Pamięć międzypokoleniowa: od czasów przed Holokaustem do okresu postjugosłowiańskiego
DOI:
https://doi.org/10.11649/ch.2020.004Słowa kluczowe:
Holokaust, Jugosławia, pamięć międzypokoleniowa, pamięć komunikacyjna, gender, biografa, autobiografa, hybrydyczność gatunkuAbstrakt
Artykuł analizuje książkę Fanika jako przykład prozy dokumentalnej, autorstwa dwóch kobiet należących kolejno do pierwszego i drugiego pokolenia ocalałych z Holokaustu. Są to pochodzące z Sarajewa matka i córka – Hanna Altarac/Fanika Lučic i Branka Jovičic. Ramy czasowe historii życia Hanny/Faniki (ur. 1922 w sefardyjskiej rodzinie) zbiegają się z historią Jugosławii (powstanie państwa i okres międzywojenny, II wojna światowa i Holokaust, powojenny socjalistyczny okres, rozpad kraju i okres postjugosłowiański), co stanowi istotny punkt wyjścia dla kontekstualizacji narracji. W artykule poddano analizie zarówno motywację ocalałej z pierwszego pokolenia Faniki Lučić do przedstawienia swoich wspomnień z Holokaustu, podkreślając znaczenie pamięci komunikacyjnej jako narzędzia służącego do przekazywania wspomnień ocalałemu z drugiego pokolenia, jak i proces transferu wspomnień z narracji prywatnej do publicznej. Dalsza analiza odnosi się do ogólnych ram narracji, jej hybrydowego charakteru i jej pozycji liminalnej w punkcie, w którym biografia i autobiografia spotykają się i współdziałają. Ponieważ mediacja jest procedurą kluczową w Fanice, zwrócono uwagę na określenie stopnia mediacji, jej zmienności poprzez narrację, a także jej wpływu na narracyjne podstruktury (segmenty narracyjne). Wreszcie zidentyfikowano, zinterpretowano i osadzono w kontekście kilka wyznaczników płci pojawiających się na różnych poziomach tekstu. Podsumowując, książka miała na celu nie tylko przekazanie świadectwa o Holokauście Faniki Lučić, ale także przedstawienie biograficznego opisu jej życia w socjalistycznej Jugosławii, jej doświadczeń wojny w Bośni i ostatniej fazy jej życia jako imigrantki w Kanadzie. Pamięć międzypokoleniowa i płeć odgrywają kluczową rolę w hybrydowej strukturze tej książki, która wnosi istotny wkład do jugosłowiańskiej literatury Holokaustu.
Bibliografia
Andrić, I. (n.d.). The house on its own / Kuća na osami. The Ivo Andrić Foundation. http:// www.ivoandric.org.rs/english/worksen/short-stories/191-the-house-on-its-own #fragment
Assmann, J. (2008). Communicative and cultural memory. In A. Erll & A. Nünning (Eds.), Cultural memory studies: An international and interdisciplinary handbook (pp. 109–118). https://doi.org/10.1007/978-90-481-8945-8_2 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110207262.2.109
Badurina, N. (2009). Proučavanje holokausta iz ženske perspektive. In S. Prlenda (Ed.), Sjećanja žena žrtava nacizma i nedemokratskih režima (pp. 35–46). Centar za ženske studije.
Benyovsky, L. (1996). Fašistički logor Kampor na Rabu prema sačuvanim bilješkama Elvire Kohn. In I. Goldstein (Ed.), Antisemitizam, Holokaust, antifašizam (pp. 214–223). Židovska općina Zagreb.
Dražić, S. (2013). Stvarni i imaginarni svetovi Judite Šalgo. Futura.
Jovičić, B. (n.d.). Fanika (M. Jovičić, B. Banjac, & M. Boonstra, Trans.).
Jovičić, B. (2017). Fanika. Svet knjige.
Katan Benzion, D. (2002). Nokheḥut ṿe-heʻalmut: Yehudim ṿe-Yahadut be-Yugoslavyah le-sheʻavar bi-reʼi ha-sifrut [Presence and disappearance, Jews and Judaism in former Yugoslavia in the mirror of literature]. Magnes Press.
Katan Benzion, D. (2014). The feminine voyage in the post-Holocaust Jewish literature of former Yugoslavia. Interkulturalnost, 2014(7), 186–191.
Koch, M. (in press). Autobiography and Biography as Tools of Cultural Manifestations of Gender in Serbian and Jewish [Counter] Memory: Paulina Lebl Albala. In M. Rajner, K. Šmid, K. Vidaković Petrov (Eds.), Crossing Borders: Jewish History and Culture in Southeastern Europe. Brill.
Koch, M., & Taczyńska, K. (Eds.). (2018). Strategies of survival: Balkan women and cultural representations of memory [Special issue]. Studia Judaica, 2018(1[41]).
Taczyńska, K. (2017a). Pamięć matki – pamięć o matce: O Dzienniku pewnej Judyty Ženi Lebl. Miscellanea Posttotalitariana Wratislaviensia, 6, 217–231. https://doi. org/10.19195/2353-8546.6.17 DOI: https://doi.org/10.19195/2353-8546.6.17
Taczyńska, K. (2017b). “A scattered mosaic of records and reminiscences”: Ženi Lebl’s war Odyssey in her personal writings. In U. Markowska-Manista & J. Pilarska (Eds.), An introspective approach to women’s intercultural fieldwork (pp. 68–102). Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grze-gorzewskiej w Warszawie.
Taczyńska, K. (2018a). A dokąd teraz?: Problematyka obozowa w perspektywie jugosłowiańskiej: Przypadek Elviry Kohn. Acta Universitatis Lodziensis: Folia Litteraria Polonica, 47(1), 135–158. https://doi.org/10.18778/1505-9057.47.10 DOI: https://doi.org/10.18778/1505-9057.47.10
Taczyńska, K. (2018b). Okviri sećanja: Na primeru ličnih dokumenata Milojke Mezorane i Zlate Filipović. In M.
Giger, H. Kosáková, & M. Příhoda (Eds.), Proměny kulturní paměti ve slovanském areálu (pp. 23–36). Filozofická fakulta Univerzity Karlovy.
Vidaković Petrov, K. (1993). La Doncella Guerrera. Jewish Folklore and Ethnology Review, 15(2), 23–28.
Vidaković Petrov, K. (2014). The gender perspective in Sephardic ballads from the Balkans. Ladinar: Estudios en la literatura, la música y la historia de los sefardíes, 7–8, 317–328.
Vidaković Petrov, K. (2015). Tradition and gender in the Sephardic community of Macedonia. In B. Romano Nikolić (Ed.), Jews in Macedonia: History, tradition, culture, language and religion (pp. 37–48). Jewish Community in the Republic of Macedonia.
Vidaković Petrov, K. (2016). Jamila Andjela Kolonomos: de las memorias al libro conmemorativo. In P. Díaz-Mas & E. Martín Ortega (Eds.), Mujeres sefardíes lectoras y escrituras, siglos XIX-XXI (pp. 243–260). Iberoamericana-Vervuert. https://doi.org/10.31819/9783954878864-012 DOI: https://doi.org/10.31819/9783954878864-012
Vidaković Petrov, K. (2017). The Holocaust in Yugoslavia: Questions of identity. In D. Michman (Ed.), Hiding, sheltering, and borrowing identites: Avenues of rescue during the Holocaust (pp. 343–365). The International Institute for Holocaust Research, Yad Vashem.
Vidaković Petrov, K. (2018a). Memory mediation by first- and second-generation survivors: Why they said nothing: Mother and daughter on one and the same war by Magda Bošan Simin and Nevena Simin. Studia Judaica, 2018(1[41]), 31–54. https://doi.org/10.4467/24500100STJ.18.003.9173 DOI: https://doi.org/10.4467/24500100STJ.18.003.9173
Vidaković Petrov, K. (2018b, July 16). Women’s Holocaust literature in Yugoslavia [conference presentation]. 11th Congress of the European Association of Jewish Studies, Kraków, Poland.
Waxman, Z. V. (2006). Writing the Holocaust: Identity, testimony, representation. Oxford University Press.
Weitzman, L. J., & Ofer, D. (1998). The role of gender in the Holocaust. In D. Ofer & L. J. Weitzman (Eds.), Women in the Holocaust (pp. 1–18). Yale University Press.
Young, J. E. (1988). Holocaust video and cinematographic testimony. In J. E. Young, Writing and rewriting the Holocaust: Narrative and the consequences of interpretation (pp. 157–171). Indiana University Press.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2020 Кринка [Krinka] Видаковић-Петров [Vidaković-Petrov]
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
