Semantyka leksemu „piołun” w niefikcjonalnych narracjach o katastrofie czarnobylskiej
DOI:
https://doi.org/10.11649/sfps.1915Keywords:
Bible, Chernobyl, plants, reportage, semantics, wormwoodAbstract
The Semantics of Wormwood in Non-Fictional Narratives about the Chernobyl Disaster
This article concerns the semantics of wormwood in the context of the Chernobyl nuclear disaster. The study considers non-fictional narratives about this catastrophe from an ethnolinguistic and ethnobotanical perspective. The situational semantics of wormwood draws on the symbolism of this plant established in East Slavic folk culture and in the biblical tradition. In non-fictional narratives, however, this meaning is transformed (e.g. by limiting the semantic field) and interpreted in the context of apocalyptic prophecy.
Semantyka leksemu piołun w niefikcjonalnych narracjach o katastrofie czarnobylskiej
Artykuł dotyczy semantyki leksemu piołun w kontekście katastrofy w elektrowni atomowej w Czarnobylu. Materiałem badawczym są niefikcjonalne narracje o tej katastrofie, a zastosowane perspektywy badawcze wyznacza etnolingwistyka i etnobotanika. Sytuacyjne znaczenie leksemu piołun czerpie z symboliki tej rośliny utrwalonej we wschodniosłowiańskiej kulturze ludowej oraz w tradycji biblijnej. W badanych tekstach znaczenie to jest jednak przekształcane (m.in. przez ograniczenie pola semantycznego), a tym samym interpretowane w kontekście apokaliptycznego proroctwa.
References
Aleksijewicz, S. (2012). Czarnobylska modlitwa: Kronika przyszłości (J. Czech, Tłum.). Wydawnictwo Czarne.
Bartmiński, J. (Red.). (2017). Słownik stereotypów i symboli ludowych: T. 2. Rośliny: Z. 1. Zboża. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Bartmiński, J. (Red.). (2018). Słownik stereotypów i symboli ludowych: T. 1. Rośliny: Z. 2. Warzywa, przyprawy, rośliny przemysłowe. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Będkowska-Kopczyk, A. (2001). Metaforyka roślinna w języku słoweńskim i jej podstawy konceptualne: Na tle metaforyki polskiej. Język a Kultura, 16, 149–158.
Biblia Tysiąclecia Online. (2003). biblia.deon.pl
Bustos, N., & Sanchez, F. (2015). Czarnobyl: Strefa. Centrala Dobre Komiksy.
Cataluccio, F. M. (2013). Czarnobyl (P. Bravo, Tłum.). Wydawnictwo Czarne.
Czapiga, M. (2017). Po-widoki pustki: Sposoby konceptualizowania pustki w kulturze współczesnej. TAiWPN Universitas.
Fasmer, M. (1996). Ėtimologicheskiĭ slovar′ russkogo iazyka: V 4 t. Terra.
Gubariew, W. (1987). Sarkofag: Tragedia. Dialog, 1987(7), 40–78. DOI: https://doi.org/10.1063/1.2820312
Henslowa, M. (1972). Wiedza o bożym drzewku, bylicy i piołunie. Slavia Antiqua, 19, 81–168.
Klepacki, B. (2007). Etnobotanika w Polsce. Analecta: Studia i materiały z dziejów nauki, 16(1–2), 191–245.
Kolosova, V. B. (2009). Leksika i simvolika slavianskoĭ narodnoĭ botaniki: Ėtnolingvisticheskiĭ aspekt. Indrik.
Kowalska-Lewicka, A. (1964). Etnobotanika. Etnografia Polska, 8, 207–214.
Kujawska, M., Łuczaj, Ł., Sosnowska, J., & Klepacki, P. (2016). Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych: Słownik Adama Fishera. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Małczyński, J. (2014). Polityka natury w Auschwitz-Birkenau. Teksty Drugie, 2014(5), 141–158.
Mierzwińska-Hajnos, A. (2017). Fuga daemonum, czyli dziurawiec jako amalgamat pojęciowy: Studium kognitywne. Etnolingwistyka, 29, 31–45. https://doi.org/10.17951/et.2017.29.31 DOI: https://doi.org/10.17951/et.2017.29.31
Mycio, M. (2006). Piołunowy las: Historia Czarnobyla (Wydawnictwo RK, Tłum.). Wydawnictwo RK.
Niebrzegowska, S. (2000). Przestrach od przestrachu: Rośliny w ludowych przekazach ustnych. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Niebrzegowska-Bartmińska, S. (2017). Jakie dane są relewantne etnolingwistycznie? Etnolingwistyka, 29, 11–29. https://doi.org/10.17951/et.2017.29.11 DOI: https://doi.org/10.17951/et.2017.29.11
Parker, B. (Reżyser). (2012). Chernobyl diaries [Film]. Alcon Entertainment; FilmNation Entertainment; Oren Peli/Brian Witten Productions.
Plater, S. (1841). Mała encyklopedya polska: T. 1. A–K. Ernest Gunther.
Prorok, K. (2017). „Małe, czarne, okrągłe, a każdego wyszczypie”: O pieprzu i pieprzeniu w polszczyźnie ludowej i potocznej. Etnolingwistyka, 29, 61–84. https://doi.org/10.17951 /et.2017.29.61 DOI: https://doi.org/10.17951/et.2017.29.61
Rak, M. (2017). Kulturemy – nowa perspektywa badań etnolingwistycznych. Tekst i Dyskurs, 2017(10), 217–227.
Read, P. P. (1996). Czarnobyl: Zapis faktów (J. Kubowski, Tłum.). Świat Książki.
Rybicka, E. (2017). Biopamięć (między etnobotaniką a bioregionalizmem). W Z. Chojnowski & E. Rybicka (Red.), Regionalizm literacki – historia i pamięć (ss. 484–498). TAiWPN Universitas.
Shcherbak, J. (1989). Chernobyl: A documentary story (I. Press. Tłum.). University of Toronto Press. https://doi.org/10.1007/978-1-349-19858-0 DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-19858-0
Shcherbak, I. (b.d.). Chornobyl. https://www.ukrlib.com.ua/books/printitzip.php?tid=17487 (Pierwsze wydanie 1989).
Siwiński, W. (1989). Czernobyl: Od katastrofy do procesu. Iskry.
Smoleński, P. (2017). Syrop z piołunu: Wygnani w akcji „Wisła”. Wydawnictwo Czarne.
Stasiuk, A. (2017, wrzesień 25). Pod Gwiazdą Piołun. Tygodnik Powszechny. https://www .tygodnikpowszechny.pl/pod-gwiazda-piolun-150091
Sulimierski, F., Chlebowski, B., & Walewski, W. (Red.). (1880). Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (T. 1). Nakładem Filipa Sulimirskiego i Władysława Wasilewskiego.
Szot-Radziszewska, E. (2007). Lecznictwo ludowe Ukraińców na przełomie XIX i XX wieku. Analecta: Studia i Materiały z Dziejów Nauki, 16(1–2), 69–107.
Włodarczyk, Z. (2007). Review of plant species cited in the Bible. Folia Horticulturae, 19(1), 67–85.
Zabużko, O. (2017). Planeta Piołun – Dowżenko – Tarkowski – von Trier albo dyskurs nowej grozy (K. Kotyńska, Tłum.). W I. Boruszkowska, K. Glinianowicz, A. Grzemska, & P. Krupa (Red.), Po Czarnobylu: Miejsce katastrofy w dyskursie współczesnej humanistyki (ss. 36–51). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2020 Kamila Gieba
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
