Nazwa miasta – pamięć społeczna i zapomnienie. Przypadek Wrocławia
DOI:
https://doi.org/10.11649/abs.2639Słowa kluczowe:
nazwa miasta, pamięć społeczna, zapomnienie, analiza dyskursu, Breslau, Wrocław, „Ziemie Odzyskane”Abstrakt
W artykule autorka stawia pytanie o rolę studiów nad ojkonimami w badaniach nad pamięcią społeczną. Omawiane w artykule zagadnienie to relacja między minioną (i kulturowo obcą) nazwą miasta a współczesnym konstruowaniem jego przeszłości i współczesnej tożsamości. Głównym wątkiem analizy jest konstruowanie obecności/nieobecności przedwojennej nazwy Breslau we współczesnych dyskursach elit i mieszkańców Wrocławia. Dla zaprezentowania zagadnienia autorka analizuje przykłady strategii dyskursywnych pochodzących z dyskursu akademickiego (historycznego i literaturoznawczego) oraz potocznego dyskursu mieszkańców Wrocławia (trzydzieści pogłębionych wywiadów narracyjnych).
Bibliografia
Alexis, W. (2018). Francuzi na przedpolach Wrocławia w 1806 roku (A. Wziątek, Trans.). In K. Ruchniewicz & M. Zybura (Eds.), Orbis Wratislaviae: Wrocław w relacjach dawnych i współczesnych (pp. 57–60). Via Nova.
Biskupska, K. (2020). “A beautiful flourish”: The foundation story of Wroclaw (and Wroclaw residents). tekst i dyskurs – text und diskurs, 13, 43–62. https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.03 DOI: https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.03
Browarny, W. (2019). Historie odzyskane: Literackie dziedzictwo Wrocławia i Dolnego Śląska. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Chlebda, W. (2018). Pamięć a język: Zarys relacji. In W. Czachur (Ed.), Pamięć w ujęciu lingwistycznym: Zagadnienia teoretyczne i metodyczne (pp. 56–67). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323530077.pp.56-68 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323530077.pp.56-68
Choroś, M. (2009). Rola nazw miejscowych w oswajaniu przestrzeni społecznej. In E. Nieroba, A. Czerner, & M. S. Szczepański (Eds.), Między nostalgią a nadzieją: Dziedzictwo kulturowe w ujęciu interdyscyplinarnym (pp. 97–106). Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Czachur, W. (2011). Dyskursywny obraz świata: Kilka refleksji. tekst i dyskurs – text und diskurs, 4, 79–99.
Czajkowski, P., Pabjan, B., & Zuber, M. (Eds.). (2015). Pamięć a przestrzeń [Special issue]. Forum Socjologiczne, 6.
Davies, N. (2002). Foreword. In N. Davies & R. Moorhouse, Microcosm: Portrait of a Central European city (pp. xv–xix). Jonathan Cape.
Dolińska, K., & Makaro, J. (2013). O wielokulturowości monokulturowego Wrocławia. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Dutkiewicz, R. (2018). Wrocław – miasto otwarte. In K. Ruchniewicz & M. Zybura (Eds.), Orbis Wratislaviae: Wrocław w relacjach dawnych i współczesnych (p. 6). Via Nova.
Gemra, A. (2013). Eberhard Mock na tropie: Breslau/Wrocław w powieściach Marka Krajewskiego. In M. Ursel & O. Taranek-Wolańska (Eds.), Śląskie pogranicza kultur (Vol. 2, pp. 119–144). Wydawnictwo Atut.
Handke, K. (2009). Socjologia języka. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Hirszowicz, M., & Neyman, E. (2001). Społeczne ramy niepamięci. Kultura i Społeczeństwo, 45(3–4), 23–48.
Hytrek-Hryciuk, J. (2019). Między prywatnym a publicznym: Życie codzienne we Wrocławiu w latach 1938–1944. Via Nova.
Kiedroń, S. (2018). Bresław oczami socjolingwisty. In I. Borkowski, A. Lewicki, & P. Urbaniak (Eds.), “Jestem kulturowym mieszańcem i to mi się podoba…”: Książka jubileuszowa dedykowana Andrzejowi Zawadzie z okazji 70. rocznicy urodzin (pp. 327–350). Libron.
Kotyńska, K. (2015). Lwów: O odczytywaniu miasta na nowo. Międzynarodowe Centrum Kultury.
Kubicki, P. (2010). Nowi mieszczanie – w poszukiwaniu nowych tożsamości miejskich. In M. Madurowicz (Ed.), Wartościowanie współczesnej przestrzeni miejskiej (pp. 57–65). Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego; Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.
Kwiatkowski, P. T. (2014). Niepamięć. In M. Saryusz-Wolska & R. Traba (with J. Kalicka) (Eds.), Modi memorandi: Leksykon kultury pamięci (pp. 272–274). Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Landry, R., & Bourhis, R. Y. (1997). Linguistic landscape and ethnolinguistic vitality: An empirical study. Journal of Language and Social Psychology, 16(1), 23–49. https://doi.org/10.1177/0261927X970161002 DOI: https://doi.org/10.1177/0261927X970161002
Palica, M. (2016). Wrocław 1916: Kronika miasta w czasie wielkiej wojny. Wydawnictwo Atut.
Potter, J. (1996). Representing reality: Discourse, rhetoric and social construction. Sage. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446222119
Praczyk, M. (2018). Pamięć środowiskowa we wspomnieniach osadników na “Ziemiach Odzyskanych”. Wydawnictwo Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Purchla, J., & Galusek, Ł. (2017). The question of maturity: Professor Jacek Purchla interviewed by Łukasz Galusek. Herito: Dziedzictwo, kultura, współczesność / Heritage, culture & the present, 2017(29), 12–25.
Ruchniewicz, K., & Zybura, M. (Eds.). (2018). Orbis Wratislaviae: Wrocław w relacjach dawnych i współczesnych. Via Nova.
Rutkowski, M., & Skowronek, K. (2020). Onomastyczna analiza dyskursu. Wydawnictwo Akademii Górniczo-Hutniczej. DOI: https://doi.org/10.17951/ff.2019.37.1.47-59
Schedel, H. (2018). Bressla (A. Wziątek, Trans.). In K. Ruchniewicz & M. Zybura (Eds.), Orbis Wratislaviae: Wrocław w relacjach dawnych i współczesnych (pp. 8–9). Via Nova.
Schlögel, K. (2016). In space we read time: On the history of civilization and geopolitics (G. Jackson, Trans.). Bard Graduate Center. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv12fw89w
Sendyka, R. (2016). Niepamięć albo o sytuowaniu wiedzy o formach pamiętania. Teksty Drugie, 2016(6), 250–267. https://doi.org/10.18318/td.2016.6.14 DOI: https://doi.org/10.18318/td.2016.6.14
Stolz, T., & Warnke, I. H. (2016). When places change their names and when they do not: Selected aspects of colonial and postcolonial toponymy in former French and Spanish colonies in West Africa – the cases of Saint Louis (Senegal) and the Western Sahara. International Journal of the Sociology of Language, 2016(239), 29–56. https://doi.org/10.1515/ijsl-2016-0004 DOI: https://doi.org/10.1515/ijsl-2016-0004
Szacki, J. (1996). Polacy jako społeczeństwo. In E. Kobylińska, A. Lawaty, & R. Stephan (Eds.), Polacy i Niemcy: 100 kluczowych pojęć (pp. 185–191). Biblioteka “Więzi”.
Szpociński, A. (1999). Pamięć zbiorowa a mass media. Kultura Współczesna, 1999(4), 43–54.
Szpociński, A. (2015). O niepamięci inaczej. Edukacja Humanistyczna, 2015(2), 7–15.
Szydłowska, J. (2013). Narracje pojałtańskiego Okcydentu: Literatura polska wobec pogranicza na przykładzie Warmii i Mazur (1945–1989). Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Taborska, K. (2014). Literatura miejsc niemiecko-polskich po 1989 roku: Polonocentryczne strategie geografii wyobrażonej. In D. Kalinowski, M. Mikołajczak, & A. Kuik-Kalinowska (Eds.), Geografia wyobrażona regionu: Literackie figury przestrzeni (pp. 124–139). Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych “Universitas”.
Thum, G. (2011). Uprooted: How Breslau became Wrocław during the century of expulsions (T. Lampert, A. Brown, W. Martin, & J. Tilbury, Trans.). Via Nova. DOI: https://doi.org/10.23943/princeton/9780691140247.001.0001
Traba, R. (2013). “It was only a film!”: Three images of conflicts and dialogues of memory. In Memory: Registers and territories (pp. 15–22). International Cultural Centre.
Tuszyńska, A. (2003). “Kiedy myślę Polska, myślę Europa”: Rozmowa z Ewą Stachniak. Odra, 43(6), 20–22.
Wagińska-Marzec, M. (1997). Ustalanie nazw miejscowości na Ziemiach Zachodnich i Północnych. In Z. Mazur (Ed.), Wokół niemieckiego dziedzictwa kulturowego na Ziemiach Zachodnich i Północnych (pp. 369–416). Instytut Zachodni.
Wetherell, M. (1998). Discourse analysis. In C. Davidson & M. Tolich (Eds.), Starting fieldwork: An introduction to social research in New Zealand. Addison Wesley Longman.
Zawada, A. (2015). Drugi Bresław. Wydawnictwo Atut.
Zeiller, M. (2018). Breslau, Vratislavia, Wratislavia (A. Wziątek, Trans.). In K. Ruchniewicz & M. Zybura (Eds.), Orbis Wratislaviae: Wrocław w relacjach dawnych i współczesnych (pp. 18–24). Via Nova.
Zöllner, J. F. (2018). Listy z Wrocławia podczas podróży po Śląsku w 1791 roku (A. Wziątek, Trans.). In K. Ruchniewicz & M. Zybura (Eds.), Orbis Wratislaviae: Wrocław w relacjach dawnych i współczesnych (pp. 36–41). Via Nova.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2022 Kamilla Biskupska
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
