Przysięga świadectwa: O gułagu i intertekstualnej ekonomii literatury (Karlo Štajner, Warlam Szałamow, Danilo Kiš)
DOI:
https://doi.org/10.11649/ch.2019.018Słowa kluczowe:
ekonomia, Gułag, świadek, świadectwo, Karlo Štajner, Warłam Szałamow, Danilo Kiš, (post)pamięćAbstrakt
Wychodząc naprzeciw koncepcjom mówiącym o „poetyce niewyrażalności” literackich świadectw oraz założeniu o „spóźnieniu i upadku świadectwa” (G. Agamben, Sh. Felman, D. Laub), artykuł podejmuje problematykę ekonomicznych podstaw literatury poprzez analizę znaczeń (symboli) metafor ekonomicznych w pamiętniku Siedem tysięcy dni na Syberii Karlo Štajnera oraz opowiadaniu Z lend lease’u Warłama Szałamowa, a także poprzez wskazanie na różne aspekty intertekstualnej i międzykulturowej wymiany pomiędzy wspomnieniami Štajnera a fikcyjną literaturą „pseudo-faktu” Danilo Kiša w książce Grobowiec dla Borysa Dawidowicza. Czym jest świadectwo i czy może być – biorąc pod uwagę to, kim jest świadek i język, w którym daje świadectwo – „ważne”, „wartościowe”, „użyteczne”, używając języka ekonomii? Czy możemy zinterpretować literackie przywłaszczenie wspomnień Štajnera dokonane przez Kiša jako jeden ze sposobów przywracania prawa głosu nie tylko Štajnerowi, ale także ojcu Kiša, który zginął w Auschwitz? Jakie są zastosowania hipotezy ekonomicznej w literaturoznawstwie?
Bibliografia
Agamben, G. (1999). Remnants of Auschwitz: The witness and the archive. New York, NY: Zone Books.
Applebaum, A. (2003). Gulag: A history. New York, NY: Anchor Books.
Beganović, D. (2007). Pamćenje trauma: Apokaliptična proza Danila Kiša. Zagreb: Naklada Zoro.
Birnbaum, M. D. (1989). History and human relationships in the fiction of Danilo Kis. Cross Currents, 8, 345–360.
Boym, S. (2010). Another freedom: The alternative history of an idea. Chicago, IL: Chicago University Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226069753.001.0001 DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226069753.001.0001
Brodsky, I. (2010). Introduction. In D. Kiš, A tomb for Boris Davidovich (pp. ix–xvii). Normal, IL: Dalkey Archive Press. (1st edition 1980).
Crnković, G. P. (2000). Literature against the closures of language: “A tomb for Boris Davidovich” by Danilo Kiš and “Silence” by John Cage. In G. P. Crnković (Ed.), Imagined dialogues: Eastern European literature in conversation with American and English literature (pp. 15–62). Evanston, IL: Northwestern University Press.
Czarny, N. (1984). Imaginary-real lives: On Danilo Kiš (C. Vincent, Trans.). Cross Currents, 3, 279–284.
Debeljak, A. (2013–2014). Durable fiction: Danilo Kiš and his library. IWM Post, 2013–2014(112 (winter)), 21–22.
Đorđić, S. (1980). Sugestivnost uvećanja. In B. Krivokapić (Ed.), Treba li spaliti Kiša? (p. 33). Zagreb: Globus. (1st edition 1976).
Eaglestone, R. (2002). Identification and the genre of testimony. Immigrants & Minorities: Historical Studies in Ethnicity, Migration and Diaspora, 21(1–2), 117–140. https://doi.org/10.1080/02619288.2002.9975035 DOI: https://doi.org/10.1080/02619288.2002.9975035
Felman, S., & Laub, D. (1992). Testimony: Crises of witnessing in literature, psychoanalysis, and history. New York, NY: Routledge.
Gorjup, B. (1994, March 22). Textualizing the past: The function of memory and history in Kis's fiction. Review of Contemporary Fiction. Retrieved from https://www.thefreelibrary.com/Textualizing+the+past%3a+the+function+of+memory+and+history+in+Kis%27s...-a015075774
Halpert-Zamir, L. (1992). Danilo Kiš: Jedna bolna, mračna odiseja. Beograd: Anteum.
Hirsch, M. (2008). The generation of postmemory. Poetics Today, 29(1), 103–128. https://doi.org/10.1215/03335372-2007-019 DOI: https://doi.org/10.1215/03335372-2007-019
Hörisch, J. (2000). Heads or tails: The poetics of money (A. H. Marschall, Trans.). Detroit, MI: Wayne State University Press.
Jelača, D., & Lugarić, D. (2018). The “radiant future” of spatial and temporal dis/orientations. In J. Bailyn, D. Jelača, & D. Lugarić (Eds.), The future of (post)socialism: Eastern European perspectives (pp. 1–16). New York, NY: SUNY Press.
Jeremić, D. M. (1981). Narcis bez lica. Beograd: Nolit.
Jukić, T. (2013). Between Auschwitz and Siberia: James Joyce, Danilo Kiš, and a zoning of totalitarianism. In A. O'Malley & E. Patten (Eds.), Ireland, West to East: Irish cultural connections with Central and Eastern Europe (pp. 135–158). Oxford: Peter Lang.
Kiš, D. (1980). Banalnost je neuništiva kao plastična boca. In B. Krivokapić (Ed.), Treba li spaliti Kiša? (pp. 67–77). Zagreb: Globus. (1st edition 1976).
Kis, D. (1988, July 10). Siberia taught him a few things: An “enemy of the people” returns. The New York Times. Retrieved from https://www.nytimes.com/1988/07/10/books/siberia-taught-him-a-few-things-an-enemy-of-the-people-returns.html?pagewanted=1
Kiš, D. (2001). A tomb for Boris Davidovič (D. Mikić-Mitchell, Trans.). Normal, IL: Dalkey Archive Press.
Kiš, D. (2008). Čas anatomije. Sarajevo: Međunarodni centar za mir.
Krivokapić, B. (Ed.). (1980). Treba li spaliti Kiša? Zagreb: Globus.
Lachmann, R. (2006). Danilo Kiš: Factography and thanatography (A tomb for Boris Davidovich, Psalm 44, The Hourglass). Partial Answers, 4(2), 219–238. https://doi.org/10.1353/pan.0.0114 DOI: https://doi.org/10.1353/pan.0.0114
Laplanche, J., & Pontalis, J.-B. (2006). Language of psycho-analysis (D. Nicholson-Smith, Trans.). London: Karnac Books.
Longinović, T. Z. (2013). Granična kultura: Politika identiteta u četiri slovenska romana 20. veka (D. Mitrović Longinović, Trans.). Beograd: Službeni glasnik.
Majić, I. (2017). Pripovjedna (ne)moć sjećanja: Analiza književnog djela Meše Selimovića. Zagreb: Zavod za znanost o književnosti & Hrvatska sveučilišna naklada.
Mandić, I. (1980). Potresne (neizmišljene) priče. In B. Krivokapić (Ed.), Treba li spaliti Kiša? (pp. 25–26). Zagreb: Globus. (1st edition 1976).
Maroević, T. (2016). Između Borhesa i Štajnera. In R. V. Ivanović (Ed.), Danilo Kiš: Osamdeset godina od rođenja (1935-2015) (pp. 91–97). Podgorica: Crnogorska akademija nauka i umjetnosti.
Matvejević, P. (1980). Historija, fikcija, intriga. In B. Krivokapić (Ed.), Treba li spaliti Kiša? (pp. 20–23). Zagreb: Globus.
Osteen, M. (1995). The intertextual economy. In M. Osteen (1995), The economy of Ulysses: Making both ends meet (pp. 203–249). Syracuse, NY: Syracuse University Press.
Petzer, T. (2007, June 6). Olimp vorov: Fikasacija sledov u Varlama Šalamova i Danilo Kiša. Ostoeuropa, 205–220. Retrieved from https://shalamov.ru/research/61/8.html#n77
Ricoeur, P. (1980). Chapter 3: The hermeneutics of testimony (D. Stewart & C. E. Reagan, Trans.). In P. Ricoeur, Essays on biblical interpretation. Retrieved from https://www.religion-online.org/book-chapter/chapter-3-the-hermeneutics-of-testimony/
Rupel, D. (1980). Treća runda. In B. Krivokapić (Ed.), Treba li spaliti Kiša? (pp. 129–134). Zagreb: Globus. (1st edition 1977).
Shalamov, V. (1994). Kolyma tales (J. Glad, Trans.). London: Penguin Books.
Shell, M. (1993). The economy of literature. Baltimore, MD: The Johns Hopkins University Press. DOI: https://doi.org/10.56021/9780801820304
Štajner, K. (1971). 7000 dana u Sibiru. Zagreb: Globus.
Tatarenko, A. (2008). U začaranom trouglu: Crnjanski, Kiš, Pekić: Eseji i studije. Zaječar: Matična biblioteka “Svetozar Marković”.
Thompson, M. (2013). Birth certificate: The story of Danilo Kiš. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Thompson, M. (2014). An alphabet for Danilo Kiš. Wasafiri, 29(2), 65–71. https://doi.org/10.1080/02690055.2014.885640 DOI: https://doi.org/10.1080/02690055.2014.885640
Visković, V. (1980). Kiševo umijeće nasljedovanja. In B. Krivokapić (Ed.), Treba li spaliti Kiša? (pp. 29–31). Zagreb: Globus. (1st edition 1976).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Danijela Lugarić Vukas
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
