Iżorowie – zanikająca rdzenna grupa etniczna w regionie leningradzkim
DOI:
https://doi.org/10.11649/abs.2019.010Słowa kluczowe:
Iżorowie, Ingrowie, ingryjscy Finowie, mniejszości bałtofińskie, historia Rosji, ZSRR, II wojna światowaAbstrakt
Jak dotąd, nie ma literatury badawczej skupiającej się na Iżorach, rdzennej ugrofińskiej grupie etnicznej żyjącej w regionie leningradzkim. Informacje na ich temat zwykle stanowią część szerszych prac dotyczących mniejszości bałtofińskich na pograniczu Rosji, Estonii i Finlandii, są zatem fragmentaryczne, rozproszone, zmarginalizowane i dostępne niemal wyłącznie w językach rosyjskim, estońskim lub fińskim. Najnowsze studium dotyczące stanu języka iżorskiego (stanowiące część ogólnego opracowania na temat bałtofińskich mniejszości językowych w Rosji) jest dostępne w języku angielskim. Pomimo tego, że badania dotyczące Iżorów cechuje brak spójności, wszyscy badacze podzielają obawę o ich przetrwanie jako odrębnej grupy etnicznej, co przejawia się w tendencji do śledzenia dynamiki populacji, ze szczególnym uwzględnieniem danych statystycznych. Autorka wychodzi od przedstawienia tych danych jako elementu łączącego wszystkie dostępne badania i omawia przyczyny zanikania Iżorów jako odrębnej grupy etnicznej. Artykuł przedstawia również ocenę obecnego stanu języka iżorskiego. Zawiera też zwięzły przegląd wyników wybranych badań dotyczących Iżorów i omawia prace takich autorów jak: A. I. Kir′ianen, A. V. Labudin i A. A. Samodurov (2017); A. I. Kir′ianen (2016); N. Kuznetsova, E. Markus i M. Muslimov (2015); M. Muslimov (2005); A. P. Chush′′ialova (2010); F. I. Rozhanskiĭ i E. B. Markus (2013); V. I. Mirenkov (2000).
Bibliografia
Agranat, T. B. (2007). Iazykovaia situatsiia v zapadnoĭ Ingermanlandii v nachale XXI v. (opyt polevogo issledovaniia). Voprosy filologii, 27(3), 23–30.
Chistiakov, A. I. (2006). Sovremennaia kul′tura i identichnost′ izhory i vodi: Vozrozhdenie i konstruirovanie. Vestnik Sankt-Peterburgskogo universiteta. Seriia 2. Istoriia, 2006(2), 152–160. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/sovremennaya-kultura-i-identichnost-izhory-i-vodi-vozrozhdenie-i-konstruirovanie-1
Chush′′ialova, A. P. (2010). Ischezaiushchie finno-ugorskie iazyki Rossiĭskoĭ Federatsii na primere izhorskogo iazyka (opyt polevogo issledovaniia). Ezhegodnik finno-ugorskikh issledovaniĭ, 2010(3), 118–124. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/ischezayuschie-finno-ugorskie-yazyki-rossiyskoy-federatsii-na-primere-izhorskogo-yazyka-opyt-polevogo-issledovaniya
Conditions of an Armistice with Finland, signed at Moscow, 19th September 1944. (1945, January 7). The Department of State Bulletin, 12(289), 261–268.
Dzeniskevich, A. R. (Ed.). (1995). Leningrad v osade: Sbornik dokumentov o geroicheskoĭ oborone Leningrada v gody Velikoĭ Otechestvennoĭ voĭny: 1941–1944. Sankt-Peterburg: Liki Rossii.
Enstad, J. D. (2018). Soviet Russians under Nazi occupation: Fragile loyalties in World War II. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108367707 DOI: https://doi.org/10.1017/9781108367707
Ernits, E. (2007). Isurite asualadest ja algkodust. In H. Koks & J. Rahman (Eds.), Õdagumeresoomõ kodo: Läänemeresoome kodu: Konvõrents Võrol, 19.–21. rehekuul 2006 (pp. 13–32). Võro: Võro Instituut.
Gil′di, L. A. (1996). Rasstrely, ssylki, muchen′ia. Sankt-Peterburg.
Gil′di, L. A. (2003). Sud′ba “sotsial′no-opasnogo” naroda: Zasekrechennyĭ genotsid finnov v Rossii i ego posledstviia: 1930–2002 gg. Sankt-Peterburg: “DEAN”.
Ivanov, V. A. (1997). Missiia Ordena: Mekhanizm massovykh repressiĭ v Sovetskoĭ Rossii v kontse 20-kh – 40-kh gg. (na materialakh Severo-Zapada RSFSR). Sankt-Peterburg: Liss.
Ivanov, V. A. (2008). Operatsiia “Byvshie liudi” v Leningrade (fevral′ – mart 1935 g.) kak “zachistka” proshloĭ Rossii. In V. Z. Tsvetkov (Ed.), Istoricheskie chteniia na Lubianke: 1997–2008. Moskva: Kuchkovo pole.
Junus, V. (1936). Ižoran keelen grammatikka. Moskova: Riikin Ucebno-pedagogiceskoi Izdateljstva.
Kir′ianen, A. I. (2016). Korennye malochislennye narody severo-zapada Rossii i ikh razvitie v sovremennom pravovom pole. In Sbornik vystupleniĭ Mezhregional′noĭ nauchno-prakticheskoĭ konferentsii “Finno-ugorskie narody Severo-Zapada Rossii: traditsii i sovremennost′” (pp. 21–24). Sankt-Peterburg.
Kir′ianen, A. I., Labudin, A. V., & Samodurov, A. A. (2017). Ingermanlandskie finny: trudnaia istoriia. Upravlencheskoe konsul′tirovanie, 101(5), 130–141. https://doi.org/10.22394/1726-1139-2017-5-130-141 DOI: https://doi.org/10.22394/1726-1139-2017-5-130-141
Kon′kova, O. (2001). Izhora. Pchela, 2001(34(July–August)).
Köppen, P. (1867). Erklärender Text zu der ethnographischen Karte des St. Petersburger Gouvernements. Sankt Petersburg: Kaiserliche Akademie der Wissenschaften.
Kriuchkova, T. B. (2003). Izhorskiĭ iazyk. In V. I. Mikhal′chenko (Ed.), Pis′mennye iazyki mira: Iazyki Rossiĭskoĭ Federatsii: Sotsiolingvisticheskaia ėntsiklopediia (Vol. 2, pp. 164–173). Moskva: Academia.
Kurs, O. (1990). Ingeri põliselanike saatus. Akadeemia. An Interdisciplinary Journal for the Humanities and Sciences, 7, 1484–1499.
Kuznetsova, N. V. (2009). Suprasegmentnaia fonologiia soĭkinskogo dialekta izhorskogo iazyka v tipologicheskom aspekte. Voprosy iazykoznaniia, 5, 18–47.
Kuznetsova, N., Markus, E., & Muslimov, M. (2015). Finnic minorities of Ingria. In H. F. Marten, M. Rießler, & J. Saarikivi (Eds.), Cultural and linguistic minorities in the Russian Federation and the European Union: Comparative studies on equality and diversity (pp. 127–167). Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-10455-3_6 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-10455-3_6
Laanest, A. (1998). Isurid ja isuri keel. In J. Õispuu & M. Joalaid (Eds.), Kaheksa keelt, kaheksa rahvast (pp. 30–36). Tallinn: TPÜ Kirjastus.
Lewis, M. P., & Simons, G. F. (2010). Assessing endangerment: Expanding Fishman’s GIDS. Revue roumaine de linguistique, 55(2), 103–120.
Mirenkov, V. I. (2000). Ėstonsko-finsko-izhorskiĭ pedagogicheskiĭ tekhnikum – granitsa tragicheskoĭ istorii ingermanlandtsev. Novyĭ chasovoĭ, 10, 363–369. DOI: https://doi.org/10.5840/beq20001015
Mullonen, I. A. (2010). Adaptatsiia ingermanlandskikh finnov k novym usloviiam v Karelii vo vtoroĭ polovine ХХ veka. In E. I. Klement′ev (Ed.), Rossiĭskie finny: Vchera, segodnia, zavtra: Sbornik stateĭ, posviashchennykh 20-letiiu Ingermanlandskogo soiuza finnov v Karelii. Petrozavodsk: Karel′skiĭ nauchnyĭ tsentr RAN. Retrieved from http://resources.krc.karelia.ru/krc/doc/publ2010/finny_2010.pdf
Musaev, V. P. (2003). Politicheskaia istoriia Ingermanlandii v kontse XIX–XX veke. Sankt-Peterburg: Nestor-Istoriia.
Musaev, V. P. (2004). Politicheskaia istoriia Ingermanlandii v kontse XIX–XX veke (2nd ed.). Sankt-Peterburg: Nestor-Istoriia.
Muslimov, M. Z. (2005). Iazykovye kontakty v Zapadnoĭ Ingermanlandii: Nizhnee techenie reki Lugi (Dissertatsiia na soiskanie uchenoĭ stepeni kandidata filologicheskikh nauk). Institut lingvisticheskikh issledovaniĭ Rossiĭskoĭ akademii nauk (ILI RAN), Sankt-Peterburg. Retrieved from http://www.dissercat.com/content/yazykovye-kontakty-v-zapadnoi-ingermanlandii-nizhnee-techenie-reki-lugi#ixzz5hfWGr78l
Mustonen, J. (1933). Inkerin suomalaiset (topografinen kartta 1:300000). Helsinki.
Nevalainen, P. (1990). Inkeriläinen siirtoväki Suomessa 1940-luvulla. Helsinki: Otava.
Nevalainen, P. (1992). Inkerinmaan ja inkeriläisten vaiheet 1900-luvulla. In P. Nevalainen & H. Sihvo (Eds.), Inkeri: Historia, kansa, kulttuuri (pp. 234–299). Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura.
Nevalainen, P. (1995). Inkerilaiset ja Pietari: Suomi ja Pietari. Porvoo.
Nevalainen, P., & Hannes, S. (1991). Inkeri: Historia, kansa, kulttuuri. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura.
Nishtadtskiĭ mirnyĭ dogovor mezhdu Rossieĭ i Shvetsieĭ, 30 avgusta 1721 g. (2008). Retrieved from http://law.edu.ru/norm/norm.asp?normID=1119383
Rozhanskiĭ, F. I., & Markus, E. B. (2013). Izhora Soĭkinskogo poluostrova: Fragmenty sotsiolingvisticheskogo analiza. Acta Linguistica Petropolitana: Trudy Instituta lingvisticheskikh issledovaniĭ RAN, 9(3), 261–298. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/izhora-soykinskogo-poluostrova-fragmenty-sotsiolingvisticheskogo-analiza
The Stolypin agrarian reform. (n.d.). Retrieved July 10, 2019, from https://community.dur.ac.uk/a.k.harrington/stolypin.html
Tuuli, E. (1988). Inkeriläisten vaellus: Inkeriläisen väestön siirto 1941–1945. Helsinki: WSOY.
Zamiatin, K., Pasanen, A., & Saarikivi, I. (2012). Kak i zachem sokhraniat′ iazyki narodov Rossii? (N. Kuznetsova, Trans.). Khel′sinki: Vammalan Kirjapaino Oy.
The 2000 Сensus, Estonia. (n.d.). Retrieved July 10, 2019, from http://pub.stat.ee
The 2001 Сensus, Ukraine. (n.d.). Retrieved July 10, 2019, from http://www.ukrcensus.gov.ua
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Elena Fell
Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
