Nawiązania do Biblii w modlitwie powszechnej. Rekonesans badawczy
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.3227Keywords:
lexis, phrasematics, universal prayer, genre, biblical words and expressions, pragmaticsAbstract
References to the Bible in the Universal Prayer: A Research Reconnaissance
The article presents the results of preliminary research devoted to the transformation of the lexicon of the universal prayer, also known as the prayer of the faithful. The focus is on the use of specific phrasemes from the Bible which appear in five collections of such prayers. Referring to the content of the Bible in the universal prayer serves many functions. It allows maintaining content coherence in the entire liturgy of the Mass, ensures a smooth transition from the Liturgy of the Word to the Liturgy of the Eucharist, and diversifies the style – it serves an aesthetic function. In the texts of the examined genre, there are direct references to the content of the readings and the Gospel for a given day. It is also possible to observe general lexical and conceptual references to the Bible, which are most strongly present in the introduction and conclusion of the prayer. The analysis of selected phrasemes from the Bible shows continuity and change in the lexical resource. The saturation of individual collections with these elements varies, which allows tracking the transformations of style and changes in phraseological connectivity.
Nawiązania do Biblii w modlitwie powszechnej. Rekonesans badawczy
Artykuł przedstawia rekonesans badawczy poświęcony przekształceniom leksyki modlitwy powszechnej. Uwaga koncentruje się na wykorzystywaniu określonych frazemów pochodzących z Biblii, używanych w pięciu zbiorach modlitw powszechnych. Nawiązywanie do treści Biblii w modlitwie powszechnej pełni wiele funkcji. Pozwala utrzymać spójność treściową w całości liturgii mszy św., zapewnia płynne przejście z liturgii słowa do liturgii Eucharystii, urozmaica styl – pełni funkcję estetyczną. W tekstach badanego gatunku pojawiają się bezpośrednie nawiązania do treści czytań i Ewangelii z danego dnia. Poza tym zaobserwować można ogólne leksykalne i pojęciowe nawiązania do Biblii, które najsilniej uobecniają się we wstępie i zakończeniu modlitwy. Badanie wybranych frazemów pochodzących z Biblii ukazuje ciągłość i zmianę w zasobie leksykalnym. Nasycenie nimi poszczególnych zbiorów jest różne, co pozwala śledzić przekształcenia stylu i zmiany łączliwości frazeologicznej.
References
Materiał źródłowy
Małaczyński, F. (Red.). (1970). Modlitwa powszechna. Wydawnictwo Kurii Diecezjalnej, Księgarnia św. Jacka.
Modlitwa powszechna 2023. (2022). Hlondianum.
Put, L. M. (Oprac.). (1987). Modlitwa wiernych (T. 1–2). Księgarnia św. Jacka.
Sinka, T. (Oprac.). (2003). Modlitwy powszechne: Wprowadzenie do Mszy Św. i modlitwa powszechna (T. 1–2). Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy.
Żołnierczyk, I. (Oprac.). (1983). Módlmy się wspólnie: Propozycje modlitwy powszechnej. Akademia Teologii Katolickiej.
Literatura przedmiotu
Biblia Jakuba Wujka. (b.d.). Pobrano 1 lipca 2023, z http://biblia-online.pl/
Biblia Tysiąclecia. (b.d.). Pobrano 1 lipca 2023, z https://biblia.deon.pl
Bieńkowska, D., & Umińska-Tytoń, E. (2017). Rozważania wokół leksemu biblizm. Acta Universitatis Lodziensis: Folia Linguistica, 51(2), 27–29. https://doi.org/10.18778/0208-6077.51.2.03 DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.51.2.03
Chlebda, W. (2005). Szkice o skrzydlatych słowach: Interpretacje lingwistyczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Długosz-Kurczabowa, K. (1994). Biblizmy w języku staropolskim. Napis, 1, 27–48. https://doi.org /10.18318/napis.1994.1.3 DOI: https://doi.org/10.18318/napis.1994.1.3
Grenik, F. (1967). De oratione communi seu fidelium. Biuletyn Odnowy Liturgicznej, 1967(2), 156. Pobrano 7 lipca 2023, z http://ika.oaza.pl/1967-2.pdf
Koziara, S. (2009). Frazeologia biblijna w języku polskim (2. wyd.). Leksem.
Koziara, S. (2020). Próba periodyzacji dziejów polszczyzny biblijnej. Język Polski, 100(4), 10–20. https://doi.org/10.31286/JP.100.4.1 DOI: https://doi.org/10.31286/JP.100.4.1
Krasiński, J. (1970). Społeczny charakter mszy św. według „Institutio generalis missalis romani”. Ruch Biblijny i Liturgiczny, 23(2–3), 92–104. https://doi.org/10.21906/rbl.3245 DOI: https://doi.org/10.21906/rbl.3245
Kulbacki, P. (2010). Modlitwa powszechna jako modlitwa wiernych. Roczniki Liturgiczno--Homiletyczne, 2010(1(57)), 141–157.
Matuszewski, M. (2008). Ks. Krzysztof Konecki, Wprowadzenie do Mszy świętej i Modlitwa powszechna, t. I: Dni powszednie, Włocławskie Wydawnictwo Diecezjalne, Włocławek 2008, ss. 346 [Recenzja książki]. Teologia i Człowiek, 2008(12), 249–251. https://doi.org/10.12775/TiCz.2008.033 DOI: https://doi.org/10.12775/TiCz.2008.033
Mikołajczak, S. (2003). Modlitwa powszechna – kształt językowy i charakterystyka gatunkowa. W S. Mikołajczak & T. Węcławski (Red.), Język religijny dawniej i dziś: Materiały z konferencji, Gniezno, 15–17 kwietnia 2002 (ss. 86–94). Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”.
Mikołajczak, S. (2005). Składniowy kształt modlitwy wiernych. W S. Mikołajczak & T. Węcławski (Red.), Język religijny dawniej i dziś: Materiały z konferencji, Gniezno, 3–5 czerwca 2004 (ss. 120–128). Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”.
Mońka, Z. (1975). Miejsce „oratio fidelium” we Mszy św. i jej znaczenie. Częstochowskie Studia Teologiczne, 3, 354–361.
Pałucka-Czerniak, I. (2018). Modlitwa powszechna w Kościele Ewangelicko-Augsburskim na materiale wybranych ksiąg liturgicznych – ujęcie genologiczne. W B. Drabik & W. Przyczyna (Red.), Język w liturgii (ss. 383–399). Wydawnictwo BIBLOS.
Pączkowski, K. (2000). Modlitwa wiernych – narzędziem formacji wspólnoty kościoła. Studia Elbląskie, 2, 319–357.
Sławiński, H. (2009). Sytuacje komunikacyjne w liturgii i ich językowy wyraz. Polonia Sacra, 2009(69), 145–158.
Szafrański, A. L. (1964). Modlitwa wiernych (oratio fidelium). Ruch Biblijny i Liturgiczny, 17(4), 230–237. https://doi.org/10.21906/rbl.2979 DOI: https://doi.org/10.21906/rbl.2979
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2024 Iwona Pałucka-Czerniak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
