Hybrid Texts in Slavic Languages in the Grand Duchy of Lithuania
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.3513Keywords:
hybrid text, ethnic minority, prosta mova, alphabetAbstract
This article discusses the most widespread types of hybrid texts in the Grand Duchy of Lithuania. The study analyses both original and translated texts produced by Slavs and ethnic minorities, namely Armenians, Tatars and Jews. Among the texts authored by Slavs, those written in prosta mova using the Latin alphabet hold a special place. As observed, one of the reasons for the shift of ethnic minorities to Slavic languages was to overcome dialectal differences. The prevalence of hybrid texts is the best confirmation of the multiethnicity and multilingualism of the Grand Duchy.
References
Ablameĭka, S. (2017, December 23). Na iakoĭ move Skaryna vydaŭ Bibliiu. Radyio Svaboda. https://www.svaboda.org/a/28933910.html
Aleksiaevich, H. (2020). Chėshskaia moŭnaia tradytsyia ŭ Belarusi na inshaslavianskim fone: Starabelaruskі peryіad [Summary of doctoral dissertation]. Instytut movaznaŭstva AN RB.
Bednarczuk, L. (2010). Językowy obraz Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wydawnictwo LEXIS.
Bershadskiĭ, S. A. (1883). Litovskie evrei. Tipografiia M. M. Stasiulevicha.
Bulyka, A. M., ZHuraŭski, A. I., & Sviazhynski, U. M. (1990). Mova vydanniaŭ Frantsyska Skaryny. Navuka i tėkhnika.
Butko, S. (2024). O języku / językach not rękopiśmiennych w starodrukach cyrylickich. Aktualʹni pytannia humanitarnykh nauk, 73(1), 208–214. https://doi.org/10.24919/2308-4863/73-1-30
Danylenko, A. (2017). A missing chain? On the sociolinguistics of the Grand Duchy of Lithuania. Acta Baltico-Slavica, 41, 31–57. https://doi.org/10.11649/abs.2017.002
Doczekalska, A. (2021). Język prawny w tworzeniu i transpozycji prawa Unii Europejskiej: Procesy hybrydyzacji. Wolters Kluwer.
Evseev, I. E. (1902). Kniga proroka Daniila v perevode zhidovstvuiushchikh po rukopisi XVI v. Chteniia v Imperatorskom Obshchestve istorii i drevnosteĭ rossiĭskikh, 202, 127–164.
Grzegorzewski, J. (1918). Caraimica: Język Łach-Karaitów. Rocznik Orientalistyczny, 1(2), 252–296.
Ivanov, V. V. (2003). Slavianskie dialekty v sootnoshenii s drugimi iazykami VKL. In Slavianskoe iazykoznanie: XIII mezhdunarodnyĭ s″ezd slavistov: Liubliana: Doklady rossiĭskoĭ delegatsii (pp. 258–288). Indrik.
Karski, IA. (1922). Belaruskaia mova arabskim pisʹmom. Vestnik Narodnogo komissariata prosveshcheniia, 1(3), 3–5.
Kozhinova, A. (2019). Ob odnoĭ rukopisi litovskikh tatar (k voprosu o iazykovoĭ identichnosti). In Minderheiten in der slawischen Welt: Sprachkontakte und kulturelle Identitäten (pp. 125–136). Peter Lang.
Kozhinova, A. A., & Surkova, E. S. (2013). Lingvisticheskaia refleksiia v rannem vostochnoslavianskom perevode Knigi Daniila iz Vilenskogo vetkhozavetnogo svoda (F 19–262). In N. N. Zapolʹskaia (Ed.), Lingvisticheskaia ėpistemologiia: Istoriia i sovremennostʹ (pp. 64–94). PrintLaĭn.
Kozhinowa, A. (2023). Kilka uwag o języku i piśmiennictwie mniejszości zamieszkałych na terenie Rzeczypospolitej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Literaturoznawstwo: Historia – teoria – metodologia – krytyka, 14, 22–32. https://doi.org/10.25312/2451-1595.14/2023_03alk
Kulik, A. (2012). Jews from Rus’ in medieval England. The Jewish Quarterly Review, 102(3), 371–403. https://doi.org/10.1353/jqr.2012.0025
Kulik, A. (2014). Jews and the language of Eastern Slavs. The Jewish Quarterly Review, 104(1), 105–143. https://doi.org/10.1353/jqr.2014.0002
Kulwicka-Kamińska, J. (2015). Tefsir z Olity – uwagi językoznawcy. Slavistica Vilnensis, 60, 159–175. https://doi.org/10.15388/SlavViln.2015.60.9939
Lewaszkiewicz, T. (2022). Dawne słowiańskie teksty językowo mieszane, hybrydowe i amalgamatowe. In A. Słoboda & M. Kuźmicki (Eds.), Staropolskie Spotkania Językoznawcze: Vol. 4. Język staropolskich tekstów: Nowe odczytania, analizy, interpretacje (pp. 61–72). Wydawnictwo Rys.
Liseĭchikov, D. V., & Glinskiĭ, E. S. (2023). Madzharskie: Armianskiĭ rod v istorii Belarusi. Fond “ANIV”; NIAB. https://www.academia.edu/108354150/
Lizisowa, T. M. (Ed.). (2005). Kultura i języki Wielkiego Księstwa Litewskiego. Collegium Columbinum.
Mishkinene, G. (2005). Ocherk istorii i kulʹtury litovskikh tatar. Diaspory, 2, 40–61.
Mishkinene, G. (2012). Svodnyĭ katalog arabskoalfavitnykh rukopiseĭ litovskikh tatar: Lʹvovskaia nauchnaia biblioteka im. V. Stefanika NAN Ukrainy. In V. Meiliūnaitė & N. Morozova (Eds.), Naujausi kalbu ir kulturu tyrimai: Vol. 4. Kalbu ir kulturu sankirtu archyvai (pp. 45–58). Europos kalbu ir kulturu dialogo tyreju asociacija.
Németh, M. (2016). Rękopisy i druki karaimskie w polskich zbiorach prywatnych: Nowe perspektywy badań karaimoznawczych. Almanach Karaimski, 5, 61–101. https://doi.org/10.33229/ak.2016.05.04
Niedźwiedź, J. (2023). Literacy in medieval and early modern Vilnius: Forms of writing and rhetorical spaces in the city. Brepols Publishers. https://doi.org/10.1484/M.USML-EB.5.132178
Projekt TEFSIR – Publikacje. (n.d.). Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. http://www.tefsir.umk.pl/o,4,publikacje.html
Rudėnka, A. (2018). Ranniia ŭskhodneslavianskiia latsinahrafichnyia tėksty Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. In XVI Mizhnarodny z’ezd slavistaŭ (Bialhrad, 19–27 zhniŭnia 2018 h.): Daklady belaruskaĭ dėlehatsyi (pp. 162–174). Belaruskaia navuka.
Rudenka, A. (2022). Puti proniknoveniia leksicheskikh bogemizmov v starorusskiĭ iazyk v XIV–XVII vv. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 57, Article 2836. https://doi.org/10.11649/sfps.2836
Rudenko, E. (2019). Vostochnoslavianskie latinografichnye teksty Velikogo kniazhestva Litovskogo. In S. Kempgen & V. S. Tomelleri (Eds.), Slavic alphabets and identities (pp. 221–253). University of Bamberg Press. https://doi.org/10.20378/irb-57848
Rudenko, E. (2020). Rannie gramoty IUgo-Zapadnoĭ Rusi. In J. Grković-Major, N. Korina, S. Newerkla, F. Poljakov, & S. Tolstaja (Eds.), Diachronie – Ethnos – Tradition: Studien zur slawischen Sprachgeschichte: Festgabe für Anna Kretschmer (pp. 205–218). Tribun Eu.
Shapira, D. (2010). Evrei v rannee Srednevekovʹe v sosednikh s Rossieĭ stranakh. In A. Kulik (Ed.), Istoriia evreĭskogo naroda v Rossii: Vol. 1. Ot drevnosti do rannego Novogo vremeni (pp. 44–74). Mosty kultury; Gesharim.
Smalianchuk, A. (2017). Pra tradytsyi Vialikaha Kniastva Litoŭskaha i Rėchy Paspalitaĭ, “Kresy Wschodnie” i roliu Polʹshchy i paliakaŭ u historyi belarusaŭ i litoŭtsaŭ. Acta Baltico-Slavica, 41, 302–330. https://doi.org/10.11649/abs.2017.006
Stopka, K. (2000). Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej. Księgarnia Akademicka.
Stopka, K. (2013). Języki oswajane pismem: Alografia kipczacko-ormiańska i polsko-ormiańska w kulturze dawnej Polski. Księgarnia Akademicka.
Synkova, I., & Tarėlka, M. (2009). Znakharskі tėkst z belaruska-tatarskaha rukapіsu. Belaruski histarychny ahliad, 2009(1), 139–166. http://www.belhistory.eu
Taube, M. (2010). Eresʹ “zhidovstvuiushchikh” i perevody s evreĭskogo v srednevekovoĭ Rusi. In A. Kulik (Ed.), Istoriia evreĭskogo naroda v Rossii: Vol. 1. Ot drevnosti do rannego Novogo vremeni (pp. 367–397). Mosty kulʹtury; Gesharim.
Temčinas, S. (2017). Języki kultury ruskiej w Pierwszej Rzeczypospolitej. In M. Kuczyńska (Ed.), Między Wschodem a Zachodem: Prawosławie i unia (pp. 81–120). https://doi.org/10.31338/uw.9788323528289.pp.81-120
Uspenskiĭ, B. A. (1987). Istoriia russkogo literaturnogo iazyka XI–XVII vv. Verlag Otto Sagner.
Uspenskiĭ, B. A. (1994). Mifologicheskiĭ aspekt russkoĭ ėkspressivnoĭ frazeologii. In B. A. Uspenskiĭ, Izbrannye trudy (Vol. 2, pp. 53–128). Shkola “IAazyki russkoĭ kulʹtury”.
Walczak, B. (2018). Ruszczyzna – drugi język Rzeczypospolitej. In L. Citko (Ed.), Języki ruskie w rozwoju historycznym i kontaktach z polszczyzną (pp. 277–287). Wydawnictwo Prymat.
Walczak, B. (2019). Wyznaniowe konteksty początków piśmiennictwa i leksykografii narodów bałtyckich na tle sytuacji językowej Wielkiego Księstwa Litewskiego. In Z. Abramowicz, J. Ławski, & K. Rutkowski (Eds.), Chrześcijańskie dziedzictwo duchowe narodów słowiańskich: Literatura, język, kultura, historia (pp. 43–50). Temida 2.
Weinreich, M. (1956). Yiddish, Knaanic, Slavic: The basic relationships. In For Roman Jakobson: Essays on the occasion of his sixtieth birthday, 11 October 1956 (pp. 622–632). Mouton.
Wexler, P. (1987). Explorations in Judeo-Slavic linguistics. E. J. Brill. https://doi.org/10.1163/9789004671225
Zhivov, V. M. (1988). Rolʹ russkogo tserkovnoslavianskogo v istorii slavianskikh literaturnykh iazykov. In K. V. Gorshkova & G. A. Khaburgaev (Eds.), Aktualʹnye problemy slavianskogo iazykoznaniia (pp. 49–98). MGU.
Zhivov, V. M. (1996). IAzyk i kulʹtura v Rossii XVIII veka. Shkola “IAzyki russkoĭ kulʹtury”.
Zinkevičius, Z. (1987). Lietuvių kalbos istorija: Vol. 2. Iki pierwszych raštų. Mokslas.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Alla Kozhinowa, Alena Rudenka
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
