Portret tożsamości narodowej w filmach Małgorzaty Szumowskiej
DOI:
https://doi.org/10.11649/sn.1448Słowa kluczowe:
polska tożsamość narodowa, kino Małgorzaty Szumowskiej, trauma kulturowa, charakter narodowy, katolicyzmAbstrakt
Niewątpliwie Małgorzacie Szumowskiej jako jednej z niewielu polskich reżyserek udało się przebić na europejskim rynku filmowym. Chociaż Szumowska może być uznana za kosmopolitkę (w rozumieniu Ulfa Hannerza), to nie zapomina ona o swoich polskich korzeniach. Przeciwnie, w swoich filmach podkreśla zainteresowanie współczesną Polską i polskością, ale czyni to niejako z perspektywy „zewnętrznej”. Wykorzystując teorię tożsamości narodowej autorstwa Antoniny Kłoskowskiej, autor wskazuje, że Szumowska w swoich filmach fabularnych postrzega tożsamość narodową jako fenomen obecny zawsze w określonych warunkach społeczno-kulturowych. W tym ujęciu polskość jest nieustannie negocjowana i renegocjowana przez filmowych protagonistów. Autor wyróżnia trzy kategorie, poprzez które reżyserka określa polskość: traumę kulturową, charakter narodowy oraz religię katolicką, które analizuje na konkretnych filmowych przykładach. Zastosowane podejście metodologiczne wykorzystuje postulaty poetyki kulturowej zwanej również nowym historyzmem.
Bibliografia
Ban, T. (2008). Ciało w New Age. In K. Leszczyńska & Z. Pasek (Eds.), Nowa duchowość w społeczeństwach monokulturowych i pluralistycznych. Kraków: Nomos, pp. 76–83.
Braidotti, R. (1994). Nomadic subjects: Embodiment and sexual difference in contemporary feminist theory. New York: Columbia University Press.
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Stanford: Stanford University Press.
Greenblatt, S. (2006), Kultura, (K. Kujawińska-Courtney, Trans.). In Poetyka kulturowa. Pisma wybrane, (A. Rajca-Salata, Trans.). Kraków: Universitas, pp. 145–156.
Hannerz, U. (1996). Transnational connections: Culture, people, places. London: Routledge.
Hołda, R., (2012). Charakter narodowy. O przydatności pojęcia. In D. Czakon & M. Boruta (Eds.) Kim jestem, kim jesteśmy? Antropologiczne i socjologiczne konteksty współczesnej tożsamości. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, pp. 121–131.
Kaplan, A.E. (1999). Performing traumatic dialogue: On the border of fiction and autobiography. Women & Performance: a journal of feminist theory, 10:1–2, pp. 33–58. DOI: https://doi.org/10.1080/07407709908571288
Kłoskowska, A. (2005). Kultury narodowe u korzeni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lewandowski, E. (2008). Charakter narodowy Polaków i innych. Warszawa: Muza.
Mandes, S. (2012). Życie religijne. In: A. Giza & M. Sikorska (Eds.), Współczesne społeczeństwo polskie. Warszawa: PWN, pp. 229–269.
Mariański, J. (2004). Religijność społeczeństwa polskiego w perspektywie europejskiej: Próba syntezy socjologicznej. Kraków: Nomos.
Morstin–Popławska, A. (2010). Jak daleko stąd do raju?: Religia jako pamięć w polskim filmie fabularnym. Kraków: Universitas.
Piepiórka, M. (2013). Wszystko, co ludzkie. Kino, nr 9, pp. 20–23.
Pietrasik, Z., & Szumowska, M. (2009). Jestem niepatriotką: Rozmowa z Małgorzatą Szumowską, laureatką Paszportu Polityki w kategorii film. Polityka, nr 5 (31.01.2009), pp. 59–61.
Rigamonti, M., & Szumowska, M. (2012). Wystawiam język światu. Newsweek Polska, 2012, nr 6, (6.02.2012), pp. 46–49.
Sadowska, M. (2013). Pan jest blisko. Newsweek Polska, nr 7 (11.02.2013), pp. 80–83.
Sadowska, M. (2015). Czy salceson ma duszę? Newsweek Polska, nr 7 (9.02.2015), pp. 92–95.
Smith A.D. (2007). Nacjonalizm, (E. Chomicka, Trans.). Warszawa: Wydawnictwo Sic!
Śmiałowski, P. (2013). W imię… Kino, nr 9, pp. 64–65.
Sztompka, P. (2000). Trauma wielkiej zmiany. Społeczne koszty transformacji, Warszawa: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.
Wiśniewska, A. (2012). Szumowska: Kino to szkoła przetrwania. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Zarębski, J. K. (2008). 33 sceny z życia. Kino, nr 11, pp. 75–76.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Grzegorz Wójcik
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
