Nieobywatele na Łotwie: czy problem jest aktualny?

Abstrakt

Po odzyskaniu niepodległości Łotwa w 1991 roku wprowadziła restrykcyjną strategię obywatelstwa, polegającą na przywróceniu obywatelstwa jedynie tym osobom, które posiadały je przed okupacją sowiecką, oraz ich potomkom. W wyniku tego około jednej trzeciej populacji na Łotwie – byłych obywateli Związku Radzieckiego przybyłych na Łotwę w okresie sowieckim – otrzymało status „nieobywatela”. W latach dziewięćdziesiątych kwestia obywatelstwa zdominowała dyskurs polityczny na Łotwie, a wyłączająca ustawa o obywatelstwie była krytykowana przez różne instytucje międzynarodowe, w tym ONZ, UE, OBWE i Radę Europy. Międzynarodowa presja spowodowała, że Łotwa wprowadziła stosowne poprawki, ułatwiając dostęp do obywatelstwa dla nieobywateli. Obecnie nieobywatele stanowią 11,8%, a bezpaństwowcy – niecałe 0,01% populacji, co wynosi łącznie ponad 252 tys. mieszkańców Łotwy. Oznacza to, że problem braku obywatelstwa nie został rozwiązany całkowicie. Niektóre regulacje ograniczające prawa nieobywateli i bezpaństwowców odnoszą się do prawa wyborczego, możliwości zajmowania pewnych stanowisk i urzędów oraz podróży. Artykuł poświęcony jest zjawisku braku obywatelstwa na Łotwie, które obecnie nie jest przedmiotem większego zainteresowania władz Łotwy. Regulacje ograniczające prawa nieobywateli wpływają na ich status polityczny, ekonomiczny i społeczny, jednak podjęcie decyzji o automatycznym obywatelstwie dla nieobywateli przez władze Łotwy jest mało prawdopodobne.