Call for Papers Kultura piśmiennicza Słowian Adeptus 2026

Call for Papers Kultura piśmiennicza Słowian Adeptus 2026

 

Tegoroczny 23 numer czasopisma Adeptus za 2026 rok dedykujemy kulturze piśmienniczej Słowian. Święty Cyryl apostoł Słowian przygotował pierwsze pismo głagolicę do zapisywania słowiańskiego języka staro-cerkiewno-słowiańskiego używanego w okolicach Tesalonik. Najstarsze zabytki tego języka pochodzą z IX w. i ściśle wiążą się z misją chrystianizacyjną świętych Cyryla i Metodego. Głagolica rozprzestrzeniła się wśród obszarów, do których dotarli Cyryl i Metody oraz ich uczniowie. Z czasem w nieznanych okolicznościach narodziła się cyrylica, którą posługiwano się już w IX w. a w późniejszych czasach upowszechniła się w użyciu wśród Słowian południowych i wschodnich. Dzięki temu kultura językowa Słowian liczy sobie ponad 1000 lat. Nie wszyscy Słowianie przyjęli cyrylicę jako pismo do zapisywania swojego języka. Część Słowian, zwłaszcza zachodnich i część południowych, zdecydowała się w późniejszym czasie na stosowanie łacińskiego alfabetu do zapisu swoich języków, wprowadzając różnorodne metody przystosowywania go do zapisu języków słowiańskich. Doniosłą rolę w rozwoju kultury piśmienniczej Słowian zachodnich i części południowych odegrali czescy husyci. W Czechach przed husytyzmem posługiwano się łacińskim alfabetem do zapisywania języka czeskiego z obfitym wykorzystaniem dwuznaków. U schyłku XIV w. i na początku XV w. zaczęto posługiwać się zreformowanym alfabetem z zastosowaniem najpierw kropek nad wybranymi literami zastępującymi wcześniej stosowane dwuznaki a później haczykami nad wybranymi literami. Ta innowacja i dostosowanie alfabetu łacińskiego do pisania w języku czeskim stały się szeroko przyjętym rozwiązaniem, za którym podążyli licznie Słowianie zachodni i po części południ. Wyjątkiem pozostała polszczyzna, która nie przyjęła czeskiej propozycji i po dziś dzień obficie stosuje dwuznaki i trójznaki do zapisu języka.

 

Pismo to wielki dar dla całej słowiańszczyzny. Słowianie zachodni zanim zaczęli używać pisma łacińskiego do zapisywania swoich języków posługiwali się też często łaciną do pielęgnowania swojej kultury piśmienniczej choć wyrażanej przy użyciu języka niesłowiańskiego. Dzięki temu wynalazkowi Słowianie mogli osiągnąć nowy, dotąd nieosiągalny poziom kultury i rozwoju.

 

Pragniemy, aby tegoroczny 23. numer Adeptusa obejmował teksty młodych naukowców i młodych naukowczyń poświęcone szeroko rozumianej kulturze piśmienniczej Słowian od najdawniejszych czasów, aż po współczesność. Zapraszamy do nadsyłania tekstów poświęconych takim zagadnieniom jak np. studia literackie, analiza języka prawnego, zagadnienia języka prostego, badania nad gwarami i dialektami, badania literatury pięknej, języka internetu, relacjom języków słowiańskich ze sztuczną inteligencją. Numer ten cechuje się otwartością i interdyscyplinarnością. Wskazane zagadnienia tematyczne to przykłady i nie wyczerpują możliwych propozycji artykułów pozostających w związku z kulturą piśmienniczą Słowian. Przyjmujemy artykuły w języku polskim albo w języku angielskim.

 

Uprzejmie prosimy o nadsyłanie tekstów do 15 kwietnia 2026 r. (środy) za pośrednictwem platformy czasopism Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

Nadal aktualna pozostaje zachęta wyrażona na stronie Adeptusa a mianowicie:

„Redakcja zaprasza do przesyłania tekstów zawierających nowe pomysły badawcze, poruszających szeroką gamę tematów, ale pozostających w zgodzie z celami czasopisma i kierowanych do przedstawicieli różnych pól badawczych i pochodzących z różnych krajów. Redakcja przyjmuje zgłoszenia ze wszystkich perspektyw badawczych.”

 

Redaktorzy naukowi

Wojciech Jasiński

Marcin Kurdyka

Adrien Quéret-Podesta