Ćwiczenia pisemne: magia przodków i nowi intelektualiści w powieściach Mii Couto, Lhoussaina Azerguiego i Doroty Masłowskiej

Abstrakt

Na podstawie powieści Um rio chamado tempo, uma casa chamada terra Mii Couto (2002), Le pain des corbeaux Lhoussaina Azerguiego (2012) oraz Paw królowej Doroty Masłowskiej (2005) dokonano analizy zjawiska wyłonienia się nowej postaci intelektualisty, zwracającego się przeciwko nadużyciom rodzimych instancji ucieleśniających przemoc symboliczną w warunkach postkolonialnych. Co zaskakujące, można tu dostrzec podobieństwa występujące w tak różnych warunkach, jak współczesna rzeczywistość Maroka, Mozambiku i Polski. Nowy intelektualista wyłania się z kultury oralnej i sięga po pismo, by napiętnować nadużycia stanowiące odbicie minionych form przemocy w nowych warunkach, w tym fikcyjną, sztucznie forsowaną wizję narodowej jedności. Z taką sytuacją można się spotkać zarówno w Mozambiku, gdzie ignoruje się głębokie zróżnicowanie kultur etnicznych, jak i w Maroku, gdzie rzekomą jedność postkolonialnego narodu przekreśla odrębność Arabów i Berberów. W Polsce to zafałszowanie wiąże się z rzekomą kluczową rolą inteligencji, monopolizującej pisanie i zamykającej pozostałe grupy społeczne w hip-hopowej oralności. Młodzi intelektualiści buntują się poniekąd przeciwko pokoleniu rodzicielskiemu, szukają zaś oparcia u przodków, budując pomost solidarności między światem kultury piśmiennej a kulturami tradycyjnymi.