Kūkai jako oświecony myśliciel transkulturowy: ponowne tkanie w tym życiu kulturowych nici z uniwersalnego źródła

Abstrakt

Fakt wymyślenia japońskiego sylabariusza hiragana przez japońskiego mnicha buddyjskiego Kūkaia 空海 (lub też Kōbo Daishi) do dziś pozostaje przedmiotem akademickich debat i może nim pozostać tak długo, jak długo będziemy dyskursywnie trzymać się horyzontalnej wizji rzeczywistości. W eseju autorka twierdzi, że aby znaleźć odpowiedź na tę łamigłówkę należy uznać Kūkaia za osobę dochodzącą do transkulturowości (transculturalist-in-the-making). Mnich zawdzięcza to wyjątkowym sytuacjom, które napotkał w domu i za granicą, ale także, co ważniejsze, sposobowi, w jaki na nie zareagował. Kiedy zaczniemy postrzegać „jego wynalazek” jako coś więcej niż uproszczone przedstawienia japońskich fonemów, ujawni się on jako naturalny produkt uboczny pierwotnych poszukiwań Kūkaia – droga do oryginalnego przekazu buddyzmu ezoterycznego. Sugeruje to, że ścieżka jego duchowego poszukiwania, która kwestionuje również kondycję własnej kultury, jest z natury rzeczy połączona z semantyką. Publicznie Kūkai zakładał, że nowy rząd powinien pomóc Japonii skierować się ku autentycznej kulturze zamiast kontynuować naśladownictwo prestiżowego modelu zagranicznego epoki Tang. Osobiście szukał metody, która pomogłaby jednostce osiągnąć oświecenie, które według niego było możliwe jeszcze w tym życiu. W konsekwencji, transkulturowa wyprawa Kūkaia doprowadziła go do świętego królestwa języka. W związku z tym autorka nie waha się twierdzić, że Kūkai, jako myśliciel transkulturowy, mógł wybrać anonimowość. Mnichowi wystarczało zasianie ziarna trwałości japońskiej kultury, językowo poprzez sylabariusz kana i rytualnie poprzez działanie dharmy wcielonej w cesarzy, a jego dziedzictwo mogło pozostać bezimienne. Do tego, jak żył Kūkai pasują słowa wypowiedziane przez Linji Yixuan w koanie Zen: „Jeśli spotkasz Buddę na drodze, zabij go”.

Esej jest próbą wyjaśnienia transkulturowych podstaw Kūkaia, które doprowadziły do powstania sylabariusza kana. Całość opiera się na języku fenomenologii, który pojawił się na początku XX wieku na Zachodzie, w fazie rozwoju stosunków kulturalnych Wschód-Zachód. W przeciwieństwie do dyskursywnego podejścia kartezjańskiego, które kategoryzuje Wschód jako „tajemniczy”, fenomenologia pozwala na używanie języka zachodniego, dając możliwość wyjaśnienia „strukturalnie niewidzialnego”, które tkwi we wschodniej retoryce – potężnym, choć niejednoznacznym partnerze ontologicznym.

Mocno stłumiona egzystencja fizyczna, która mimo wszystko pojawiła się jako wyraz ciemnej „inności”, teraz łączy się z umysłem jako egalitarny współ-katalizator. Razem pomogą rozwikłać działanie prawdy w jej dynamicznym związku. Myśliciel transkulturowy jest filarem prawdy, jak stary strażnik ognia. W tym duchu esej świętuje trans-chronologicznie zrealizowany moment wielu transkulturowych doświadczeń, których czas właśnie nadszedł. Honoruje on pierwotny czynnik, który, gdy pozwalamy mu ujawnić się intersubiektywnie naszej świadomości, rozbrzmiewa na styku człowieka z naturą. Hołd złożony książce „Pamiętnik z Tosy” Kino Tsurayukiego, japońskiego pisarza z X wieku, jest nie tylko bezpośrednią odpowiedzią na dziedzictwo językowo-kulturowe Kūkaia, ale także pośrednio odpowiedzią na jego pierwotne dociekania – czy można doznać oświecenia w tym życiu?