Stigma versus Value of the Language: The Situation of Polish Dialects in Romanian Bukovina
DOI:
https://doi.org/10.11649/a.2155Keywords:
Romanian Bukovina, Polish dialects, Bucovinian highlanders, language as a value, language as a testimony, stigmaAbstract
This article presents the current situation of users of local dialects of the Lesser Poland regional dialect of Polish (gwary małopolskie) in Romanian Bukovina. Owing to demographic processes as well as social and cultural conditions, their number continues to fall. The latest research indicates that in the case of several villages with the Polish population it is difficult to talk about local dialects anymore: they have been substituted with what can be more adequately referred to as “a group of idiolects”. Such communities in Romanian Bukovina are composed of people whose ancestors originally came from the Lesser Poland region in Poland. By contrast, Bukovinian highlanders are the only group of Poles in Romania in which local dialect is still passed between generations. The article attempts to answer the question why only in this group the dialectal speech of their ancestors has remained a value, as apparent in its intergenerational transmission.
References
Beleş, L. (2006). Szkolnictwo polonijne trzech wsi na Bukowinie rumuńskiej. W Z. Kowalski, H. Krasowska, J. Makar, & W. Strutyński (Red.), Bukowina: Tradycje i współczesność (ss. 289–299). Związek Polaków w Rumunii.
Biedrzycki, E. (1973). Historia Polaków na Bukowinie. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Deboveanu, E. (1971). Polska gwara Górali bukowińskich w Rumunii (S. Gogolewski, Tłum.). Zakład Narodowy im. Ossolińskich; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Deboveanu, E., & Gogolewski, S. (1966). Przegląd gwar polskich na terenie Rumunii. Język Polski, 1966(66), 112–131.
Feleszko, K. (1995). Tożsamość językowa, czyli: kto zasiedlił kilka wiosek Bukowiny? W K. Feleszko, J. Molas, & W. Strutyński (Red.), Bukowina: Blaski i cienie „Europy w miniaturze” (ss. 153–165). Wydawnictwo Energeia.
Feleszko, K. (1999). O legendzie bukowińskiej – prozą (czyli kilka pojęć socjologicznych). W K. Feleszko (Red.), Bukowina po stronie dialogu (ss. 49–64). Pogranicze.
Głuszkowski, M. (2011). Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Goffman, E. (2005). Piętno: Rozważania o zranionej tożsamości (A. Dzierżyńska & J. Tokarska-Bakir, Tłum.). Gdańskie Towarzystwo Psychologiczne.
Gotkiewicz, M. (1938). Szukamy krewnych na Bukowinie. Zaranie Śląskie, 14(5), 273–284.
Holdeman, J. (2002). Language maintenance and shift among the Russian Old Believers of Erie, Pennsylvania [Niepublikowana praca doktorska]. Ohio State University.
Institutul Naţional de Statistică. (b.d.-a). Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011. http://www.recensamantromania.ro/rezultate-2/
Institutul Naţional de Statistică. (b.d.-b). Populaţia stabilă (rezidentă) – Structura etnică şi confesională. http://www.recensamantromania.ro/noutati/volumul-ii-populatia-stabila-rezidenta-stru-ctura-etnica-si-confesionala/
Kłosek, E. (2005). Świadomość etniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej. Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego.
Konstytucja Rumunii / Constituţia României. (b.d.). http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2016/03/Rumunia_pol_010711.pdf
Kowalski, Z. (2002). „Bukowińskie Spotkania”. W C. Osękowski (Red.), Polacy z Bukowiny: Ich losy i kultura – źródłem tożsamości narodowej: Materiały z Międzynarodowego Sejmiku Krajoznawczego PTTK Żary 8–10 czerwca 2001 roku (ss. 95–101). PTTK Oddział Powiatu Żarskiego.
Krasowska, H. (2006). Górale polscy na Bukowinie Karpackiej: Studium socjolingwistyczne i leksykalne. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy).
Krasowska, H., Pokrzyńska, M., & Suchomłynow, L. (2018). Świadectwo zanikającego dziedzictwa: Mowa polska na Bukowinie: Rumunia – Ukraina. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. https://hdl.handle.net/20.500.12528/625
Libura, A. (2014). Atrycja języka odziedziczonego. W A. Dąbrowska & U. Dobesz (Red.), 40 lat wrocławskiej glottodydaktyki polonistycznej: Teoria i praktyka (ss. 303–312). Oficyna Wydawnicza ATUT.
Małecki, M. (1938). Język polski na południe od Karpat (Spisz, Orawa, Czadeckie, wyspy językowe). Gebethner i Wolff.
Małecki, M., & Nandriş, G. (1938). Uwagi o polskich gwarach na Bukowinie. Sprawozdania z czynności i posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności, 43(3), 79–84.
Ministerul Educaţiei și Cercetării. (b.d.). Învățământ minorități naționale. https://www.edu.ro/invatamant-minoritati-nationale
Ministerul Educaţiei Naţionale și Cercetării Științifice. (b.d.). Direcția pentru Învățământ în Limbile Minorităților. (b.d.). http://oldsite.edu.ro/index.php/articles/c23
Nowak, K. (2000). „O dusze” górali bukowińskich: Polsko-czechosłowacki konflikt na Bukowinie po I wojnie światowej. W K. Feleszko (Red.), O Bukowinie: Razem czy oddzielnie (ss. 207–221). Pilski Dom Kultury; Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
Petraru, M. (2004). Polacy na Bukowinie w latach 1775–1918: Z dziejów osadnictwa polskiego (A. Kaźmierczak, Tłum.). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pokrzyńska, M. (2010). Bukowińczycy w Polsce: Socjologiczne studium rozwoju wspólnoty regionalnej. Uniwersytet Zielonogórski.
Rossmanith, A. (2017). Język polski, struktura etniczna i religijna w skupiskach polskich na Bukowinie w latach 2011–2013 w świetle badań terenowych. W E. Wieruszewska-Calistru & K. Stempel-Gancarczyk (Red.), Historia i dzień dzisiejszy relacji polsko-rumuńskich / Istoria și prezentul relațiilor polono-române (ss. 404–415). Związek Polaków w Rumunii.
Stempel-Gancarczyk, K. (2015). „Kim jesteśmy?”: Uwagi o języku polskich mieszkańców Bulaju oraz ich „mazurskiej” autoidentyfikacji. W S. Iachimovschi, K. Stempel-Gancarczyk, & E. Wieruszewska-Calistru (Red.), Polska i Rumunia: Wspólnie – obok – blisko / Polonia și România: Împreună – alături – aproape (ss. 395–401). Związek Polaków w Rumunii.
Stempel-Gancarczyk, K. (2016a). Bucovina secolului al XX-lea – o Arcadie în amintirile membrilor comunităţii polonezilor din România (pe baza interviurilor şi a materialelor scrise din localităţile Bulai şi Vicşani). Analele Bucovinei, 1(46), 155–163.
Stempel-Gancarczyk, K. (2016b). Społeczności polskie w Bulaju i Rudzie – mowa pogranicza. W K. Stempel-Gancarczyk & E. Wieruszewska-Calistru (Red.), Historyczne i kulturowe aspekty relacji polsko-rumuńskich / Aspectele istorice și culturale ale relațiilor polono-române (ss. 299–306). Związek Polaków w Rumunii.
Stempel-Gancarczyk, K. (2017a). Catolicismul polonez în Bucovina românească – tradiție și eclectism (studiu de caz: Bulai-Moara). Analele Bucovinei, 2(49), 421–428.
Stempel-Gancarczyk, K. (2017b). Pamięć Bukowiny – pomiędzy arkadyjską „pozłotą wspomnień” a rzeczywistością historyczną – na podstawie wywiadów i opracowań dotyczących miejscowości Bulai (Bulaj) i Vicşani (Wikszany, Ruda). W E. Wieruszewska-Calistru & K. Stempel-Gancarczyk (Red.), Historia i dzień dzisiejszy relacji polsko-rumuńskich / Istoria și prezentul relațiilor polono-române (ss. 416–429). Związek Polaków w Rumunii.
Stempel-Gancarczyk, K. (2018). Biografie językowe a zanikanie gwar polskich na Bukowinie: Wybrane aspekty. W K. Stempel-Gancarczyk & E. Wieruszewska-Calistru (Red.), Związki polsko-rumuńskie w historii i kulturze / Legăturii istorice şi culturale polono-române (ss. 478–489). Związek Polaków w Rumunii.
Stempel-Gancarczyk, K. (2019). Procesy zanikania języka na podstawie badań gwar polskich na Bukowinie rumuńskiej [Niepublikowana praca doktorska]. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. DOI: https://doi.org/10.11649/a.2155
Wieruszewska, E. (2006). Związek Polaków w Rumunii (1990–2006). W Z. Kowalski, H. Krasowska, J. Makar, & W. Strutyński (Red.), Bukowina: Tradycje i współczesność (ss. 267–278). Związek Polaków w Rumunii.
Zielińska, A. (2013). Mowa pogranicza: Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. https://hdl.handle.net/20.500.12528/37
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2020 Karina Stempel-Gancarczyk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
