Wokół „Nowoczesności i Zagłady” – inspiracje i krytyka po trzech dekadach
DOI:
https://doi.org/10.11649/slh.2935Słowa kluczowe:
Zygmunt Bauman, „Nowoczesność i Zagłada”, antysemityzm, Theodor W. Adorno, edukacja po ZagładzieAbstrakt
Artykuł omawia główne tezy książki Zygmunta Baumana Nowoczesność i Zagłada, konteksty jej powstania oraz wczesną krytyczną recepcję w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Jako wprowadzenie do tematu numeru koncentruje się na propozycjach współczesnej interpretacji dzieła Baumana, przedstawionych przez autorów i autorkę artykułów opublikowanych w niniejszym numerze „Studia Litteraria et Historica”. W końcowej części autor proponuje odczytanie Nowoczesności i Zagłady w odniesieniu do zagadnień edukacyjnych, podnoszonych w latach sześćdziesiątych przez Theodora W. Adorno.
Bibliografia
Adorno, T. W. (1978). Wychowanie po Oświęcimiu (J. Zychowicz, Tłum.). Znak, 1978(3), 353–366.
Adorno, T. W. (2010). Osobowość autorytarna (M. Pańków, Tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Adorno, T. W. (2020). Nowy prawicowy radykalizm: Wykład o jego kilku aspektach (M. Ratajczak, Tłum.). Znak.
Adorno, T. W., Frenkel-Brunswik, E., Levinson, D. J., & Nevitt Sanford, R. (2019). The authoritarian personality. Verso.
Ambrosewicz-Jacobs, J., & Hońdo, L. (Red.). (2005). Dlaczego należy uczyć o Holokauście? (2. wyd. poszerzone). Uniwersytet Jagielloński.
Banton, M. (1991). [Recenzja książki Modernity and the Holocaust Z. Baumana]. British Journal of Sociology, 42(1), 164. https://doi.org/10.2307/590864 DOI: https://doi.org/10.2307/590864
Bauer, Y. (2016). Przemyśleć Zagładę (J. Giebułtowski & J. Surewicz, Tłum.). Żydowski Instytut Historyczny.
Bauman, J. (1999). Zima o poranku: Opowieść dziewczynki z warszawskiego getta. Zysk i S-ka.
Bauman, J. (2000). Nigdzie na ziemi. Żydowski Instytut Historyczny.
Bauman, Z. (1968). O frustracji i o kuglarzach. Kultura, 1968(12), 5–21.
Bauman, Z. (1969a). The end of Polish Jewry – A sociological review. Bulletin on Soviet and East European Jewish Affairs, 1969(3), 3–8.
Bauman, Z. (1969b). Przedmowa. W Wydarzenia marcowe 1968 (ss. 7–23). Instytut Literacki.
Bauman, Z. (1988a). Exit visas and entry tickets: Paradoxes of Jewish DOI: https://doi.org/10.3817/0988077045
assimilation. Telos, 1988(77), 45–77. https://doi.org/10.3817/0988077045 DOI: https://doi.org/10.3817/0988077045
Bauman, Z. (1988b). Making Polish-Jewish history. Jewish Quarterly, 35(2), 26–31.
Bauman, Z. (1989). The homecoming of unwelcome strangers. Jewish Quarterly, 36(3), 14–23.
Bauman, Z. (1992a). Intimations of postmodernity. Routledge.
Bauman, Z. (1992b). Nowoczesność i Zagłada (F. Jaszuński, Tłum.). Fundacja Kulturalna Masada.
Bauman, Z. (1995a). Life in fragments: Essays in postmodern mortality. Blackwell.
Bauman, Z. (1995b). Wieloznaczność nowoczesna, nowoczesność wieloznaczna (J. Bauman, Tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bauman, Z. (1996a). Assimilation into exile: The Jew as a Polish writer. Poetics Today, 17(4), 569–597. https://doi.org/10.2307/1773214 DOI: https://doi.org/10.2307/1773214
Bauman, Z. (1996b). Etyka ponowoczesna (J. Bauman & J. Tokarska-Bakir, Tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bauman, Z. (1998a). Allosemitism: Premodern, modern, postmodern. W B. Cheyette & L. Marcus (Red.), Modernity, culture and ‘the Jew’. Polity Press.
Bauman, Z. (1998b). Prawodawcy i tłumacze (A. Ceynowa & J. Giebułtowski, Tłum.). Wydawnictwo IFiS PAN.
Bauman, Z. (2000a). Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika (E. Klekot, Tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Bauman, Z. (2000b). Ponowoczesność jako źródło cierpień. Wydawnictwo Sic!
Bauman, Z. (2006). Płynna nowoczesność (T. Kunz, Tłum.). Wydawnictwo Literackie.
Bauman, Z. (2008). Modernity and the Holocaust. Polity Press.
Bauman, Z. (2009). Nowoczesność i Zagłada (T. Kunz, Tłum.). Wydawnictwo Literackie.
Bauman, Z. (2010). Socjalizm: Utopia w działaniu (M. Bogdan, Tłum.). Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Beilharz, P. (Red.). (2002). Zygmunt Bauman (T. 1–4). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781446260760 DOI: https://doi.org/10.4135/9781446260760
Blass, T. (2009). Zachowanie sprawców jako destrukcyjne posłuszeństwo: Wokół badań Milgrama, najdonioślejszej próby wyjaśnienia Holokaustu na gruncie psychologii społecznej (A. Wójcik, Tłum.). W L. S. Newman & R. Erber (Red.), Zrozumieć Zagładę: Społeczna psychologia Holokaustu (ss. 86–100). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Books of the XX century. (b.d.). International Sociological Association. Pobrano 31 października 2022, z https://www.isa-sociology.org/en/about-isa/history-of-isa/books-of-the-xx-century
Boroń, A. (2013). Pedagogika (p)o Holocauście: Pamięć, tożsamość, edukacja. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Braudel, F. (1999). Historia i trwanie (B. Geremek, Tłum.). Czytelnik.
Bregman, R. (2020). Humankind: A hopeful history. Bloomsbury Publishing.
Cannon, B. (2014). Towards a theory of counter-modernity: Rethinking Zygmunt Bauman’s Holocaust writings. Critical Sociology, 42(1), 49–69. https://doi.org/10.1177/0896920513516023 DOI: https://doi.org/10.1177/0896920513516023
Cheyette, B. (2011). The dignity of Janina Bauman: A personal reflection. Thesis Eleven, 107(1), 94–100. https://doi.org/10.1177/0725513611421458 DOI: https://doi.org/10.1177/0725513611421458
Cheyette, B. (2020). Zygmunt Bauman’s window: From Jews to strangers and back again. Thesis Eleven, 156(1), 67–85. https://doi.org/10.1177/0725513619898287 DOI: https://doi.org/10.1177/0725513619898287
Dawson, M. (2020). The war against forgetfulness: Sociological lessons from Bauman’s writings on European Jewry. Thesis Eleven, 156(1), 86–101. https://doi.org/10.1177/0725513619898288 DOI: https://doi.org/10.1177/0725513619898288
Domosławski, A. (2021). Wygnaniec: 21 scen z życia Zygmunta Baumana. Wielka Litera.
Ferenc, M. (2022). Warsaw Jews in the face of the Holocaust: ‘Trajectory’ as the key concept in understanding victims’ behaviour. W J. Palmer & D. Brzeziński (Red.), Revisiting modernity and the Holocaust: Heritage, dilemmas, extensions (ss. 75–87). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003120551-7 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003120551-7
Goldfarb, B. (1990). Zygmunt Bauman, Modernity and the Holocaust, Oxford: Polity Press, 1989, £27.50, xiv + 224 pp. [Recenzja książki]. Sociology, 24(2), 306–307. https://doi.org/10.1177/0038038590024002020 DOI: https://doi.org/10.1177/0038038590024002020
Hilberg, R. (2014). Zagłada Żydów europejskich (J. Giebułtowski, Tłum.). Piotr Stefaniuk.
Jarecka, D. (2021). Surrealizm, realizm, marksizm: Sztuka i lewica komunistyczna w Polsce w latach 1944–1948. Instytut Badań Literackich PAN.
Krupa, B. (2012). Auschwitz i nowoczesność. Przestrzenie Teorii, 2012(18), 51–66. https://doi.org/10.14746/pt.2012.18.4 DOI: https://doi.org/10.14746/pt.2012.18.4
Lévi-Strauss, C. (1992). Smutek tropików (A. Steisenberg, Tłum.). Opus.
Marian Bogusz: Mister Brown pozdrawia walczącą Palestynę. (b.d.). Muzeum Sztuki w Łodzi. Pobrano 31 października 2022, z https://zasoby.msl.org.pl/arts/view/9876
Milchman, A., & Rosenberg, A. (1990). Review: Modernity and the Holocaust, Zygmunt Bauman (Ithaca, New York: Cornell University Press, 1989). Holocaust and Genocide Studies, 5(3), 337–342. https://doi.org/10.1093/hgs/5.3.337 DOI: https://doi.org/10.1093/hgs/5.3.337
Milgram, S. (2017). Posłuszeństwo wobec autorytetu (M. Hołda, Tłum.). Smak Słowa.
Nijakowski, L. M. (2013). Rozkosz zemsty: Socjologia historyczna mobilizacji ludobójczej. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Palmer, J. (2022). The Rwandan genocide and the multiplicity of modernity. W J. Palmer & D. Brzeziński (Red.), Revisiting modernity and the Holocaust: Heritage, dilemmas, extensions (ss. 125–141). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003120551-11 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003120551-11
Palmer, J., & Brzeziński, D. (Red.). (2022). Revisiting modernity and the Holocaust: Heritage, dilemmas, extensions. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003120551 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003120551
Perry, G. (2013). Beyond the shock machine: The untold story of the notorious Milgram psychology experiments. The New Press.
Pollock, G. (2011). The lessons of Janina Bauman: Cultural memory from the Holocaust. Thesis Eleven, 107(1), 81–93. https://doi.org/10.1177/0725513611421449 DOI: https://doi.org/10.1177/0725513611421449
Postone, M. (1992). Modernity and the Holocaust. By Zygmunt Bauman. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1989. Pp. xiv + 224. $29,95 [Recenzja książki]. American Journal of Sociology, 97(5), 1521–1523. https://doi.org/10.1086/229934 DOI: https://doi.org/10.1086/229934
Rechter, S. (1993). Reviews: Zygmunt Bauman, Modernity and the Holocaust (Polity Press, 1989) [Recenzja książki]. Thesis Eleven, 34(1), 196–202. https://doi.org/10.1177/072551369303400116 DOI: https://doi.org/10.1177/072551369303400116
Richmond, C. (1990). [Recenzja książki Modernity and the Holocaust Z. Baumana]. Sociological Review, 38(2), 369–371.
Rosiak, D. (2019). Bauman. WAM.
Sandauer, A. (1982). O sytuacji pisarza polskiego pochodzenia żydowskiego w XX wieku (Rzecz, którą nie ja powinienem był napisać…). Czytelnik.
„Skrwawione ziemie” od nowa [Dział tematyczny]. (2012). Studia Litteraria et Historica, 2012(1). https://ispan.waw.pl/journals/index.php/slh/issue/view/1/showToc
Snyder, T. (2015a). Czarna ziemia: Holokaust jako ostrzeżenie (B. Pietrzyk, Tłum.). Znak Horyzont.
Snyder, T. (2015b). Skrwawione ziemie: Europa między Hitlerem a Stalinem (B. Pietrzyk, Tłum.). Świat Książki.
Szuchta, R., & Trojański, P. (2000). Holocaust: Program nauczania o historii i zagładzie Żydów na lekcjach przedmiotów humanistycznych w szkołach ponadpodstawowych. Wydawnictwo Szkolne PWN.
Tester, K. (2004). The social thought of Zygmunt Bauman. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230505681 DOI: https://doi.org/10.1057/9780230505681
Theweleit, K. (2015). Męskie fantazje (M. Falkowski & M. Herer, tłum.; A. Żychliński, Oprac. przekład). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tokarska-Bakir, J. (2022). The sociology of modernity, the ethnography of the Holocaust: What Zygmunt Bauman knew. W J. Palmer & D. Brzeziński (Red.), Revisiting modernity and the Holocaust: Heritage, dilemmas, extensions (ss. 39–55). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003120551-4 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003120551-4
Turner, B. S. (1992). [Recenzja książki Modernity and the Holocaust Z. Baumana]. Sociology, 26(3), 507–508. DOI: https://doi.org/10.1177/0038038592026003009
Vetlesen, A. J. (2022). Reassessing Modernity and the Holocaust in the light of genocide in Bosnia. W J. Palmer & D. Brzeziński (Red.), Revisiting modernity and the Holocaust: Heritage, dilemmas, extensions (ss. 111–124). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003120551-10 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003120551-10
Wagner, I. (2021). Bauman: Biografia. Czarna Owca.
Wagner, I. (2022). Janina and Zygmunt Bauman: A case study of inspiring collaboration. W J. Palmer & D. Brzeziński (Red.), Revisiting modernity and the Holocaust: Heritage, dilemmas, extensions (ss. 156–176). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003120551-14 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003120551-14
Wallerstein, I. (2001). Unthinking social science: The limits of nineteenth-century paradigms. Temple University Press.
Wallerstein, I. (2007). Analiza systemów-światów: Wprowadzenie (K. Gawlicz & M. Starnawski, Tłum.). Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Wolff, J. (2011). A „small, limited world”: Janina Bauman’s personal and historical stories. Thesis Eleven, 107(1), 72–80. https://doi.org/10.1177/0725513611421447 DOI: https://doi.org/10.1177/0725513611421447
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2022 Marcin Starnawski
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
