowe. Okaz językowy ma swoje źródło bezpośrednio w cechach desygnatu, ponieważ by go zdefiniować, korzysta z informacji pozajęzykowych.
Bibliografia
Anusiewicz, J. (2000). Językowy obraz świata a kultura: Projekt koncepcji badawczej. Język a kultura – Acta Universitatis Vratislaviensis, 13, 11–44.
Bajuk, L. (2018). Odjeci slavenskog mita o nemateriajlnoj kultury Međimurja [Rozprawa doktorska], Sveučilište u Zagrebu. https://core.ac.uk/download/pdf/299374961.pdf
Bartmiński, J. (1988). Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji słowa. W J. Bartmiński (Red.), Konotacja (ss. 169–183). Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Bartmiński, J. (1996). O Słowniku stereotypów i symboli ludowych. W J. Bartmiński (Red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych: T. 1. Kosmos: Z. 1. Niebo, światła niebieskie, ogień, kamienie (ss. 9–34). Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Bartmiński, J. (Red.). (2019). Słownik stereotypów i symboli ludowych: T. 2. Rośliny: Z. 3. Kwiaty [SSSL]. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Blog o życiu i radzeniu sobie z opadającą stopą – opadająca stopa. (b.d.). http://opadajacastopa.pl/
Bocian. (b.d.). W Fundacja Języka Polskiego, Wyszukiwarka Poliqarp dla Słownika polszczyzny XVI wieku [SPXVIW]. Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Pobrano 14 lutego 2021, z http://spxvi.edu.pl/
Bocian biały. (2021, luty 9). ekologia.pl. https://www.ekologia.pl/wiedza/zwierzeta/bocian-bialy
Bociani nos. (b.d.). W Słownik pojęciowy języka staropolskiego (B. Sieradzka-Baziur, Kier. projektu). Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk. Pobrano 14 lutego 2021, z https://spjs.ijp .pan.pl/spjs/strona/kartaTytulowa
Boryś, W. (2008). Słownik etymologiczny języka polskiego. Wydawnictwo Literackie.
Brückner, A. (1993). Słownik etymologiczny języka polskiego. Wiedza Powszechna. (Oryginalna praca opublikowana 1927).
Čelan Gaganić, A. (2007). Pučke izreke o vremenu. Hrvatsko kulturno društvo „Napredak”.
Fundacja Języka Polskiego (b.d.). Wyszukiwarka Poliqarp dla Słownika polszczyzny XVI wieku [SPXVIW]. Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Pobrano 14 lutego 2021, z http://spxvi.edu.pl/
Gluhak, A. (1993). Hrvatski etimološki rječnik. Aleksandar Cesarec.
Głowińska, K. (2000). Popularny słownik frazeologiczny [PSF]. Wilga.
Góra, A. W. (1995). Bocian w słowiańskich wyobrażeniach ludowych. Etnolingwistyka, 7, 33–46.
Hampl, L. (2012). Ptactwo we frazeologii czeskiej i polskiej. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej.
Hrvatski jezični portal [HJP]. (b.d.). Pobrano 25 lutego 2021, z http://hjp.znanje.hr/
Hrvatski jezični portal: Rječnička baza. (b.d.). Pobrano 20 kwietnia 2021, z http://hjp.znanje.hr/index.php?show=legenda
Jakubiec, Z. (b.d.). Mity, wierzenia i przysłowia. Bocianopedia. http://www.bocianopedia.pl/bociany-i-bocki/bocian-i-czlowiek-czyli-nasz-powszechnie-lubiany-sasiad/mity/155
Kekez, J. (1996). Poslovice, zagonetke i govornički oblici. Matica Hrcatska.
Koncewicz-Dziduch, E. (2014). Ptaki w polskiej i chorwackiej frazeologii. W I. Vidović Bolt (Red.), Životinje u frazeološkom ruhu (ss. 1–12). Sveučilište u Zagrebu. http://www.animalisticki-frazemi.eu/images/frazemi/zbornik_radova/Koncewicz_Dziduch%20za%20WEB%20(1).pdf DOI: https://doi.org/10.17234/9789531755139.16
Kopaliński, W. (2019). Słownik symboli. Oficyna Wydawnicza RYTM.
Kralj, J., Barišić, S., Tutiš, V., & Ćiković, D. (2013). Atlas selidbe ptica Hrvatske. Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti.
Krzyżanowski, J. (Red.). (1969). Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Kulczycka, D. (2015). Bocian w kulturze dziecka. W D. Waloszek (Red.), Encyklopedia dzieciństwa. Pobrano 19 kwietnia 2021, z http://encyklopediadziecinstwa.pl/index.php/Bocian_w_kulturze_dziecka
Lebda, R. (2005). Nowy słownik frazeologiczny [NSF]. Krakowskie Wydawnictwo Naukowe.
Lewandowski, A., & Radkiewicz, J. (1991). Bocian w mowie i folklorze. Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. T. Kotarbińskiego.
Linde, S. B. (1812). Słownik języka polskiego: Cz. 3. R–T [SJPSBL]. Drukarnia Xsięży Pijarów.
Łastowski, K. (2020). U źródeł paradygmatu i megaparadygmatu ewolucyjnego. W K. Łastowski, Idee ewolucji w biologii i humanistyce (ss. 339–348). Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych.
Majewski, E. (1891). Bocian w mowie i pojęciach ludu naszego. Nakładem Autora.
Matusiak, S. (1908). Bocian święty i przeklęty. Lud, 14, 170–178.
Mayenowa, M. R. (1978). Słownik polszczyzny XVI wieku: T. 11. Kos – kyryje. Zakład Narodowy im. Ossolińskich; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Mayenowa, M. R. (1988). Słownik polszczyzny XVI wieku: T. 18. Nie- – Ń. Zakład Narodowy im. Ossolińskich; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Mikusek, R. (2015). U bociana czarnego w gnieździe. Salamandra: Magazyn Przyrodniczy, 2015(39). http://magazyn.salamandra.org.pl/m39a30.html
Müldner-Nieckowski, P. (2003). Wielki słownik frazeologiczny języka polskiego [WSFJP]. Wydawnictwo Bertelsmann Media – Świat Książki.
Ney, K. (1844). Zbiór nauk dla młodzieży szkół katolickich, obejmujący opis ziemi i trzech działów przyrodzenia, nauka o własnościach ciał, wykład obrotu ziemi, dzieje Polski, rys dziejów powszechnych i główne wypadki historyi brandenburskiej i pruskiej. Günter.
Niebrzegowska-Bartmińska, S. (2017). Jakie dane są relewantne etnolingwistycznie? Etnolingwistyka, 29, 11–29. https://doi.org/10.17951/et.2017.29.11 DOI: https://doi.org/10.17951/et.2017.29.11
Niebrzegowska-Bartmińska, S. (2020). Definiowanie i profilowanie pojęć w (etno)lingwistyce. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Pieczyński, P. (2020). Bocian biały. Wigry, 2020(2), 8–10.
Pióro, M. (2015, kwiecień 19). Na święty Wojciech zniesie jajo bociek. Plamka Mazurka. https://plamkamazurka.pl/2015/04/na-swiety-wojciech-zniesie-jajko-bociek/
Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. (2010). O bocianie białym. http://www.ptop.org.pl/ochrona/ptaki/bocian-bialy/bocian-bialy-w-ostoi-warminskiej22/o-bocianie-bialym.html
Portal przyrodniczy Bocian. (b.d.). Pobrano 9 lutego 2021, z http://www.bocian.org.pl/bocian-bialy/o-bocianie
Radzik, M. (2018). Niezawodna pelargonia. Sekrety Wsi, 7(63), 17–18.
Skok, P. (1973). Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika (T. 3). Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti.
Słownik języka polskiego PWN [SJP]. (b.d.). Pobrano 25 lutego 2021, z https://sjp.pwn.pl/
Sokołowski, J. (1988). Atlas: Ptaki Polski. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Szerszunowicz, J. (2001). Obraz człowieka w polskich, angielskich i włoskich leksykalnych i frazeologicznych jednostkach faunicznych. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Szyjewski, A. (2003). Religia Słowian. Wydawnictwo WAM.
Treder, J. (2005). Nazwy ptaków we frazeologii i inne studia z frazeologii i paremiologii polskiej. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Veselovský, Z. (1996). Ilustrowana encyklopedia ptaków (K. Kujawska, Tłum.). Oficyna Wydawnicza „Delta W-Z”.
Vidović Bolt, I., Barčot, B., Fink Arsovski, Ž., Kovačević, B., Pintarić, N., & Vasung, A. (2017). Rječnik hrvatskih animaističkih frazema. Školska knjiga.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2021 Magdalena Baer
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
