Ruś Podkarpacka jako część Czechosłowacji: historia, kultura, tożsamość narodowa
DOI:
https://doi.org/10.11649/a.2014.012Słowa kluczowe:
border studies, Czechoslovakia, Subcarpathian Rus, Ruthenia, minor Slavic languages, national identityAbstrakt
Ruś Podkarpacka weszła w skład Republiki Czechosłowackiej w wyniku traktatu podpisanego w Saint-Germain-en-Laye (1919). W następnym roku ogłoszono autonomię Rusi Podkarpackiej jako części Czechosłowacji. Ruś otrzymała szereg demokratycznych praw określonych przez Konstytucję. Jednym z nich było prawo do korzystania z własnego języka narodowego. Kodyfikacja języka Rusinów na Rusi Podkarpackiej nie została jeszcze zakończona i nadal jest problemem szeroko dyskutowanym we współczesnym językoznawstwie.
Po pierwszej wojnie światowej tereny Rusi Podkarpackiej były ubogim regionem rolniczym o niskim poziomie samoświadomości etnicznej zamieszkującej go ludności rusińskiej. Globalne procesy gospodarcze i polityczne zmieniły w sposób radykalny sytuację i zmusiły wykształconą część obywateli Rusi Podkarpackiej do rozpoczęcia dyskusji na temat swojego języka, kultury narodowej i literatury. Prezydent Czechosłowacji T. G. Masaryk brał udział w tej dyskusji i popierał rozwój kulturowy regionu.
W społeczeństwie rusińskim istniały dwie dzielące je orientacje: prorosyjska i proukraińska. Struktura narodowościowa regionu była bardzo złożona. Artykuł próbuje przybliżyć czytelnikowi problem przepływu idei narodowych na Rusi Podkarpackiej. W artykule omówiono kwestie historii kodyfikacji języka rusińskiego i tworzenia podręczników do gramatyki dla szkół. Oprócz tego przeanalizowana została rola rosyjskiego i ukraińskiego wkładu w rozwój kultury tego regionu. W badaniach uwzględniono kompleksową analizę słowiańskiej polityki i strategii kulturowych Masaryka.
Bibliografia
Beneš, E. (1996). Podkarpatsko a jeho vztah k Československu. Praha: Česká Expedice.
Dukhnovich, A. V. (1981). Istinnaia istoriia Karpato-Rossov. Montreal.
Generalní Staut pro organisaci a administraci Přikarpatské Rusi. (1997). In J. Hořec (Ed.), Dokumenty o Podkarpatské Rusi (pp. 12–14). Praha: Česká Expedice.
Gus’naĭ, I.(1921). Iazykovoĭ vopros v Podkarpatskoĭ Rusi. Priashev: Knigopechatnia „Sv. Nikolaia".
Hartl, A. (1924). Kulturní život osvobozené Podkarpatské Rusi. Praha: Nákladem Grafického, Knihařského a nakladatelského družstva.
Hora, A. (1919). Podkarpatská Rus: přehled poměrů Karpatoruských. Praha: Vydavá Československý Cizinecký Úřad.
Kochanyj-Goralčuk, K. (1931). Podkarpatská Rus v minulosti a přítomnosti. Praha: Státní Nakladatelství.
Krofra, K. (1995). Podkarpatská Rus a Českoskovensko. Praha: Česká Expedice.
Luchkaĭ, M. M. (1999–2004). Istorīia karpats’kikh rusinīv. Uzhgorod: Uzhgorods’kiĭ derzh. un-t.
Memorandum deputace selského stavu. (1997). In J. Hořec (Ed.), Dokumenty o Podkarpatské Rusi (pp. 42–48). Praha: Česká Expedice.
Memorandum o Podkarpatské Rusi. (1997). In J. Hořec (Ed.), Dokumenty o Podkarpatské Rusi (pp. 5–11). Praha: Česká Expedice.
Nečas, J. (1997). Politická situace na Podkarpatské Rusi (rok 1921). Praha: Česká Expedice.
Orlaĭ, I. S. (1804). Istoriia o karpato-rossakh ili o pereselenii rossiian v Karptskie gory i o prikliucheniiakh s nimi sluchivshikhsia. Severnyĭ Vestnik, (6-9).
Šafařík, P. (1826). Geschichte der slawischen Sprache und Literatur nach allen Mundarten. Ofen.
Voloshin, A. I. (1901). Metodicheskaia grammatika ugro-russkogo literaturnogo iazyka dlia narodnykh shkol. Ungvar: Vid-vo tov-va «Prosvīta».
Voloshin, A. I. (1902). Materinskīĭ iazyk v narodnoĭ shkole: korotkīia rukovodiashchīia zametki dlia narodnykh uchiteleĭ. Ungvar: Vid-vo tov-va «Prosvīta».
Voloshin, A. I. (1906). Azbuka ugro-russkago i tserkovno-slavianskago chtenīia. Ungvar: Vid-vo tov-va «Prosvīta».
Voloshin, A. I. (1921). O pis’mennom iazytse podkarpatskikh rusinov. Uzhgorod: Vid-vo tov-va «Prosvīta»; Lit. nauk. otdel.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2014 Ksenia Egorova
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
