Пословицы и поговорки с противительными союзами в русском языке: структурно-семантический аспект
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.2283Słowa kluczowe:
proverb, saying, conjunction, adversative coordinationAbstrakt
Proverbs and Sayings With Adversative Conjunctions in the Russian Language: Structural and Semantic Aspects
Proverbs and sayings with adversative conjunctions in the Russian language fall into three categories: mono-, multi- and non-predicative structures. They are built according to various syntactic patterns, which proves that the spontaneity of their appearance in the language is not absolute but relative, as their formation is determined by specific laws of derivation. Russian proverbs and sayings with adversative conjunctions are based on contrast, contradiction and contrary expectation. The stylistic devices used in them, namely rhyme, personification, metaphor, metonymy, simile, gradation, chiasm, serve a number of functions. The structure of proverbs and sayings with adversative conjunctions is stable although their components are subject to morphemic, morphological, syntactic and quantitative variation. There are several synonymous and polysemous units among them, as well.
Przysłowia i powiedzenia ze spójnikami przeciwstawnymi w języku rosyjskim. Aspekty strukturalno-semantyczne
W języku rosyjskim można wyróżnić trzy kategorie powiedzeń i przysłów ze spójnikami przeciwstawnymi: struktury jedno- i wielopredykatowe oraz konstrukcje bez predykatu; są zbudowane według różnych wzorców składniowych, co dowodzi, że spontaniczność ich pojawiania się w języku nie jest absolutna, lecz względna, ponieważ ich tworzenie podlega określonym zasadom derywacji. Rosyjskie przysłowia i powiedzenia ze spójnikami przeciwstawnymi opierają się na kontraście, sprzeczności i przeciwnych oczekiwaniach. Zastosowane w nich środki stylistyczne – rym, personifikacja, metafora, metonimia, porównanie, gradacja, chiazm – pełnią różne funkcje. Struktura takich powiedzeń i przysłów jest stabilna, pomimo że ich składniki podlegają zmianom morfemicznym, morfologicznym, syntaktycznym i ilościowym. Występują wśród nich również jednostki synonimiczne i polisemiczne.
Bibliografia
Asten, T. (2005). O nekotorykh vozmozhnostiakh modelirovaniia frazeologizmov. In S. Agapova (Ed.), Aktualʹnye problemy sovremennoĭ lingvistiki: Materialy vserossiĭskoĭ nauchnoĭ konferentsii (pp. 25–26). Izdatelʹstvo Rostovskogo gosudarstvennogo pedagogicheskogo universiteta.
Dibrova, E. (1979). Variantnostʹ frazeologicheskikh edinits v sovremennom russkom iazyke. Izdatelʹstvo Rostovskogo gosudarstvennogo universiteta.
Dolgopolov, IU. (1973). Sopostavitelʹnyĭ analiz somaticheskoĭ frazeologii: Na materiale russkogo, angliĭskogo i nemetskogo iazykov [Doctoral dissertation]. Kazanskiĭ gosudarstvennyĭ universitet.
Egorova, A. (2006). Imena zhivoĭ i nezhivoĭ prirody v aksiologicheskom i kontseptologicheskom aspektakh: Na materiale poslovichno-pogovorochnogo fonda angliĭskogo iazyka [Doctoral dissertation]. Ivanovskiĭ gosudarstvennyĭ universitet.
Filonenko, V. (2011). Kontsept “sovet” v paremiologicheskom fonde angliĭskogo, russkogo i chuvashskogo iazykov. Vestnik Chuvashskogo gosudarstvennogo universiteta, 2011(1), 267–270.
Gvozdarev, IU. (1977). Osnovy russkogo frazoobrazovaniia. Izdatelʹstvo Rostovskogo gosudarstvennogo universiteta.
IArtseva, V. (Ed.). (1998). IAzykoznanie: Bolʹshoĭ ėntsiklopedicheskiĭ slovarʹ. Bolʹshaia Rossiĭskaia ėntsiklopediia.
Karachina, O. (2014). Assotsiativno-kognitivnaia semantika zhadnosti v russkikh i angliĭskikh paremiiakh. Filologicheskie nauki: Voprosy teorii i praktiki, 2014(6), 77–79.
Katsiuba, L. (2013). Determinatsiia paremii kak edinitsy iazyka i kommunikatsii. Vestnik Cheliabinskogo gosudarstvennogo universiteta: Filologiia; Iskusstvovedenie, 2013(1), 53–57.
Kiseleva, M. (2015). Frazeologizmy s soiuzom or kak mikrosistema konstituentov i semanticheskikh otnosheniĭ mezhdu nimi. Vestnik Piatigorskogo gosudarstvennogo lingvisticheskogo universiteta, 2015(2), 86–89.
Kunin, A. (2005). Kurs frazeologii sovremennogo angliĭskogo iazyka. Feniks+.
Mokienko, V. (2010). Sovremennaia paremiologiia: Lingvisticheskie aspekty. Mir russkogo slova, 2010(3), 6–20.
Molotkov, A. (2006). Frazeologicheskiĭ slovarʹ russkogo iazyka. AST.
Naĭmushina, T. (1984). Poslovitsy i pogovorki v khudozhestvennom tekste [Doctoral dissertation]. Leningradskiĭ gosudarstvennyĭ universitet.
Natsionalʹnyĭ korpus russkogo iazyka [NKRIA]. (n.d.). http://www.ruscorpora.ru
Nikolaeva, E. (2008). Variantnostʹ poslovits v novom bolʹshom slovare russkikh poslovits. In V. Mokienko (Ed.), Frazeologizm i slovo v natsionalʹno-kulʹturnom diskurse: Lingvisticheskiĭ i lingvometodicheskiĭ aspekty: Materialy mezhdunarodnoĭ nauchno-prakticheskoĭ konferentsii (pp. 509–512). Ėlpis.
Nosova, O. (2008). Poslovitsy i pogovorki o roli i meste molchaniia: Lingvokulʹturologicheskiĭ analiz: Na materiale russkogo i angliĭskogo iazykov. Vestnik Bashkirskogo gosudarstvennogo universiteta, 2008(3), 543–546.
Permiakov, G. (1988). Osnovy strukturnoĭ paremiologii. Nauka.
Potapova, N. (2016). Analiz poniatiĭ “poslovitsa” i “pogovorka” v sovremennoĭ lingvistike. Mir nauki, kulʹtury, obrazovaniia, 2016(6), 358–361.
Pushkarev, L. (1994). Dukhovnyĭ mir russkogo krestʹianina po poslovitsam XVII–XVIII vekov. Nauka.
Sablina, M. (2006). Poslovitsy v gazetnom tekste: Funktsionalʹnyĭ aspekt. Rechevoe obshchenie: Spetsializirovannyĭ vestnik, 2006(8–9), 220–224.
Savenkova, L. (2002). Russkaia paremiologiia: Semanticheskiĭ i lingvokulʹturologicheskiĭ aspekty. Izdatelʹstvo Rostovskogo gosudarstvennogo universiteta.
Seliverstova, E. (2009). Prostranstvo russkoĭ poslovitsy: Postoianstvo i izmenchivostʹ. MIRS.
Shanskiĭ, N. (2019). Frazeologiia sovremennogo russkogo iazyka: Lingvisticheskoe nasledie XX veka. URSS.
Shkatova, L. (2006). Frazeologizirovannye formuly professionalʹnogo obshcheniia. In G. Shiganova (Ed.), Nominativnaia edinitsa v semanticheskom, grammaticheskom i diakhronicheskom aspektakh (pp. 283–289). Izdatelʹstvo Cheliabinskogo gosudarstvennogo pedagogicheskogo universiteta.
Sidorkov, S. (2003). Poslovichno-pogovorochnye paremii kak faktor strukturno-smyslovoĭ organizatsii diskursa. Izdatelʹstvo Severo-Kavkazskogo nauchnogo tsentra vyssheĭ shkoly.
Sidorkova, G. (1999). Pragmatika paremiĭ: Poslovitsy i pogovorki kak rechevye deĭstviia [Doctoral dissertation]. Kubanskiĭ gosudarstvennyĭ universitet.
Skliarova, N., & Kosonozhkina, L. (2019). Gastronomicheskaia frazeologiia: Lingvisticheskiĭ i lingvokulʹturologicheskiĭ aspekty: Na materiale russkogo i angliĭskogo iazykov. Gumanitarnye i sotsialʹnye nauki, 2019(2), 211–219.
Solovʹeva, A. (2004). Varʹirovanie frazeologizmov v proizvedeniiakh V. M. Shukshina. In L. Kozlova (Ed.), V. M. Shukshin: Vzgliad iz XXI veka: Tezisy dokladov k VII mezhdunarodnoĭ nauchnoĭ konferentsii “V. M. Shukshin: Zhiznʹ i tvorchestvo” (pp. 25–27). Izdatelʹstvo Altaĭskogo gosudarstvennogo universiteta.
Svitsova, A. (2005). Lingvokulʹturnaia dominanta “Dom – Rodina – Chuzhbina” v russkikh i angliĭskikh poslovitsakh [Doctoral dissertation]. Udmurtskiĭ gosudarstvennyĭ universitet.
Tarlanov, Z. (1999). Russkie poslovitsy: Sintaksis i poėtika. Izdatelʹstvo Petrozavodskogo gosudarstvennogo universiteta.
Tishkina, D. (2008). Frazeologicheskie edinitsy s komponentom-zoonimom v angliĭskom i russkom iazykakh: Sopostavitelʹnyĭ analiz [Doctoral dissertation]. Tatarskiĭ gosudarstvennyĭ gumanitarno-pedagogicheskiĭ universitet.
Vinogradov, V. (1977). Izbrannye trudy: Leksikologiia i leksikografiia: Ob osnovnykh tipakh frazeologicheskikh edinits v russkom iazyke. Nauka.
Zhukov, V. (2002). Slovarʹ russkikh poslovits i pogovorok. Russkiĭ iazyk.
Zhukov, V. (2006). Russkaia frazeologiia. Vysshaia shkola.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2021 Natal′ia G. Skliarova
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
