Projekt VVV i kwestia rewitalizacji dialektu Valoc’
DOI:
https://doi.org/10.11649/a.2721Słowa kluczowe:
dialekt Valoc’ (język lombardzki), zagrożone języki mniejszościowe, kontakt językowy, dokumentacja i archiwizowanie języka, rewitalizacjaAbstrakt
Niniejszy artykuł przedstawia złożone zagadnienie, jakim jest opracowanie i wydanie po raz pierwszy słownika Valoc’, dialektu używanego w Val Masino, w dolnej Valtellinie (północne Włochy). Ten nowy projekt leksykograficzny rozpoczął się w 2017 roku i nosi nazwę VVV (Vocabolär del Valoc’ de la Val Mäśen) [Słownik Valoc’ z Val Masino].
Praca naszego zespołu badawczego bazuje na starszym, nieopublikowanym słowniku, opartym na wywiadach zebranych w latach 60. i 70. XX wieku. Nasze opracowanie obejmuje zarówno dialektologię, jak i socjolingwistykę, gdyż uzupełniamy nasze badanie obserwacjami i wywiadami wśród posługujących się dialektem osób w różnym wieku, różnej płci i różnych zawodów, chcemy bowiem zobaczyć, w jaki sposób Valoc’ jest nadal używany. Co więcej, nasze podejście metodologiczne pozwoliło nam zaobserwować proces przekazywania Valoc’ z pokolenia na pokolenie oraz zebrać informacje wśród jego użytkowników na temat zastosowań dialektu.
Podsumowując, praca skłania nas do refleksji nad tym, jak nowe „globalne” społeczeństwo może wpłynąć na proces transmisji tego zagrożonego dialektu, który wymaga rewitalizacji. Zaproponowane działania w szkole podstawowej i średniej mają na celu wprowadzenie Valoc’ jako języka codziennej komunikacji, a nie tylko „dialektu dziadków”. Uważamy, że słownik ten będzie spełniał zadanie promowania normy pisanej, która może pomóc w zachowaniu Valoc’ dla przyszłych pokoleń.
Bibliografia
Androutsopoulos, J. (2006). Introduction: Sociolinguistics and computer‐mediated communication. Journal of Sociolinguistics, 10(4), 419–438. https://doi.org/10.1111/j.1467-9841.2006.00286.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9841.2006.00286.x
Avolio, F. (2009). Lingue e dialetti d’Italia. Carocci.
Belmar, G., & Glass, M. (2019). Virtual communities as breathing spaces for minority languages: Re-framing minority language use in social media. Adeptus, 2019(14), Article 1968. https://doi.org/10.11649/a.1968 DOI: https://doi.org/10.11649/a.1968
Biondelli, B. (1853). Saggio sui dialetti gallo-italici. Bernardoni.
Borghi, G. (2009). Continuità celtica della macrotoponomastica indoeuropea in Valtellina e Valchiavenna. Istituto di Dialettologia e di Etnografia Valtellinese e Valchiavennasca (IDEVV).
Bracchi, R. (1997). Profilo dei dialetti della Val Masino. In M. Songini, Inventario dei toponimi valtellinesi e valchiavennaschi. 23. Territorio comunale di Valmasino (pp. 25–46). Società Storica Valtellinese; Poletti.
Branchi, E., & Berti, L. (2002). Dizionario tellino. Istituto di Dialettologia e di Etnografia Valtellinese e Valchiavennasca (IDEVV).
Brasca, L. (2011). Scriver Lombard, un’ortografia polinomeg-local per la lengua lombarda. Menaresta.
Cantù, C. (1853). Il Sacro Macello di Valtellina. Mariani.
Childs, T., Good, J., & Mitchell, A. (2014). Beyond the ancestral code: Towards a model for sociolinguistic language documentation. Language Documentation and Conservation, 8, 168–191. https://doi.org/10125/24601
Coluzzi, P. (2019). The new speakers of Lombard. Multilingua: Journal of Cross-Cultural and Interlanguage Communication, 38(2), 187–211. https://doi.org/10.1515/multi-2018-0017 DOI: https://doi.org/10.1515/multi-2018-0017
Coluzzi, P., Brasca, L., Trizzino, M., & Scuri, S. (2018). Language planning for Italian regional languages: The case of Lombard and Sicilian. In D. Stern, M. Nomachi, & B. Belić (Eds.),Linguistic regionalism in Eastern Europe and beyond: Minority, regional and literary microlanguages (pp. 274–298). Peter Lang.
Copland, F., & Creese, A. (2015). Linguistic ethnography: Collecting, analysing and presenting data. Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.4135/9781473910607
Duchêne, A., & Heller, M. (Eds.). (2012). Language in late capitalism: Pride and profit. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203155868
Ebneter, T. (1993). Strukturen und Realitäten: Aufsätze zur Romanität Graubündens und Norditaliens. Francke.
Fishman, J. A. (1991). Reversing language shift: Theoretical and empirical foundations of assistance to threatened languages. Multilingual Matters.
Grenoble, L. A., & Whaley, L. J. (2006). Saving languages: An introduction to language revitalization. Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511615931
Irsara, M. (2010). Il sistema dimostrativo avverbiale ladino. In M. Iliescu, H. Siller-Runggaldier, & P. Danler (Eds.), Actes du XXVe Congrès International de Linguistique et de Philologie Romanes (pp. 7-75–7-82). De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110231922.7-75 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110231922.7-75
Libera, G. (1926). Cronistoria di Caspano e dei paesi limitrofi. Volta.
Maurer, B., & Desrousseaux, P. A. (2013). Représentations sociales des langues en situation multilingue. Éditions des archives contemporaines.
Merlo, C. (1952). Profilo fonetico dei dialetti della Valtellina. Akademie der Wissenschaften und der Literatur, 2, 1367–1398 (3–32).
Olko, J., & Sallabank, J. (Eds.). (2021). Revitalizing endangered languages: A practical guide. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108641142 DOI: https://doi.org/10.1017/9781108641142
O’Rourke, B., & Pujolar, J. (2015). New speakers and processes of new speakerness across time and space. Applied Linguistics Review, 6(2), 145–150. https://doi.org/10.1515/applirev-2015-0007 DOI: https://doi.org/10.1515/applirev-2015-0007
O’Rourke, B., & Ramallo, F. F. (2011). The native-non-native dichotomy in minority language contexts: Comparisons between Irish and Galician. Language Problems and Language Planning, 35(2), 139–159. https://doi.org/10.1075/lplp.35.2.03oro DOI: https://doi.org/10.1075/lplp.35.2.03oro
Pangloss – Archive ouverte de langues en danger et sous-documentées. (n.d.). CNRS. https://pangloss.cnrs.fr/
Prandi, M. (2015). 4.2 Varieties in Italy 2: Alpine varieties. In K. Jungbluth & F. Da Milano (Eds.), Manual of deixis in Romance languages (pp. 114–139). De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110317732-008 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110317732-008
Provincia di Sondrio. (n.d.). Retrieved August 8, 2022, from https://www.provinciasondrio.it/
Romaine, S. (2002). The impact of language policy on endangered languages. International Journal on Multicultural Societies, 4(2), 194–212.
Scetti, F. (2020, April 9). Saving recordings from 1960s and 1970s in Valoc’. ELAR blog. https://blogs.soas.ac.uk/elar/2020/04/09/saving-recordings-from-1960s-and-1970s-in-valoc/
Scetti, F., & Salamino, F. (2020). Il progetto VVV: Lessicografia, informatica e social network al servizio della promozione linguistica. Italianistica Debreceniensis, 26, 136–149. https://doi.org/10.34102/itde/2020/9386 DOI: https://doi.org/10.34102/itde/2020/9386
Sella, D. (2003). L’Italia del Seicento. Laterza.
Snell, J., Shaw, S., & Copland, F. (Eds.). (2016). Linguistic ethnography: Interdisciplinary explorations. Springer Palgrave Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1057/9781137035035
Songini, M. (1997). Val Masino 23. Inventario dei toponimi valtellinesi e valchiavennaschi. Società Storica Valtellinese. Poletti.
Songini, M. (2006). La Val Masino e la sua gente: storia, cronaca e altro. Bettini.
Tognina, R. (1967). Lingua e cultura della Valle di Poschiavo. Una terminologia della valle di Poschiavo. Società Svizzera per le tradizioni popolari.
Trofeo KIMA. (n.d.). Retrieved August 8, 2022, from https://www.trofeokima.org/
Turchetta, B. (2005). Il mondo in italiano: Varietà ed usi internazionali della lingua. Laterza.
Valsecchi Pontiggia, L. (1960). Saggio di vocabolario valtellinese. Presentazione di Antonio Viscardi. Ed. Banca Popolare di Sondrio.
Vocabolär del Valoc’ de la Val Mäśen [Facebook page]. (n.d.). Facebook. https://www.facebook.com/VocabolarioValocValmasino
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2022 Fabio Scetti, Federica Salamino
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
