Nazwy marzeń sennych w historii języka polskiego
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.2017.002Keywords:
nomination, semantics, history of the Polish language, meaning changeAbstract
Names of dreams in the history of the Polish language
This article analyzes old names of dreams. During the process of collecting and sorting of the material, etymological data were taken into consideration, which allowed to establish that all the investigated units concentrated around three fields: 1. words with the root: sen/sn-, 2. words with the root: mor-/mar-/marz-, 3. words with the root: widz-. The dominating method in this sketch is the analysis of contexts in which the words within the “dream field” appeared. Considering as evidence the usages of each word recorded in dictionaries of old Polish, I deduce its meaning value in particular periods.
Nazwy marzeń sennych w historii języka polskiego
W artykule analizie poddano dawne nazwy marzeń sennych. Podczas porządkowania materiału pod uwagę wzięto dane etymologiczne, które pozwoliły ustalić, że wszystkie badane jednostki koncentrowały się wokół trzech pól: 1. o rdzeniu sen-/śn-; 2. o rdzeniu mor-/mar-/marz-; 3. o rdzeniu widz-. Metodą dominującą w szkicu jest analiza kontekstów, w których występowały wyrazy należące do pola marzenie senne. Na podstawie poświadczeń użycia danego wyrazu w słownikach rejestrujących polszczyznę dawną wnioskuję o jego wartości znaczeniowej w danym okresie.
References
Baranowski B. (1981). W kręgu upiorów i wilkołaków. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
Bartmiński, J., & Niebrzegowska-Bartmińska, S. (2008). Miejsce informacji kulturowej w znaczeniu słowa i w rekonstrukcji językowego obrazu świata. W: G. Szwat-Gyłybowa, M. Bogusławska (Red.), Bunt tradycji tradycja buntu: Księga dedykowana Profesorowi Krzysztofowi Wrocławskiemu (ss. 65–77). Warszawa: Instytut Slawistyki Zachodniej i Południowej UW.
Borbély, A. (1990). Tajemnice snu (W. Szelenberger & M. Szelenberger, Tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Brzozowska, M. (2009). Etymologia a konotacja słowa:. Studia semantyczne. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Budziszewska, W. (1991). Polskie zmory i niektóre wierzenia z nimi związane. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 27, 17–23.
Cherek, J. (1976). Zmora w ludowych wierzeniach Pomorza Wschodniego. W: Informator Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej (ss. 57–73). Wejherowo.
Cielo, A. (1917). Fortunes and dreams: A practical, manual of fortune telling, divination and the interpretation of dreams, sings and omens. New York: George Sully and Company.
Dancygier, B., & Sweetser, E. (2014). Figurative language. Cambridge: University Printing House.
Delaney, G. (2000). Wszystko o snach (H. Pawlikowska-Gannon, Tłum.). Warszawa: Bertelsmann Media.
Długosz-Kurczabowa, K., & Dubisz, S. (2006). Gramatyka historyczna języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323526025
Drozdowska, W. (1962). Istoty demoniczne w Załęczu Wielkim, powiat Wieluń. Łódzkie Studia Etnograficzne, 4, 117–130.
Dźwigoł, R. (2004). Polskie ludowe słownictwo mitologiczne. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Freud, Z. (1982). Wstęp do psychoanalizy (S.Kempterówna & W. Zaniewicki, Tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Freud, Z. (2000). Psychopatologia życia codziennego. Marzenia senne (L. Jekels & H.Ivanka, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Freud, Z. (2010). O marzeniu sennym (B. Rank, Tłum.). Warszawa: Drukarnia Narodowa S.A.
Kant, I. (1900). Dreams of a spirit-seer. London: Swan Sonnenschein & CO, LIM.
Kleszczowa, K. (1996). Słowotwórstwo języka doby staropolskiej: Przegląd formacji rzeczownikowych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Kolberg, O. (1962). Wielkie Księstwo poznańskie (Cz. 7). Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Kowalewska, D. (2009). Magia i astrologia w literaturze polskiego oświecenia. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Krótki, Z. (2015). Przepowiednia w historii języka polskiego. Etnoligwistyka, 27, 167–184. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2015.27.167
Niebrzegowska, S. (1996). Polski sennik ludowy. Lublin: Wydawnictwo UMSC.
Ostrowska, K. (2005). Jak interpretować sny. Białystok: Studia Antropopsychologii.
Potkatecki, S. (2011). Snow dobrych obronę a szkodliwych przestrogę z potrzebnymi naukami rodzajewi ludzkiemu. Kraków. W: S. Poklatecki, O snach i czarach (J.Korczak & E.Madeyska, Przedruk i oprac.). Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe. (Przedruk wyd. z 1595)
Syreński, S. (1613). Zielnik herbarzem z języka łacińskiego zowią to jest opisanie własne imion, kształtu, przyrodzenia, skutków, i mocy ziół wszelakich drzew krzewin y korzenia ich, kwiatu, owoców, soków miazg, żywic i korzenia do potraw zaprawowania także trunków, syropów, wódek lekiwarzów, konfektów […] pilnie zebrane a porządnie zapisane przez D. Simona Syreniusa. Kraków: Drukarnia Bazylego Skalskiego.
Słowniki:
Bańko, M., Bobrowski, I., Karpiński, A., Karpluk, M., Puzynina, J., Rzepka, W. R., & Siekarska, K. (Red.). (1999–2014). Elektroniczny słownik XVII i pierwszej połowy XVIII wieku [SXVII]. Pobrano 10 października 2015, z http://sxvii.pl/
Bańkowski, A. (2000). Etymologiczny słownik języka polskiego [SBań]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Boryś, W. (2005). Słownik etymologiczny języka polskiego [SBor]. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Brückner, A. (1927). Słownik etymologiczny języka polskiego [SBr]. Warszawa: Krakowska Spółka Wydawnicza.
Doroszewski, W. (Red.). (1958–1969). Słownik języka polskiego [SD]. Warszawa: PWN.
Dubisz, S. (2003). Uniwersalny słownik języka polskiego [USJP]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe: PWN.
Linde, B. S. (1807–1814). Słownik języka polskiego [SL]. Warszawa.
Mayenowa, M. R. (Red.). (1966). Słownik polszczyzny XVI wielu [SXVI]. Wrocław – Warszawa – Kraków: Ossolineum.
Urbańczyk, S. (Red.). (1966–2000). Słownik staropolski [SStp]. Warszawa – Wrocław – Kraków: IJP PAN.
Zdanowicz, A., & Bohusz-Szyszka, M. (Red.). (1861). Słownik języka polskiego [SWil]. Wilno.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2017 Zuzanna Krótki
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
