Wizerunkowa legitymizacja władzy na monetach Sasanidów (za Kavada i za I Zamaspa)

Abstrakt

W każdej epoce zmienne czynniki społeczne, kulturowe i polityczne mają istotne znaczenie dla tworzenia dzieł sztuki, które w sferze publicznej mają się stać nośnikiem legitymizowania przez sprawujących rządy ich władzy politycznej. Celem niniejszego studium jest zbadanie symboli przedstawionych na monetach bitych przez władców z dynastii Sasanidów i ich roli jako medium wizualnego w legitymizowaniu władzy w trudnym dla Sasanidów okresie za panowania Kawada I (488-531) i Zamaspa (496-499). Chcemy pokazać, w jaki sposób obaj królowie sasanidzcy w przekazie społecznym wykorzystywali dzieła sztuki, przede wszystkim monety, jako podstawowe medium dla ugruntowania legitymizowanych zmian na tronie. W rezultacie podjętych badań ustalono, że wobec zmiany sytuacji w pierwszym okresie panowania Kawada I i po jego obaleniu przez kapłanów z powodu wspierania przez króla nauk Mazdaka, po osadzeniu na tronie Zamaspa i w czasie drugiego panowania Kawada I wykorzystywane były różne wizerunki i symbole, zakorzenione w zaratusztranizmie, po to by umocnić władców i legitymizować ich władzę, adekwatnie do zachodzących zmian. Podkreślenie przez Kawada I roli znaków astrologicznych jako symbolu charyzmy, z drugiej zaś strony przedstawienie wizerunku Zamaspa – następcy usuniętego z tronu Kawada – jako tego, który otrzymuje diadem na znak jego zwierzchności i władzy, jak też ponowne wykorzystanie przez Kawada I tradycyjnych symboli legitymizacji w powiązaniu z diademem wyobrażającym go jako prawowitego władcę w drugim okresie jego panowania – to niektóre ze świadectw dokumentujących przemiany wizerunkowe w okresie trudnych wyzwań.