Wykładniki dezintensyfikacji w języku polskim i słowackim – zarys problematyki
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.1987Keywords:
intensification, deintensification, intensifiers, deintensifiers, adjectives, affixAbstract
Exponents of Deintensification in Polish and Slovak: An Outline
This paper deals with deintensification and its exponents in two closely related languages: Polish and Slovak. Despite a considerable interest of researchers in the phenomenon of intensification, it is relatively understudied in the Polish-Slovak contrastive perspective. The author focuses on the basic indicators of deintensification, which include grammatical and lexical attenuators. The study compares Polish and Slovak affixes with a weakening function and examines adverbial lexemes in the function of deintensifiers.
Wykładniki dezintensyfikacji w języku polskim i słowackim – zarys problematyki
Tematyka artykułu dotyczy dezintensyfikacji i sposobów jej wyrażania w dwóch bliskopokrewnych systemach językowych: polskim i słowackim. Pomimo dużego zainteresowania badaczy zjawiskiem intensyfikacji zagadnienie to pozostaje mało zbadane w aspekcie konfrontatywnym polsko-słowackim. Autorka zwraca uwagę na podstawowe wykładniki dezintensyfikacji, do których należą atenuatory gramatyczne i leksykalne. Porównuje polskie i słowackie afiksy o funkcji osłabiającej i przedstawia leksemy o proweniencji przysłówkowej, które odgrywają rolę dezintensyfikatorów.
References
Bałabaniak, D. (2007). Kategoria intensywności na tle wykładników stopnia. Polonica, 28, 13–21.
Bałabaniak, D. (2013). Polskie intensyfikatory leksykalne na tle wyrażeń gradacyjnych. Uniwersytet Opolski.
Bartáková, J. (1993). Adjektíva vyjadrujúce zoslabenú mieru vlastnosti v slovenčine a češtine. Sborník prací Filozofické fakulty brněnské univerzity / Studia minora Facultatis philosophicae Universitatis Brunensis, A41, 99–108.
Furdík, J. (2004). Slovenská slovotvorba: Teória, opis, cvičenia (M. Ološtiak, Red.). Náuka.
Grek-Pabisowa, I., Ostrówka, M., & Jankowiak, M. (2017). Słownik mówionej polszczyzny północnokresowej. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. https://hdl.handle.net /20.500.12528/128
Grochowska, A. (1975). Przymiotniki z sufiksem -awy we współczesnym języku polskim. Język Polski, 55(5), 333–341.
Grochowski, M. (2005). O cechach gramatycznych i znaczeniu jednostek o postaci trochę. W M. Grochowski (Red.), Przysłówki i przyimki: Studia ze składni i semantyki języka polskiego (ss. 101–111). Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Grochowski, M. (2009). Intensyfikatory, partykuły a negacja: O homonimii gramatycznej dwóch jednostek monosemicznych o postaci w ogóle. W J. Chojak, T. Korpysz, & K. Waszakowa (Red.), Człowiek – słowo – świat (ss. 306–315). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Grzegorczykowa, R. (1975). Funkcje semantyczne i składniowe polskich przysłówków. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Grzegorczykowa, R. (1984). Zarys słowotwórstwa polskiego: Słowotwórstwo opisowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Hansmanová, J. (2005). Kategoriálne formy intenzifikácie. W M. Šimková (Red.), Varia: XII. Zborník materiálov z XII. kolokwia mladých jazykovedcov (Modra-Piesok 4. – 6. 12. 2002) (ss. 150–159). Slovenská jazykovedná spoločnosť pri SAV.
Hansmanová, J. (2010). Intenzifikácia. W J. Dolník (Red.), Morfologické aspekty súčasnej slovenčiny (ss. 401–448). Veda.
Ivanová-Šalingová, M. (1975). Prídavne mená vyjadrujúce malú mieru v slovenčine a v češtine. Slovenská reč, 40(3), 137–148.
Janus, E. (1981). Wykładniki intensywności cechy (na materiale polskim i rosyjskim). Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Jaros, I. (2016). Przymiotnikowe derywaty o znaczeniu niepełnej cechy i ich prefigowane synonimy w gwarach Polski centralnej. Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, 63, 17–34.
Kallas, K. (1998). Przymiotnik. W R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, & H. Wróbel (Red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego: Morfologia (ss. 469–523). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kleszczowa, K. (2002). Językowe środki intensyfikowania cechy w historii polszczyzny. W S. Mengel (Red.), Slavische Wortbildung: Semantik und Kombinatorik (ss. 319–328). LIT-Verlag.
Kostecka-Sadowa, A. (2018). Wybrane zjawiska słowotwórcze przymiotnika w polszczyźnie południowokresowej (na przykładzie obwodu lwowskiego). Gwary Dziś, 10, 99–110. DOI: https://doi.org/10.14746/gd.2018.10.8
Kralčák, Ľ. (1992). Lexikálna intenzifikácia deja a vlastnosti. W M. Nábělková & M. Šimková (Red.), Varia: I. Zborník príspevkov z I. kolokvia mladých jazykovedcov (Modra-Piesok 21. – 22. 10. 1991) (ss. 20–24). Slovenská jazykovedná spoločnosť SAV.
Kreja, B. (1957). Geneza funkcji przymiotnikowego sufiksu -awy (typ białawy, gorzkawy). Język Polski, 37(5), 351–357.
Kurkowska, H. (1954). Budowa słowotwórcza przymiotników polskich. Zakład im. Ossolińskich; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Mitrenga, B. (2014). Sposoby wyrażania niskiego stopnia intensywności cechy w polszczyźnie. W I. Kępka & L. Warda-Radys (Red.), Nasz język w przeszłości – nasza przeszłość w języku (T. 2, ss. 100–114). Wydawnictwo „Bernardinum”.
Mitrenga, B. (2017). Dezintensyfikatory lekko, lekce i z lekka w historii języka polskiego. W M. Mączyński, E. Horyń, & E. Żmuda (Red.), W kręgu dawnej polszczyzny (T. 3, ss. 181–197). Ignatianum.
Pavlovič, J. (1985). Prostriedky negácie v spisovnej slovenčine. Slovenská reč, 50(5), 265–274.
Pavlovič, J. (2012). Lexikológia slovenského jazyka: Kompendium náuky o slovnej zásobe. Pedagogická fakulta Trnavskej univerzity.
Puzynina, J. (2001–2002). O pojęciu intensyfikacji. Roczniki Humanistyczne, 49–50(6), 321–327.
Quirk, R., Greenbaum, S., Leech, G., & Svartvik, J. (1985). A comprehensive grammar of the English language. Longman.
Sojda, S. (2018). Lingwistyczna kategoria intensywności w językoznawstwie polskim i słowackim. Slavica Slovaca, 53(2), 118–125.
Stoffel, C. (1901). Intensives and down-toners: A study in English adverbs. Carl Winter’s Universitätsbuchhandlung.
Straś, E. (2008). Kategoria intensywności we frazeologii języka polskiego i rosyjskiego. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Szymanek, B. (1985). English and Polish adjectives: A study in lexicalist word-formation. Redakcja Wydawnictw KUL.
Šikra, J. (1991). Sémantika slovenských predložiek. VEDA.
Vojteková, M. (2015). Modifikačné kategórie adjektívnych derivátov v slovenčine a poľštine. W M. Blaho (Red.), Jazyk – médiá – text: 3. Zborník príspevkov z medzinárodnej vedeckej konferencie, konanej dňa 9. 11. 2012 na pôde Lingvokulturologického a prekladateľsko tlmočníckeho centra excelentnosti pri Filozofickej fakulte Prešovskej univerzity v Prešove (ss. 166–170). Prešovská univerzita.
Wróbel, H. (2001). Gramatyka języka polskiego. Od Nowa.
Wysoczański, W. (2006). Typologiczne ujęcie dezintensyfikacyjnych formacji gradacyjnych. W N. Kasparek, A. Koseski, W. Piłat, & J. Sobczak (Red.), W kręgu problemów językoznawstwa i literaturoznawstwa: Studia i wspomnienia poświęcone pamięci prof. Alberta Bartoszewicza w V rocznicę Jego śmierci (ss. 25–42). ASPRA-JR.
Downloads
Additional Files
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2020 Sylwia Sojda
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
