The Museum Appropriation of German Cultural Heritage: A Case Study of Allenstein/Olsztyn

Authors

  • Agnieszka Pufelska Nordost-Institut [North-East Institute], Lüneburg , Nordost-Institut [North-East Institute], Lüneburg

DOI:

https://doi.org/10.11649/sn.3308

Keywords:

German cultural heritage, post-WWII re-Polonization, Museum of Warmia and Masuria in Olsztyn, looting and appropriation, common history, museum narratives

Abstract

The article examines the contested legacy of German cultural heritage in regions such as Warmia and Masuria, which now belong to Poland. After the Second World War, these areas were transformed through destruction, re-Polonization and the erasure of German identity. Cultural artifacts were looted, destroyed or reinterpreted to fit Poland’s nationalist narratives, as exemplified by the museum in Olsztyn. However, recent efforts have been aimed at overcoming these divisions by recognizing the common multicultural history of these regions. The article calls for a more inclusive approach to cultural heritage, which takes into account complexity and promotes dialogue, rather than maintaining narrow national perspectives.

References

Antoniewicz, J. (1948). Problemy muzealnictwa na obszarze województwa olsztyńskiego. Przegląd Zachodni, 4(9), 326–331.

Bocheński, Z., & Kopera, F. (1947). Protokół XVII Zjazdu Delegatów Związku Muzeów w Polsce odbytego w Nieborowie 19–21 września 1946. Pamiętnik Muzealny, 8, 5–23.

Gałęziowska, M. (2020). Wybrane sfery, mechanizmy i narzędzia autoidentyfikacji oraz kształtowania tożsamości po plebiscycie w Prusach Wschodnich. In A. Kruszewska (Ed.), Wersal, plebiscyt i co dalej na Warmii i Mazurach? (pp. 32–45). Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.

Gelles, R. (1983). O zajściach w Olsztynie w marcu 1920 roku. Komunikaty Mazursko‑Warmińskie, 1983(4), 461–464.

Gładkowska, E. (2016). Powojenne środowisko artystów plastyków Olsztyna: Między ludowością, socrealizmem a polską racją stanu. Pamiętnik Sztuk Pięknych, 2016(11), 267–274.

Guska, E. (1985). Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie w latach 1945–1985. Komunikaty Mazursko‑­Warmińskie, 1985(1–2), 197–217.

Heimatstunde. Die Einrichtung des Heimatmuseums in Allenstein. (1927). Unsere Heimat, 1927(17), 135.

Hein, H. S. (2000). The museum in transition: A philosophical perspective. Smithsonian Institution Press.

Herget, B., & Pleitner, B. (Eds.). (2008). Heimat im Museum? Museale Konzeptionen zu Heimat und Erinnerungskultur in Deutschland und Polen. Meidenbauer.

Jakutowicz, J. (2010). Muzeum jako nośnik pamięci na Warmii i Mazurach w latach 1945–1970. Meritum, 2010(2), 197–209.

Jasiński, J. (2000). Polska wobec historycznego dziedzictwa Prus Wschodnich po 1945 r. In Z. Mazur (Ed.), Wspólne dziedzictwo? Ze studiów nad stosunkiem do spuścizny kulturowej na Ziemiach Zachodnich i Północnych (pp. 19–58). Instytut Zachodni.

Klementowski, R. (2018). …szli wszędzie, dokąd ich partia posłała… In E. Kledzik, M. Michalski, & M. Praczyk (Eds.), “Ziemie Odzyskane”: W poszukiwaniu nowych narracji (pp. 279–305). Instytut Historii UAM.

Knercer, W. (2002). Stosunek państwa i społeczeństwa polskiego do spuścizny kulturowej Warmii i Mazur w pierwszych latach po II wojnie światowej w świetle ówczesnej prasy. Studia Angerburgica, 7, 122–126.

Kolland, D. (1988). Neukölln und sein Museum. In O. Bätz & U. Gößwald (Eds.), Experiment Heimatmuseum: Zur Theorie und Praxis regionaler Museumsarbeit (pp. 20–29). Jonas-Verlag für Kunst u. Literatur.

Kossert, A. (2001). Masuren: Ostpreußens vergessener Süden. Siedler.

Kozłowski, K. (2002). Osadnictwo polskie na Pomorzu Zachodnim 1945–1950: Mity i rzeczywistość: Materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Szczecińskie Towarzystwo Naukowe, Zamek Książąt Pomorskich i Archiwum Państwowe w Szczecinie, 26 kwietnia 2001 roku. Szczecińskie Towarzystwo Naukowe; Wydawnictwo “Dokument”.

Lewandowska, I. (2012). Trudne dziedzictwo ziemi: Warmia i Mazury 1945–1989. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Łukaszewicz, B. (1987). Olsztyn 1945–1985: Zapis czterdziestolecia. Wydawnictwo “Pojezierze”.

Magierska, A. (1978). Ziemie zachodnie i północne w 1945 roku: Kształtowanie się podstaw polityki integracyjnej państwa polskiego. Książka i Wiedza.

Muzeum Mazurskie Olsztyn-Zamek: Dział etnograficzny. (1947). Naczelna Dyrekcja Muzeów i Ochrony Zabytków; Spółdzielnia Wydawnicza “Zagon”.

Pufelska, A. (2020). “Aus den Quellen quillt nichts”: New Materialism, Geschichtsschreibung und ein museales Beispiel. In S. Barsch & J. van Norden (Eds.), Historisches Lernen und Materielle Kultur: Von Dingen und Objekten in der Geschichtsdidaktik (pp. 265–278). Transcript Verlag. https://doi.org/10.1515/9783839450666-017 DOI: https://doi.org/10.1515/9783839450666-017

Ritter, E. (2015). Nikolaus Kopernikus: Über die nationalen Umschwünge im Lebenswerk des großen Astronomen. In H. H. Hahn & R. Traba (Eds.), Deutsch-polnische Erinnerungsorte: Vol. 1. Geteilt/Gemeinsam (pp. 615–633). Schöningh. https://doi.org/10.30965/9783657773381_034 DOI: https://doi.org/10.30965/9783657773381_034

Roth, M. (1990). Heimatmuseum: Zur Geschichte einer deutschen Institution. Gebr. Mann Verlag.

Rutkowska, M. (1997). Kilka dokumentów z lat czterdziestych. In Z. Mazur (Ed.), Wokół niemieckiego dziedzictwa kulturowego na Ziemiach Zachodnich i Północnych (pp. 257–300). Instytut Zachodni.

Rutkowska, M. (2020). Zur Politik des Umgangs mit dem deutschen Kulturerbe in den Westgebieten Polens (1945–1950) (M. Barelkowski, Trans.). Übersetzte Geschichte, Nordost-Institut. https://www.ikgn.de/ubersetzte-geschichte/uebersetzte-geschichte-artikel/umgang-mit-juedischem-und-deutschem-eigentum-1/3-1-rutkowska-kulturerbe-in-den-westgebieten-polens.html

Rzempołuch, A. (2004). Architektura i urbanistyka Olsztyna 1353–1953: Od założenia miasta po odbudowę ze zniszczeń wojennych. Urząd Miasta Olsztyn.

Simonides, D. (1988). Etnospołeczne potrzeby tworzenia się nowych regionów kulturowych na ziemiach zachodnich i północnych. In D. Simonides (Ed.), Symbolika regionów: Studia etnologiczno-folklorystyczne (pp. 29–43). Instytut Śląski.

Skurpski, H. (1947). Uwagi o byłych muzeach na obszarze województwa olsztyńskiego. Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 1947(1), 1–10.

Skurpski, H. (1970). Muzeum Mazurskie w Olsztynie w latach 1945–1958. Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 1970(1), 557–585.

Strauchold, G. (2003). Myśl zachodnia i jej realizacja w Polsce Ludowej w latach 1945–1957. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Tauschek, M. (2013). Kulturerbe: Eine Einführung. Dietrich Reimer Verlag. https://doi.org/10.5771/9783496030270 DOI: https://doi.org/10.5771/9783496030270

Tomkiewicz, R. (2003). Życie codzienne mieszkańców powojennego Olsztyna 1945–1956. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego.

Vetulani, C. (1972). Pionierzy i zabytki: Wspomnienia. Wydawnictwo “Pojezierze”.

Young, J. O., & Haley, S. (2009). “Nothing comes from nowhere”: Reflections on cultural appropriation as the representation of other cultures. In J. O. Young & C. G. Brunk (Eds.), The ethics of cultural appropriation (pp. 268–287). Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444311099.ch11 DOI: https://doi.org/10.1002/9781444311099.ch11

Zalewski, P. (2014). Aneignung von Kulturräumen im westlichen Polen nach 1945. In P. Zalewski & J. Drejer (Eds.), Kulturerbe und Aneignungsprozesse in deutsch-polnischen Kontakträumen: Motivationen, Realitäten, Träume (pp. 15–37). Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk; Europa-Universität Viadrina.

Downloads

Published

2025-03-25