Wpływ rekonkwisty na prawo islamskie w Al-Andalus w świetle wybranych fatw
DOI:
https://doi.org/10.11649/ch.2017.003Słowa kluczowe:
Al-Andalus, prawo malikickie, rekonkwistwa, fatwy, szariat, życie codzienne w średniowieczu, jeńcy muzułmańscyAbstrakt
Życie na styku świata muzułmańskiego i chrześcijańskiego wpływało na obie strony. Odcisnęło także swe piętno na prawie muzułmańskim (szariacie), co można zaobserwować w bardzo cennym źródle – fatwach (muzułmańskich orzeczeniach prawnych). Niniejsza praca omawia problemy związane z rekonkwistą w oparciu o fatwy zebrane z obszaru Al-Andalus (muzułmańskiej Hiszpanii i Portugalii) oraz Afryki Północnej w kompilacji Al-Wanšarīsīego. Rozważane zagadnienia obejmują wykup jeńców, obronę muzułmańskich miast oraz relacje handlowe z chrześcijanami. Tym samym wyłania się obraz wpływu rekonkwisty na życie codzienne muzułmanów, tak jak został on zachowany w fatwach omawianego okresu.
Bibliografia
Amar, É. (1908–1909). Al-Mi‛y ar: la pierre de touché des fétwas de Ahmed al-Wanscharisi: choix de consultations juridiques des faqih-s du Maghreb. Paris: E. Leroux
Bielawski, J. (1973). Islam – religia państwa i prawa. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Carballeira Debasa, A. M. (2011a). Caridad y poder politico en época omeya. In A. M. Carballeira Debasa (Ed.), Estudios Onomástico-biográficos de Al-Andalus XVI, Caridad y compasión en biografías islámicas. Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas.
Carballeira Debasa, A. M. (2011b). Pauvreté et fondations pieuses dans la Grenade naṣride: Aspects sociaux et juridiques. Arabica, 52(3), 391–416. https://doi.org/10.1163/1570058054191806 DOI: https://doi.org/10.1163/1570058054191806
Corriente, F. (1997). A Dictionary of Andalusi Arabic. Leiden: Brill. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004492684
Deguilhem, R. (2008). The Waqf in the city. In S. K. Jayyusi (Ed.), The city in the Islamic world (Vol. 2, pp. 923–950). Leiden: Brill. https://doi.org/10.1163/ej.9789004162402.i-1500.248 DOI: https://doi.org/10.1163/ej.9789004162402.i-1500.248
Fierro, M. (1989). The Introduction of ḥadīṯ in al-Andalus (2nd/8th – 3rd/9th centuries). Der Islam, 66(1), 68–83. https://doi.org/10.1515/islm.1989.66.1.68 DOI: https://doi.org/10.1515/islm.1989.66.1.68
Fierro, M. (1991). El derecho maliki en Al-Andalus: Siglos II/VIII-V/IX. Al-Qanṭara, 12, 119–132.
Friedmann, Y. (2006). Tolerance and Coercion in Islam: Interfaith Relations in the Muslim Tradition. New York, NY: Cambridge University Press.
Glick, T. (2005). Islamic and Christian Spain in the Early Middle Ages. Leiden: Brill. DOI: https://doi.org/10.1163/9789047415589
Goldziher, I. (1889). Muhammedanische Studien. Halle: M. Niemeyer.
Hallaq, W. B. (2009). An Introduction to Islamic law. Oxford: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511801044 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511801044
Al-Ḥumaydī, (1966). Ǧaḏwat al-muqtabis fī ḏikr wulāt Al-Andalus. Al-Qāhira: Ad-Dār Al-Miṣrīya.
Ibn Al-Faraḍī. (1989). Tārīẖ ʿulamā’ Al-Andalus ( Ibrāhīm Al-Abyārī, Ed., Vols. 1–3). Bayrūt: Dār Al-Kitāb Al-Lubnānī.
Ibn Al-Ḥāriṯ Al-Ḥušanī. (1992). Aẖbār al-fuqahā’ wa-l-muḥaddiṯīn (M. L. Avila & L. Molina, Eds.). Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas.
Ibn Baškuwāl. (1989). Kitāb aṣ-ṣila (I. Al-Abyārī, Ed.). Al-Qāhira-Bayrūt: Dār Al-Kitb Al-Lubnānī/Dār Al-Kitāb Al-Miṣrī.
Idris, R. H. (1967). Réflexions sûr le Malikisme sous les Umayyades d’Espagne. In Atti del terzo Congresso di Studi Arabi e Islamici (pp. 397–414). Napoli: Instituto Universitario Orientale.
Jakubowski, F. A. (2016). Małżeństwo w Kordobie (VIII-XIII w.) w świetle prawa muzułmańskiego: Teoria i praktyka. In A. Żuchowska & K. Bałękowski (Eds.), Życie codzienne w antycznej i średniowiecznej Europie – wybrane zagadnienia (pp. 33–54). Lublin: Tygiel.
Kennedy, H. (1996). Muslim Spain and Portugal: A political history of al-Andalus. London: Longman.
Lagardére, V. (1995). Histoire et société en Occident musulman au moyen âge : Analyse du «Miyār» d’Al-Wanšarīsī. Madrid: Casa de Velázquez. DOI: https://doi.org/10.4000/books.cvz.2378
Lévi-Provençal, É. (1953-1954). Historie de l’Espagne musulmane (Vols. 1–3). Paris: G.-P. Maisonneuve & Cie.
Linant de Bellefonds, Y. (1971). Idda. In Encyclopedia of Islām (2nd ed., Vol. 3, pp. 1010–1013). Leiden: Brill.
Lopez Ortiz, J. (1930). La Reception de la escuela malequí en España. Annuario de Historia del Derecho Español, 7, 52–56.
Lopez Ortiz, J. (1932). Derecho musulmán. Barcelona: Editorial Labor.
Mawlawi, F. (2003). Prosty wykład głównych praktyk religijnych islamu (J. Banasik, Trans.). Polska [Białystok]: Stowarzyszenie Studentów Muzułmańskich w Polsce.
O’Callaghan, J. F. (1990). The Mudejars of Castille and Portugal in the twelfth and thirteenth centuries. In J. M. Powell (Ed.), Muslims under Latin Rule, 1100-1300 (pp. 11–55). Princeton, NJ: Princeton Legacy Library. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400861194.11
O’Callaghan, J. F. (2003). Reconquest and Crusade in Medieval Spain. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. https://doi.org/10.9783/9780812203066 DOI: https://doi.org/10.9783/9780812203066
Peters, R. et al. (1997). Waqf. In Encyclopedia of Islām (2nd ed., Vol. 9, pp. 55–99). Leiden: Brill.
Schacht, J. (1950). The Origins of Muhammadan jurisprudence. Oxford: Clarendon Press.
Schacht, J. (1982). An Introduction to Islamic law. Oxford: Clarendon Press.
Staëvel, J.-P. van. (2006). Institution judiciaire et production de la norme en al-Andalus aux IXe et Xe siècles. In F. Géal (Ed.), Regards sur al-Andalus (VIIIe-XVe siécles) (pp. 47–80). Madrid: Collection de la Casa Velázquez. DOI: https://doi.org/10.4000/books.cvz.1483
Turki, A. M. (1971). Le vénération pour Mālik et la physionomie du mālikisme andalou. Studia Islamica, 1971(33), 41–56. https://doi.org/10.2307/1595027 DOI: https://doi.org/10.2307/1595027
Verlinden, C. (1955). L’esclavage dans l’Europe Médiévale: T. 1. Peninsule Iberique-France. Brugge: De Tempel.
Wanšarīsī, Al-. (1896–1898). Al-Mi‛y ār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vols. 1–12). Fés: Al-ʿArabī Al-Azraq.
Wanšarīsī, Al-. (1981a). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛rib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib. Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981b). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 1). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981c). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 2). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981d). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 3). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981e). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 5). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981f). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 7). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981g). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 8). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wanšarīsī, Al-. (1981h). Al-Mi‛yār al-muġrib wa al-al-ǧāmi‛ al-mu‛r ib ‛an fatāwā ahl Ifriqiya wa Al-Andalus wa Al-Maġrib (Vol. 9). Ar-Ribāṭ: Dār Al-Ġarb Al-Islāmī.
Wasserstein, D. (1985). The Rise and Fall of the Party Kings. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Wilk, M. (2011). Le malikisme et les Omeyyades en al-Andalus: le droit et idéologie du pouvoir. Annales Islamologiques, 45, 101–122.
Zorgati, R. J. (2012). Pluralism in the Middle Ages: Hybrid Identities, Conversion, and Mixed Marriages in Medieval Iberia. New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203800478
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Filip Andrzej Jakubowski
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
