Funkcje par wyrazów ze zbiorów opozycji semantycznych wieloczłonowych w zdaniach z tekstów Narodowego Korpusu Języka Polskiego
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.3029Keywords:
semantic relation, binary semantic opposition, non-binary semantic opposition, corpus linguisticsAbstract
Functions of Pairs of Words from Sets of Non-Binary Semantic Oppositions in Sentences from the Texts of the National Corpus of Polish
The article attempts to investigate whether pairs of words from sets of non-binary semantic oppositions perform the same functions in sentences as strong semantic binary oppositions. Six noun pairs were selected for analysis: summer/winter, arm/leg, cat/dog, coffee/tea, trousers/skirt and telephone/letter. A total of 1,200 sentences in which members of one of these six pairs co-occur were analysed; they were selected from the balanced sub-corpus of the National Corpus of Polish. A set of nine basic functions is presented, which has been applied in works on various languages in recent decades. The functions are identified by determining the mutual relationship between the members of the pair, based on the semantic-syntactic analysis of the immediate context and the meaning of the whole sentence. The present study confirms the usefulness of almost all the functions from the set for describing the way the analysed pairs are used in the sentences from the corpus. Apart from this, it was found that the same two functions are the strongest in the present study as in this type of analysis concerning strong binary oppositions.
Funkcje par wyrazów ze zbiorów opozycji semantycznych wieloczłonowych w zdaniach z tekstów Narodowego Korpusu Języka Polskiego
W artykule podjęto próbę sprawdzenia, czy pary wyrazów ze zbiorów opozycji semantycznych wieloczłonowych pełnią w zdaniach takie same funkcje, jak pary stanowiące silne opozycje semantyczne dwuczłonowe. Do analizy wybrano sześć par rzeczownikowych: lato/zima, ręka/noga, kot/pies, kawa/herbata, spodnie/spódnica i telefon/list. Ze zrównoważonego podkorpusu Narodowego Korpusu Języka Polskiego wyselekcjonowano 1200 zdań, w których współwystępują człony jednej z tych sześciu par. Przedstawiono zestaw dziewięciu podstawowych funkcji, wykorzystywany w ostatnich dziesięcioleciach w pracach dotyczących różnych języków. Funkcje wyodrębniane są poprzez określenie wzajemnej relacji między członami pary na podstawie analizy semantyczno-składniowej kontekstu bezpośredniego i ustalenia znaczenia całego zdania. Niniejsze badanie potwierdziło użyteczność prawie wszystkich funkcji z zestawu do opisu sposobu użycia badanych par w zdaniach z korpusu. Ponadto stwierdzono, że w obecnym badaniu najsilniejsze są te same dwie funkcje co w analizach tego typu dotyczących silnych opozycji binarnych.
References
Bańko, M. (Red.). (2000). Inny słownik języka polskiego (T. 1–2). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bańko, M., Górski, R. L., Lewandowska-Tomaszczyk, B., Łaziński, M., Pęzik, P., & Przepiórkowski, A. (b.d.). Narodowy Korpus Języka Polskiego [NKJP]. http://www.nkjp.pl
Cruse, D. A. (1995). Lexical semantics. Cambridge University Press.
Cruse, D. A. (2000). Meaning in language: An introduction to semantics and pragmatics. Oxford University Press.
Davies, M. (2012). A new approach to oppositions in discourse: The role of syntactic frames in the triggering of noncanonical oppositions. Journal of English Linguistics, 40(1), 41–73. https://doi.org/10.1177/0075424210385206 DOI: https://doi.org/10.1177/0075424210385206
Davies, M. (2013). Oppositions and ideology in news discourse. Bloomsbury Academic.
Gheltofan, D. (2013). Functional categories of antonymy in Romanian. Qvaestiones Romanicae, 2, 328–341.
Hassanein, H. (2018). Discourse functions of opposition in Classical Arabic: The case in Ḥadīth genre. Lingua, 201, 18–44. https://doi.org/10.1016/j.lingua.2017.08.009 DOI: https://doi.org/10.1016/j.lingua.2017.08.009
Hassanein, H. (2020). Ten paradigms of ancillary antonymy: Evidence from Classical Arabic. Bulletin of the Faculty of Arts, 4, 1–36.
Hassanein, H., & Mahzari, M. (2021). A taxonomy of antonymy in Arabic: Egyptian and Saudi proverbs in comparison. Open Linguistics, 7(1), 200–222. https://doi.org/10.1515/opli-2021-0013 DOI: https://doi.org/10.1515/opli-2021-0013
Hsu, C. C. (2015). A syntagmatic analysis of antonym co-occurrences in Chinese: Contrastive constructions and co-occurrence sequences. Corpora, 10(1), 47–82. https://doi.org/10.3366/cor.2015.0066 DOI: https://doi.org/10.3366/cor.2015.0066
Hurford, J. R., Heasley, B., & Smith, M. B. (2007). Semantics: A coursebook. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511841668 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511841668
Jeffries, L. (2010). Opposition in discourse: The construction of oppositional meaning. Continuum International Publishing.
Jones, S. (2002). Antonymy: A corpus-based perspective. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203166253 DOI: https://doi.org/10.4324/9780203166253
Jones, S. (2006). A lexico-syntactic analysis of antonym co-occurrence in spoken English. Text & Talk: An Interdisciplinary Journal of Language, Discourse & Communication Studies, 26(2), 191–216. https://doi.org/10.1515/TEXT.2006.009 DOI: https://doi.org/10.1515/TEXT.2006.009
Jones, S. (2007). ‘Opposites’ in discourse: A comparison of antonym use across four domains. Journal of Pragmatics, 39(6), 1105–1119. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2006.11.019 DOI: https://doi.org/10.1016/j.pragma.2006.11.019
Jones, S., & Murphy, L. M. (2005). Using corpora to investigate antonym acquisition. International Journal of Corpus Linguistics, 10(3), 401–422. https://doi.org/10.1075/ijcl.10.3.06jon DOI: https://doi.org/10.1075/ijcl.10.3.06jon
Jones, S., Paradis, C., Murphy, L. M., & Willners, C. (2007). Googling for ‘opposites’: A web-based study of antonym canonicity. Corpora, 2(2), 129–154. https://doi.org/10.3366/cor.2007.2.2.129 DOI: https://doi.org/10.3366/cor.2007.2.2.129
Kostić, N. (2011). Antonymous frameworks in Serbian written discourse: Phrasal contexts of antonym co-occurrence in text. Poznań Studies in Contemporary Linguistics, 47(3), 509–537. https://doi.org/10.2478/psicl-2011-0027 DOI: https://doi.org/10.2478/psicl-2011-0027
Kostić, N. (2015). Antonymy in language use: From core members to ad hoc couplings. Poznań Studies in Contemporary Linguistics, 51(1), 133–161. https://doi.org/10.1515/psicl-2015-0005 DOI: https://doi.org/10.1515/psicl-2015-0005
Lobanova, A., van der Kleij, T., & Spenader, J. (2010). Defining antonymy: A corpus-based study of opposites by lexico-syntactic patterns. International Journal of Lexicography, 23(1), 19–53. https://doi.org/10.1093/ijl/ecp039 DOI: https://doi.org/10.1093/ijl/ecp039
Lyons, J. (1984). Semantyka (A. Weinsberg, Tłum.; T. 1). PWN. (Oryginalna praca opublikowana 1977).
Markowski, A. (1986). Antonimy przymiotnikowe we współczesnej polszczyźnie na tle innych typów przeciwstawień leksykalnych. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Markowski, A. (2012). Wykłady z leksykologii. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mettinger, A. (1994). Aspects of semantic opposition in English. Clarendon Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198242697.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780198242697.001.0001
Mohamadi, M. K., Famian, A. R. G., Aghagolzadeh, F., & Afrashi, A. (2019). Syntactic frameworks and discourse functions of lexical antonymy in Persian language. Journal of Zabanpazhuhi (Scientific Journal of Language Research), 11(30), 149–177.
Muehleisen, V., & Isono, M. (2009). Antonymous adjectives in Japanese discourse. Journal of Pragmatics, 41(11), 2185–2203. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2008.09.037 DOI: https://doi.org/10.1016/j.pragma.2008.09.037
Murphy, M. L. (2003). Semantic relations and the lexicon. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511486494 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511486494
Murphy, M. L., & Jones, S. (2008). Antonyms in children’s and child-directed speech. First Language, 28(4), 403–430. https://doi.org/10.1177/0142723708091047 DOI: https://doi.org/10.1177/0142723708091047
Murphy, M. L., Jones, S., & Koskela, A. (2015). Signals of contrastiveness: But, oppositeness, and formal similarity in parallel contexts. Journal of English Linguistics, 43(3), 227–249. https://doi.org/10.1177/0075424215591852 DOI: https://doi.org/10.1177/0075424215591852
Murphy, M. L., Paradis, C., Willners, C., & Jones, S. (2009). Discourse functions of antonymy: A cross-linguistic investigation of Swedish and English. Journal of Pragmatics, 41(11), 2159–2184. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2008.09.040 DOI: https://doi.org/10.1016/j.pragma.2008.09.040
Spódnica. (b.d.). W Słownik języka polskiego PWN. Pobrano 30 stycznia 2023, z https://sjp.pwn.pl/slowniki/spódnica.html
Steffens, M. (2018). Antonymic discourse functions and manipulation: A corpus analysis of present-day French. Corpus Pragmatics, 2(3), 313–332. https://doi.org/10.1007/s41701-018-0036-0 DOI: https://doi.org/10.1007/s41701-018-0036-0
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2023 Nawoja Mikołajczak-Matyja
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
