Formanty kategorialne – ich miejsce w (semantycznej i formalnej) strukturze języka

Authors

  • Zuzanna Topolińska Македонската академија на науките и уметностите [Macedonian Academy of Arts and Sciences], Скопје [Skopje]

DOI:

https://doi.org/10.11649/sm.1693

Keywords:

predicate, semantic category, categorical formants

Abstract

Category formants – their place in (semantic and formal) language structure

The author argues that the so-called category some of the grammaticalized segments of the corresponding semantic fields that are especially important for successful linguistic communication. She presents semantic categorical paradigms in Polish and in Macedonian, along with their formal correlates, i.e., categorical markers. She states that in the course of time, the old postpositional bound markers, suffixes and infixes are often eliminated, while the prepositional markers (prefixes, prepositions, verbal particles…) multiply. The Macedonian situation demonstrates that this type of evolution is accelerated in multilingual environment.

 

Formanty kategorialne – ich miejsce w (semantycznej i formalnej) strukturze języka

Autorka dowodzi, że tzw. formanty kategorialne należą do tych gramatycznych segmentów pól semantycznych, które są szczególnie ważne dla pomyślnej komunikacji językowej. Przedstawia semantyczne paradygmaty kategorii w języku polskim i macedońskim oraz ich formalne, tj. kategorialne, wskaźniki. Stwierdza, że z biegiem czasu stare, postpozycyjne, związane wskaźniki, sufiksy, infiksy, partykuły werbalne są często eliminowane, a wskaźniki przyimkowe (przedrostki, przyimki, cząstki słowne…) multiplikowane. Sytuacja w Macedonii świadczy o tym, że ten rodzaj ewolucji ulega przyspieszeniu w środowisku wielojęzycznym.

References

Karolak, S. (1984). Składnia wyrażeń predykatywnych. In M. Grochowski, S. Karolak, & Z. Topolińska (Eds.), Gramatyka współczesnego języka polskiego: Vol. 1. Składnia (pp. 11–136). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Koneski, B. (1982). Gramatika na makedonskiot literaturen jazik. Skopje: Kultura.

Kuryłowicz, J. (1968). О rozwoju kategorii gramatycznych. Kraków: Polska Akademia Nauk.

Markoviḱ, M. (1994). Glagolski konstrukcii so imam i sum vo makedonskiot i aromanskiot ohridski govor. In Zbornik na trudovi na XX naučna diskusija (pp. 91–98). Skopje: n.p.

Markoviḱ, M. (1996). Izrazuvane na minatost vo makedonskiot i vo aromanskiot ohridski govor. Studia Linguistica Polono-Meridianoslavica, 9, 111–124.

Markoviḱ, M. (1998). Slovensko-aromanska interferencija vo izrazuvaneto na glagolskiot vid vo ohridskiot makedonski i aromanski govor. In S. Karolak & L. Spasov (Eds.), Semantika i struktura na slovenskiot vid III (pp. 176–181). Skopje: Filološki fakultet “Blaže Koneski”, Katedra za makedonski jazik i južnoslovenski jazici.

Markoviḱ, M. (2000). Opozicijata preodnost-nepreodnost vo makedonskiot i aromanskiot jazik. In Prvi romanističko-balkanistički sredbi (vo čest na Božidar Nastev) (pp. 129–132). Skopje: Filološki fakultet “Blaže Koneski”.

Markoviḱ, M. (2010). Vidska i vremenska akomodacija na glagolnite na -ira vo sovremeniot makedonski jazik. In Zbornik na XXXVI Naučna konferencija, pri Meǵunarodniot seminar za makedonski jazik, literatura i kultura, Univerzitet “Sv. Kiril i Metodij” (pp. 205–215). Skopje: n.p.

Petroska, E. (2008). Količestvenite kategorii vo makedonskiot: Od semantika kon forma. Skopje: Makedonska reč.

Sokołowski, J. (2007). Mechanizmy deminucji i hipokoryzacji w języku macedońskim i polskim na tle innych języków słowiańskich. In H. Popowska-Taborska & Z. Rudnik-Karwatowa (Eds.), Językoznawstwo: Prace na XIV Międzynarodowy Kongres Slawistów w Ochrydzie 2008 (pp. 211–219). Warszawa: Komitet Słowianoznawstwa.

Sokołowski, J. (2013). Mehanizmi na deminucija i hipokorizacija vo makedonskiot i polskiot jazik vrz fonot na drugite slovenski jazici. Studia Linguistica Polono-Maridianoslavica, 14, 137–148.

Topolinjska, Z. (2016). Padežni odnosi vs. semantičke uloge. Južnoslovenski filolog, 72(3–4), 27–34. https://doi.org/10.2298/JFI1604027T DOI: https://doi.org/10.2298/JFI1604027T

Topolińska, Z. (1968). Miejsce konstrukcji z czasownikiem mieć w polskim systemie werbalnym. Slavia Orientalis, 17(3), 427–431.

Topolińska, Z. (1971–1972). Wtórna copula to w polskim języku literackim. Zbornik filozofickej fakulty Univerzity Komenskeho: Philologica, 23–24, 207–212.

Topolińska, Z. (1992). Czy orzecznik to przypadek? In I. Nowakowska-Kempna (Ed.), Podstawy metodologiczne semantyki współczesnej (pp. 189–194). Wrocław: Wiedza o Kulturze. (Język a Kultura, 8).

Vidoeski, B. (1998–1999). Dijalektite na makedonskiot jazik (Vols. 1–3). Skopje: MANU.

Published

2018-12-24