SYNAMET – mikrokorpus metafor synestezyjnych. Wstępne założenia opisu metafory w dyskursie
DOI:
https://doi.org/10.11649/cs.2016.010Słowa kluczowe:
metaphor, corpus, synesthesia, framesAbstrakt
Artykuł opisuje wstępne założenia anotacji metafor w powstającym mikrokorpusie metafor synestezyjnych SYNAMET. Podstawą metody opisu będzie teoria CLST (Context-Limited Simulation Theory) D. Ritchie’go. W myśl tej teorii nośnik metafory (vehicle) może aktywować różne typy powiązania między wyrazami: semantyczne, zmysłowe lub emocjonalne. Potencjalny zakres powiązań nośnika ogranicza topik (topic), czyli kontekst, w którym metafora się pojawia. Powiązania nośnika oraz topiku przedstawia się w postaci ram interpretacyjnych.
W rekonstrukcji ram na potrzeby korpusu wykorzystane zostaną prace językoznawcze poświęcone percepcji zmysłowej: wzrokowi, słuchowi, zapachowi, smakowi. Anotacja korpusu będzie przebiegać według następującego schematu: 1) identyfikacja metafor, 2) wyodrębnienie w tekście układu metaforycznego (UM) – frazy lub fragmentu tekstu, zorganizowanego wokół jednego referenta, 3) wyodrębnienie jednostek metaforycznych (JM) – form wyrazowych lub fraz, w których występuje połączenie leksemów przynależnych prymarnie do różnych ram percepcyjnych.
Wyniki analizy JM zostaną przestawione w postaci: ogólnego schematu metaforycznego, zestawu wyrazów aktywujących ramy (wraz z ich opisem gramatycznym), szczegółowego schematu metaforycznego, kategoryzacji semantycznej i gramatycznej metafor.
Bibliografia
Arutjunowa, N.D. (1981). Metafora językowa (II) (Składnia i leksyka). Teksty. 1 (55), 138-153.
Badyda, E. (2013). "Upadły anioł zmysłów"?: metaforyka zapachu i percepcji węchowej we współczesnej polszczyźnie. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Biłas-Pleszak, E. (2007). "Zobaczyć dźwięk" - metafory synestezyjne jako przykład "korespondencji zmysłów". Język Artystyczny. 13, 157-166.
Black, M. (1971). Metafora. Pamiętnik Literacki. LXII. Z. 3, 217-234.
Black, M. (1993). More about metaphor. Metaphor and Thought. Ed. by A. Ortony. Cambridge: Cambridge University Press, 19-41. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139173865.004
Bogusławski, A. (1971). O metaforze. Pamiętnik Literacki. LXII. Z. 4, 113-126.
Bronikowska, R. (2007). Przymiotniki oznaczające cechy przedmiotów odbierane zmysłem dotyku we współczesnej polszczyźnie. Studia nad współczesną polszczyzną. Gramatyka, semantyka, pragmatyka. Red. A. Dobaczewski. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 241-250.
Bugajski, M. (2004). Jak pachnie rezeda. Lingwistyczne studium zapachów. Wrocław: Atut.
Buttler, D. (1978). Rozwój semantyczny wyrazów polskich. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Cameron, L. (2003). Metaphor in Educational Discourse. London & New York: Continuum.
Cameron L. & Low G. (Eds). (1999). Researching and Applying Metaphor. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139524704
Cameron, L. & Maslen, R. (2010). Identyfying metaphors in discourse data. Metaphor Analysis: Research Practice in Applied Linguistics, Social Sciences and the Humanities. Eds. L. Cameron, R. Maslen. London: Equinox.
Classens, C. (1993). Worlds of Sense. London and New York: Routledge.
Cockiewicz, W. (2011). Metaforyka Leśmiana. Analiza lingwistyczna. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Coulson, S. (2001). Semantic Leaps. Frame-Shifting and Conceptual Blending in Meaning. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511551352
Deignan, A. (2005). Metaphor and Corpus Linguistics. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. DOI: https://doi.org/10.1075/celcr.6
Deignan, A. & Semino E. (2010). Corpus techniques for metaphor analysis. Metaphor Analysis: Research Practice in Applied Linguistics, Social Sciences and the Humanities. Eds. L. Cameron, R. Maslen. London: Equinox.
Dobaczewski, A. (2002). Zjawiska percepcji wzrokowej: studium semantyczne. Warszawa: UW. KLF.
Dobrzyńska, T. (1984). Metafora. Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Dobrzyńska, T. (1994). Mówiąc przenośnie... Studia o metaforze. Warszawa: IBL.
Dyszak, A. (1999). Językowe wyrażenia zjawisk emisji światła. Bydgoszcz: Wydaw. Uczelniane WSP.
Dyszak, A. (2010). Językowe wyrażenia zjawisk jasności i ciemności. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Fass, D. (1991). met*: A method for discriminating. Computational Linguistics. 17(1), 49-90.
Fauconnier, G. & Turner, M. (2002). The Way We think. Conceptual Blendings and the Mind’s Hidden Complexities. New York: Basic Books.
Fillmore, Ch. (1982). Frame Semantics. Lingusitics in the Morning Calm. The Linguistics Society of Korea (eds.). Seoul: Hanshin Publishing Co., 111-137.
Glucksberg, S. & Keysar, B. (1993). How metaphor works. Metaphor and Thought. Ed. by A. Ortony. Cambridge: Cambridge University Press, 401-424. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139173865.020
Goatly, A. (1997). The Language of Metaphors. London and New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203210000
Goatly, A. (2006). Ideology and metaphor. English Today. 22(3), 25-39. DOI: https://doi.org/10.1017/S0266078406003051
Grzesiak, R. (1983). Semantyka i składnia czasowników percepcji zmysłowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Judycka, I. (1963). Synestezja w rozwoju znaczeniowym wyrazów. Prace Filologiczne. XVIII, 59-78.
Kładoczny, P. (2012). Semantyka nazw dźwięków w języku polskim. T.1-2. Łask: Oficyna Wydawnicza Leksem.
Knudsen, S. (2003). Scientific metaphors going public. Journal of Pragmatics. 35, 1247-1263. DOI: https://doi.org/10.1016/S0378-2166(02)00187-X
Kövecses, Z. (2011). Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie. Kraków: Universitas.
Krishnakumaran, S. & Zhu, X. (2007). Hunting elusive metaphors using lexical resources. Proceedings of the Workshop on Computational Approaches to Figurative Language. Rochester, NY: Anna Feldman, Xiaofei Lu, 13-20. DOI: https://doi.org/10.3115/1611528.1611531
Lakoff, G. & Johnson, M. (1988). Metafory w naszym życiu. Warszawa: PIW.
Lundmark, C. (2005). Metaphor and Creativity in British Magazine Advertising. Luleå: Luleå University of Technology.
Minsky, M. (1975). A Framework for Representing Knowledge. The Psychology of Computer Vision. (Ed.) P. Winston. New York: McGraw-Hill, 211-277.
Mitrenga, B. (2009). Nazwy zmysłu smaku w języku polskim. LingVaria. R. 4. Nr 2, 227-236.
Mitrenga, B. (2010). Intensyfikowanie doznań smakowych w polskiej leksyce i frazeologii. Ilość - wielkość - wartość. Red. E. Umińska-Tytoń. Łódź: Archidiecezjlane Wydawnictwo Łódzkie, 317-328.
Mitrenga, B. (2011). Czasowniki percepcji smakowej w polszczyźnie historycznej i współczesnej. Idea przemiany. Zagadnienia literatury, kultury, języka i edukacji. T. 3. Częstochowa: Wydawnictwo WSL, 235-245.
Müller, C. (2008). Metaphors Dead and Alive, Sleeping and Waking: A Dynamic View. Chicago: University Of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226548265.001.0001
Najdecka, A. (2013). Innowacje semantyczne w nazwach kosmetyków. Poradnik Językowy. 4, 75-86.
Pragglejaz Group (2007). MIP: a method for identifying metaphorically used words in discourse. Metaphor and Symbol. 22(1), 1-39. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327868ms2201_1
Prochowicz, A. (2013). Jak mówimy o śpiewaniu? Metafory synestezyjne jako element językowego obrazu śpiewu ludzkiego w polszczyźnie. Linguarum Silva. 2, 55-70.
Richards, I. (1936). The Philosophy of Rethoric. New York and London: Oxford University Press.
Ritchie, D. (2006). Context and Connection in Metaphor. New York: Palgrave-Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230286825
Ritchie, D. (2011). "Justice is blind": A model for analyzing metaphor transformations and narratives in actual discourse. Metaphor and the Social World. 1, 70-89. DOI: https://doi.org/10.1075/msw.1.1.08rit
Rogowska, A. (2007). Synestezja. Opole: Oficyna Wydawnicza.
Rosińska, A. (2005). Rola synestezji w obrazowaniu zapachu. Studia Filologiczne Akademii Świętokrzyskiej. 18, 65-77.
Schank, R. & Abelson, R. (1977). Scripts, plans, goals, and understanding: An inquiry into human knowledge structures. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Searle, J. R. (1993). Metaphor. Metaphor and Thought. Ed. by A. Ortony. Cambridge: Cambridge Uniwersity Press, 83-111. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139173865.008
Sedivy, S. (1997). Metaphors Picture, Pulsars, Platypuses. Metaphor and Symbol. 12 (2), 95-112. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327868ms1202_1
Semino, E. (2008). Metaphor in Discourse. Cambdridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511816802.015
Shutova, E., Lin, S., & Korhonen, A. (2010). Metaphor Identification Using Verb and Noun Clustering. Proceedings of the 23rd International Conference on Computational Linguistics (Coling 2010). Beijing: Chu-Ren Huang and Dan Jurafsky.
Skorczynska, H. & Deignan, A. (2006). Readership and purpose in the choice of economics metaphors. Metaphor and Symbol. 21(2), 87-104. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327868ms2102_2
Soskice, J. (1985). Metaphor and Religious Language. Oxford: Oxford University Press.
Steen, G. J., Dorst, A. G., Herrmann, J. B., Kaal, A., Krennmayr, T., Pasma, & T. (2010). A Method for Linguistic Metaphor Identification. From MIP to MIPVU. Amsterdam: John Benjamins. DOI: https://doi.org/10.1075/celcr.14
Stefanowitsch, A. & Gries S. Th. (Eds). (2006). Corpus-Based Approaches to Metaphor and Metonymy. Berlin: Mouton de Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110199895
Tannen, D. (1993). What’s in the Frame? Surface Evidence for Underlying Expectations. Framing in Discourse. Ed by D. Tannen. New York: Oxford University Press, 14-43.
Termińska, K. (1992). Metafora synestezyjna. Poradnik Językowy. 3, 201-207.
Tokarski, R. (2004). Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie. Lublin: Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Ullman, S. (1962). Semantics: an introduction to the science of meaning. Oxford: Blackwell.
Werning, M., Fleischhauer, J., & Beseoglu H. (2006). The cognitive accessibility of synesthetic metaphors. Proceedings of the Twenty-eighth Annual Conference of the Cognitive Science Society. (Eds.) R. Sun & N. Miyake. London: Lawrence Erlbaum Associates, 2365-2370.
Wierzbicka, A. (1971). Porównanie - gradacja - metafora. Pamiętnik Literacki. LXII. Z.4, 126-147.
Witucka, M. (1998). Jak opisuje się zapachy w reklamie perfum. Poradnik Językowy. 3, 1-8.
Wróblewski, P. (1998). Struktura, typologia i frekwencja polskich metafor. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Zawisławska, M. (2004). Czasowniki oznaczające percepcję wzrokową we współczesnej polszczyźnie: ujęcie kognitywne. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Zielińska, K. (2011). Obiekt w (semantycznym) polu widzenia: analiza kontrastywna czasowników percepcji wzrokowej w języku polskim i niemieckim. Warszawa: Uniwersytet Warszawski. Instytut Germanistyki. Wydział Neofilologii.
Żurowski, S. (2012). Wyrażenia percepcji słuchowej w języku polskim: analiza semantyczna. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2016 Magdalena Anna Zawisławska
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
